Κυριακή, 16 Ιουνίου, 2024

Το κενό που άφησε η συζήτηση για την ακρίβεια στη Βουλή

Αυτό που ΔΕΝ ακούσαμε στη συζήτηση της Βουλής ήταν κάποια αναφορά στα κρίσιμα ζητήματα αγροτικής και ελαϊκής πολιτικής, των οποίων τελική κατάληξη είναι μεταξύ πολλών άλλων και η ακρίβεια, η τιμή καταναλωτή κ.λπ.

Το olivenews.gr ασχολείται με την ελαϊκή και όχι με την κομματική πολιτική, χωρίς αυτό να σημαίνει πως αδιαφορεί για αυτήν. Σεβόμενοι αυτόν τον κανόνα δεν αναρτήσαμε το άρθρο για την πρόσφατη σε επίπεδο αρχηγών κομμάτων προ ημερήσιας διάταξης συζήτηση στη Βουλή (24/5/2024) με θέμα «για την αντιμετώπιση της ακρίβειας». Σήμερα όμως που οι ευρωεκλογές τέλειωσαν μπορούμε να το αναρτήσουμε και ο/η κάθε αναγνώστης/στρια ας βγάλει τα όποια συμπεράσματά του/της. Πάντως σαν μετεκλογικό σχόλιο κρατήστε την ισοπαλία μεταξύ της ΝΔ με το άθροισμα ΣΥΡΙΖΑ συν ΠΑΣΟΚ κι αφήστε τη φαντασία σας ελεύθερη σε ό,τι αφορά τα πρόσωπα.

Όλες οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν το ζήτημα της ακρίβειας σαν αυτό που μακράν απασχολεί και ανησυχεί τους Έλληνες, και τις Ελληνίδες περισσότερο από ο,τιδήποτε άλλο.  Όχι άδικα καθώς οι επίσημες στατιστικές  αναδεικνύουν την Ελλάδα σαν τη χώρα με τους υψηλότερους πληθωρισμούς, ειδικά μάλιστα στα τρόφιμα (5,4%).

Τελικά, από τη συζήτηση στη Βουλή επιβεβαιώθηκαν οι πιο σκεπτικιστές, που φοβόντουσαν πως μόλις δύο εβδομάδες πριν από τις ευρωεκλογές δύσκολα θα μπορούσε να γίνει ουσιαστική συζήτηση, η οποία και πράγματι δεν έγινε πέρα από ορισμένες «ατάκες», μάλλον για τη δημιουργία εντυπώσεων. Όμως, τα πυροτεχνήματα τυφλώνουν με ευχάριστα χρώματα, κρατούν ελάχιστα δευτερόλεπτα, δεν φωτίζουν και μας ξαναφήνουν στο σκοτάδι. Η συζήτηση και η γενικότερη εικόνα της Βουλής αφήνουν μια στυφή γεύση, επικίνδυνη προειδοποίηση για το Αύριο, που ίσως και να είναι ήδη Σήμερα.

Το «λάδι», δηλαδή το ελαιόλαδο, νόμος προσφοράς και ζήτησης

Το συνήθως αποκαλούμενο «λάδι», δηλαδή το ελαιόλαδο της ελιάς, (διαχωρίζοντάς το από τα πάσης φύσης σπορέλαια αλλά και ορυκτέλαια κοκ), τα τελευταία δύο χρόνια (2022/23 και 2023/24) είδε τις τιμές του να εκτοξεύονται για τους «αφύσικα – φυσιολογικούς» λόγους που έχουμε χιλιοαναλύσει ιδίως στο άρθρο 

Η κρίση του ελαιολάδου διευκρινίζεται μέσα σε ένα πεντάγωνο  και

Συζήτηση τριών δημοσιογράφων στο Olivenews Plus: Έχει γίνει το ελαιόλαδο είδος πολυτελείας;  

Olivenews Plus Ακρίβεια Ελαιολάδου   

και παρακολουθούμε σε διαρκή βάση: από την παγκόσμια παραγωγή έλλειψαν περί τους 900 χιλιάδες τόνους (σχεδόν το 30%). Το πρόβλημα επιδεινώθηκε για δύο λόγους: Πρώτον, γιατί αυτή η έλλειψη προήλθε κυρίως από την Ισπανία, η οποία ως η ηγέτιδα παγκοσμίως δύναμη, παραγωγικά και εμπορικά, είναι αυτή που κυρίως καθορίζει τις επικρατούσες τιμές παραγωγού (χονδρικής πρώτης ύλης). Και δεύτερον, γιατί μέχρι τον Μάιο 2023 (σχεδόν) όλοι περίμεναν πως η παραγωγή (άρα και οι τιμές) θα επανέλθουν στα φυσιολογικά τους. Άρκεσε ένας καύσωνας 2-3 ημερών, που διέψευσε όλες τις ελπίδες. Συνεπώς, ζούμε επί δύο χρόνια μια κατάσταση μειωμένης προσφοράς, που εκτόξευσε τις τιμές παραγωγού (χονδρικής πρώτης ύλης) από τα 2-3 €/κιλό έως και τα 9 €/κιλό. Μέχρις εδώ όλα είναι «αφύσικα – φυσιολογικά» μέσα στον παραλογισμό και στα καπρίτσια της φύσης.   

Η άνοδος των τιμών παραγωγού προκάλεσε και την αναπόφευκτη άνοδο των τιμών καταναλωτή, άρα μείωση της ζήτησης. Εδώ να κάνουμε μία κρίσιμη υποσημείωση. Το ελαιόλαδο αποτελεί παγκοσμίως μόνο το 1 – 1,5% του συνόλου των λιπών και ελαίων, η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων είναι πολύ φτηνότερα και ανταγωνιστικά. Έτσι π.χ. το ηλιέλαιο έχει φτάσει να είναι 10 φορές φτηνότερο από το ελαιόλαδο με αποτέλεσμα τμήματα ολόκληρα από τα ράφια των σούπερ μάρκετ να έχουν καταληφθεί τους τελευταίους μήνες από τα σπορέλαια που εκτοπίζουν τα ελαιόλαδα, όπως χαρακτηριστικά αποτυπώνει η σχετική φωτό.  Μια διπλή φωτογραφία ίσον χίλιες λέξεις  

Ερχόμαστε λοιπόν να εξετάσουμε μια σειρά από παράγοντες που έχουν να κάνουν με τις ιδιαιτερότητες της κάθε «αγοράς», πως είναι διαρθρωμένη και πως λειτουργεί, ποια είναι η «πολιτική», που εφαρμόζει η κάθε χώρα  φθάνοντας έτσι στον προθάλαμο, στην Ημερήσια Διάταξη της συζήτησης στη Βουλή. 

Η ελληνική ιδιαιτερότητα. Τι συζήτησε και τι ΔΕΝ συζήτησε η Βουλή

Η ελληνική αγορά, ή πιο σωστά, η «αγροδιατροφική αλυσίδα αξίας», από τον ελαιώνα μέχρι το πιάτο του καταναλωτή, χαρακτηρίζεται από μια σειρά από «ιδιαιτερότητες». Δεν τις αξιολογώ θετικά ή αρνητικά, ωστόσο, συγκρίνοντας π.χ. Ελλάδα με Ισπανία πρόκειται για δύο τελείως διαφορετικές πραγματικότητες.

Είναι κρίμα που χάθηκε μια ευκαιρία να αναδειχθούν τα πραγματικα και σοβαρά ζητήματα του ελληνικού ελαιολάδου. Το μόνο που συζητήθηκε στη Βουλή για το ελαιόλαδο, το «εθνικό μας προϊόν» να μην το ξεχνάμε, είναι για κάποιες  «σκόρπιες» τιμές που κυκλοφορούν στα ράφια των σούπερ μάρκετ σε διάφορες χώρες και από τις οποίες έτσι αποσπασματικά δεν μπορεί να βγεί ΚΑΝΕΝΑ συμπέρασμα.  

 Αναρχία στις τιμές των ελληνικών σούπερ μάρκετ 

Οι τιμές που είδαμε στα supermarket Αθήνας και Μαδρίτης  

Συγκρίνοντας πραγματικές τιμές ελαιολάδων στα ράφια των σούπερ μάρκετ    

Κάπου υπάρχει και η αισχροκέρδεια: 18,5 €/λίτρο, λήξης σε 5 μήνες   

  Ενώ το αγνώστου ταυτότητας χύμα πουλιέται σε ανεξέλεγκτες τιμές  Στη λαϊκή αγορά με 10€  

    Επανειλημμένα από το olivenews. gr και σταθερά σε κάθε τεύχος από τα 106 τεύχη του Ελιά & Ελαιόλαδο από το 1997 παρουσιάζουμε όχι μόνο τις τιμές παραγωγού αλλά και τις τιμές καταναλωτή και μάλιστα όσο μπορούμε πιο οργανωμένα. Όποιος επιθυμεί μπορεί να ανατρέξει.

Παρακολουθώντας τις τιμές στα ράφια μπορούμε να δούμε από τις πιο «περίεργες», συχνά αποτέλεσμα κερδοσκοπίας -της βιομηχανίας εμφιάλωσης ή της αλυσίδας; κανείς δεν ξέρει-   Περίεργο μάρκετινγκ στις Βρυξέλλες με 21,54 €/λίτρο το παρθένο!   μέχρι τις πιο λογικές όπως η παρακάτω σε μία από τις μεγαλύτερες αλυσίδες του Βελγίου (οι συσκευασίες του μισού λίτρου κλιμακώνονται 4,75€ προέλευσης Ισπανίας, 5,75 € Ελλάδας και 6,75€ Ιταλίας)

 

 

Αυτό που ΔΕΝ ακούσαμε στη συζήτηση της Βουλής ήταν κάποια αναφορά στα κρίσιμα ζητήματα αγροτικής και ελαϊκής πολιτικής, των οποίων τελική κατάληξη είναι μεταξύ πολλών άλλων και η ακρίβεια, η τιμή καταναλωτή κ.λπ.

Μεταξύ πολλών άλλων που θα άξιζε να προσελκύσουν το δημόσιο ενδιαφέρον σχετικά με το «εθνικό μας προϊόν» ας περιοριστούμε στα εξής:

– Είμαστε είναι η μόνη (ευρωπαϊκή) χώρα, που δεν διαθέτει αξιόπιστα στατιστικά στοιχεία (παραγωγή, κατανάλωση, αποθέματα) κυρίως γιατί δεν εφαρμόζει σύστημα ολοκληρωμένης ιχνηλασιμότητας.

– Άρα, χωρίς στοιχεία, δεν μπορεί να χαράξει μια «εθνική ελαϊκή πολιτική»,

– Δεν διαθέτουμε, όπως η Ισπανία ένα λεπτομερές επίσημο κοστολόγιο για όλη την αλυσίδα αξίας από τον ελαιώνα έως τον καταναλωτή ώστε να μπορεί κανείς να μιλήσει για μια «δίκαιη και λογική τιμή παραγωγού», όπως και να συγκρίνει και να εντοπίσει τις όποιες τυχόν περιπτώσεις αισχροκέρδειας, εμπορίου και βιομηχανίας.

– Περιέργως, κανένας δεν συζητά στην Ελλάδα το ρόλο του ολιγοπώλιου των μεγάλων αλυσίδων λιανικού εμπορίου όχι μόνο λόγω της όποιας αισχροκέρδειας (με ή χωρίς εισαγωγικά) και των κερδών τους «βρέξει, χιονίσει», αλλά και των πρακτικών στις συναλλαγές με τους προμηθευτές τους.  Τα κέρδη των σούπερ μάρκετ εκτοξεύονται – Η κατανάλωση υποχωρεί   Αντιθέτως όλη η συζήτηση περί αισχροκέρδειας (με ή χωρίς εισαγωγικά) περιστρέφεται γύρω από τους εμπόρους (brokers), που όμως επωμίζονται μια τεράστια δουλειά με πολλά ρίσκα και με σταθερό κέρδος τα 300 – 500 € ανά βυτίο των 27 τόνων αξίας 200 – 300.000€. Όπως και της βιομηχανίας τυποποίησης, η οποία, τα τελευταία 2-3 χρόνια τουλάχιστον, βρίσκεται στριμωγμένη στις «Συμπληγάδες» όλων των συντελεστών κόστους που διαρκώς ανεβαίνουν και των σούπερ μάρκετ με την κατανάλωση διαρκώς μειώνεται.  Ο κ. Ιωάννης Πανάγος για τα κροκοδείλια δάκρυα των τυποποιητών ενώ η κατανάλωση του ελαιολάδου μειώνεται

– Η Ελλάδα  έχασε από την Ισπανία την 1η θέση στην κατά κεφαλή κατανάλωση ελαιολάδου 

– Στην χώρα μας η κατανάλωση στα ράφια των σούπερ μάρκετ έχει πέσει στους 12.000 (;) τόνους, δηλαδή στο 5% της μέσης ετήσιας παραγωγής.

– Ο 16κιλος ανώνυμος χύμα τενεκές συνεπάγεται μια σειρά από αρνητικές παρενέργειες. Ο ΣΕΒΙΤΕΛ επί δεκαετίες μονίμως ζητά την εφαρμογή του νόμου, η Πολιτεία κωφεύει ανεξαρτήτως κομμάτων και προσώπων. Κανείς όμως ποτέ δεν εξέτασε σοβαρά την εδώ και πολλά χρόνια πρόταση του υπογράφοντα για τη διευκόλυνση και νομιμοποίηση των άμεσων πωλήσεων από τους ελαιοπαραγωγούς με το «πεντόλιτρο του πραγωγού»  Απολογισμός 40 ετών στο λάδι και στην ελιά (Μέρος 4°, 25-40). 

– Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα, όπου το «ελαιόλαδο», δηλ. το μίγμα ραφινέ με παρθένο βρώσιμο κυκλοφορεί στα  ράφια των σούπερ μάρκετ υπό την παραπλανητική ονομασία «κλασικό», συχνά ακριβότερο από το «εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο».

– Σε αντίθεση με όλες σχεδόν τις ελαιοπαραγωγικές (και τουριστικές) χώρες η Ελλάδα δεν εφαρμόζει τη νομοθεσία για τα επώνυμα σφραγισμένα φιαλίδια ελαιολάδου για τους πελάτες σε εστιατόρια, ξενοδοχεία, κ.λπ. (HoReCa)  Οι καλές εξαιρέσεις του ντροπιαστικού κανόνα των χύμα λαδόξυδων

– Για άγνωστους λόγους η Ελλάδα δεν εφαρμόζει τη δυνατότητα που δίνει ο κανονισμός 2022/2014 να εφοδιάζονται σχολεία, νοσοκομεία, στρατός κ.λπ. με συσκευασίες άνω των 5 λίτρων ώστε να μειώνεται το κόστος.

– Η Ελλάδα δεν εφαρμόζει το καθεστώς της Ενεργητικής Τελειοποίησης, ΤΡΑ, – Παρά τον αρχικά μεγάλο αριθμό εγκρίσεων ελαιολάδων ως προϊόντα γεωγραφικών ενδείξεων ΠΟΠ/ΠΓΕ, η εμπορική τους αξιοποίηση είναι ελάχιστη.

– Επί μία δεκαετία η Ελλάδα δεν έχει ούτε έναν υπάλληλο στο Διεθνές Συμβούλιο Ελαιοκομίας (IOC), το οποίο  «Ισπανο – Αραβο – Τουρκοκρατείται».

– Αναλόγως χωρίς Ελληνική παρουσία έχει μείνει η Υπηρεσία Ελαιολάδου της Κομισιόν.

– Σχεδόν σε όλες τις αγορές του κόσμου τα μερίδια του εξαγόμενου (κατά τεκμήριο επώνυμου τυποποιημένου) ελαιολάδου κυμαίνονται πολύ χαμηλά στο 5-6% με αποτέλεσμα η Ελλάδα να βρίσκεται στην 5η θέση πίσω από Ισπανία, Ιταλία, Πορτογαλία, Τυνησία, ενώ απειλείται από την ανερχόμενη Τουρκία.

-Εδώ και χρόνια, ιδίως μετά το «σκάνδαλο OLAF», το οποίο εκκρεμεί στον οικονομικό εισαγγελέα, η Ελλάδα έχει σταματήσει να αξιοποιεί τα κοινοτικά προγράμματα προώθησης της κατανάλωσης. – Ο αγροτουρισμός και ειδικότερα ο ελαιοτουρισμός είναι «στα σπάργανα» παρά τα εκατομμύρια τουριστών που κάθε χρόνο εισρέουν στη χώρα μας,

– Το NUTRI SCORE (και άλλα συστήματα επισήμανσης) ντε φάκτο εφαρμόζονται από τις μεγαλύτερες αλυσίδες λιανικής, ενώ επίκειται η νομοθετική υποχρέωση από την ΕΕ,  Η απειλή που λέγεται Nutri Score

– Αναλόγως, επίκειται μέχρι τέλους του 2024 η νομοθέτηση από την ΕΕ των ΜΟΑΗ, Στο στόχαστρο της Κομισιόν η ελαιοκομία. Αμφισβήτηση της υγιεινής και ποιότητας ελαιολάδου – πυρηνελαίου με «όπλο» τους ΜΟΑΗ 

– Πέρα από το μεγάλο κεφάλαιο συζήτησης για τα ελληνικά πανεπιστήμια, λείπουν απελπιστικά τα εξειδικευμένα ινστιτούτα που σε όλες τις χώρες εκπληρώνουν έναν αναντικατάστατο ρόλο, με αποτέλεσμα εδώ να «ανθίζουν» οι διάφοροι ανεξέλεγκτοι αυτοαποκαλούμενοι «σύμβουλοι ποιότητας».

–  Οι αγροτικοί συνεταιρισμοί, απαραίτητο θεμέλιο κάθε υγιούς, ισόρροπης λειτουργίας της αγοράς και προστασίας του αγροτικού εισοδήματος, μετά την εποχή των στρεβλώσεων ήρθε η κατάρευσή τους με αποτέλεσμα στην Ελλάδα να υπάρχει ένα τεράστιο κενό.

– Φαινόμενα αποδυνάμωσης έχουμε και στον κλάδο της ιδιωτικής βιομηχανίας τυποποίησης, με παλιές ιστορικές εταιρείες να απαξιώνονται χωρίς να σχηματίζεται μια ισχυρή «ραχοκοκκαλιά» εθνικής βιομηχανίας όπως σε όλες τις άλλες χώρες.

– Ανάλογη πορεία αποδυνάμωσης ακολουθούν στην Ελλάδα και οι λοιπές δι-επαγγελματικές οργανώσεις και φορείς ενώ σε άλλες χώρες ακμάζουν υποστηρίζοντας όχι μόνο κάποια κλαδικά συμφέροντα αλλά και συνολικά το προϊόν.

– Το ελληνικό Υπουργείο, εδώ και δεκαετίες, δεν εκπληρώνει τον πολιτικό του ρόλο, με μια σειρά λειτουργικών αδυναμιών ειδικά στον ελαιοκομικό τομέα.

Τα παραπάνω, και αρκετά άλλα ακόμη οδηγούν αργά αλλά σταθερά στην απαξίωση του ελληνικού ελαιολάδου, στην πορεία άλλων χαμένων «εθνικών προιόντων» (σταφίδα, καπνός, ζάχαρη) μέσα σε ένα περιβάλλον ολοένα οξύτερου διεθνούς ανταγωνισμού και προκλήσεων (νέες ελαιοπαραγωγικές χώρες, κλιματική αλλαγή κ.ά.). Θα είχε ενδιαφέρον η σύγκριση του ελαιολάδου με την ελληνική επιτραπέζια ελιά, η οποία, παρά τα όποια προβλήματά της, ακολουθεί μια σαφώς καλύτερη πορεία.

Η οικονομική διάσταση

Ελάχιστοι γνωρίζουν και συνειδητοποιούν πως από την ένταξή της στην ΕΕ η Ελλάδα έχει εισπράξει για επιδοτήσεις και προγράμματα κυρίως του ελαιολάδου (της επιτραπέζιας ελιάς ήταν ελάχιστα) ένα αστρονομικό ποσό άνω των 50 δις ευρώ (βλέπε Εγκυκλοπαίδεια Ελαιοκομίας: το Ελαιόλαδο, κεφάλαιο 33, σελ. 544-545), θέτοντας το αβίαστο ερώτημα «πού πήγε αυτός ο πακτωλός χρημάτων»; 

Η περυσινή εμπορική περίοδος 2022/23 αποτέλεσε ίσως το ιστορικά μεγαλύτερο δείγμα για το πώς η Ελλάδα «πέταξε στα σκουπίδια» τον πλούτο που κληρονόμησε και «ουρανοκατέβατα» της χαρίστηκε. Ήταν η μοναδική ευνοϊκή συγκυρία που η κλιματική αλλαγή έπληξε αμείλικτα την Ισπανία, και όχι μόνο, αλλά σταμάτησε στην Αδριατική Θάλασσα με αποτέλεσμα η Ελλάδα (όπως και η Τουρκία) να έχει μια υπερπαραγωγή 350.000 τόνων αλλά σε υψηλές τιμές λόγω της παγκόσμιας ελλειμματικής προσφοράς.

Αυτό το «ουρανοκατέβατο δώρο» αξίας περί τα 2 δις ευρώ ΔΕΝ αξιοποιήθηκε αλλά σπαταλήθηκε. Πως το ελληνικό ελαιόλαδο έχασε πέρυσι την χρυσή ευκαιρία των εξαγωγών    Όπως γράφαμε τότε στο Ελιά & Ελαιόλαδο και στο olivenews.gr   με ένα εθελοντικό παρακράτημα 5-10% θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί η άμυνα απέναντι στην κλιματική αλλαγή και η επίθεση για το άνοιγμα νέων αγορών επώνυμου τυποποιημένου.

Είμαστε τραγικά μόνοι, κανείς άλλος ούτε καν συζήτησε κάτι ανάλογο. Αντιθέτως ακολουθήθηκε η πατροπαράδοτη συνταγή: όλες οι υπερβάλλουσες ποσότητες, κάπου 200.000 τόνοι, έφυγαν χύμα να ενισχύσουν τους ανταγωνιστές μας, την ιταλική και την ισπανική βιομηχανία τυποποίησης, διευκολύνοντάς τες να διατηρήσουν τις αγορές και τις εξαγωγές τους. Φέτος (την 2023/24) η παραγωγή έπεσε στο λιγότερο από το μισό (140.000) τόνοι, όλοι βγήκαν χαμένοι, και οι εξαγωγές των επώνυμων εμφιαλωμένων υποχώρησαν κι άλλο από τα τραγικά μονοψήφια μερίδια. Ευτυχώς τις συγκρατεί η πολυπληθής νέα γενιά των μικρο- παραγωγών και εξαγωγέων του ενός κοντέηνερ, αλλά μέχρι πότε;

(φωτό του olivenews.gr: εν μια νυκτί ένα μεγάλο μέρος του ραφιού πέρασε από τα ελαιόλαδα στα σπορέλαια και είναι άγνωστο αν και πότε θα επανέλθει)

 

Σχετικά άρθρα

Ακολουθήστε μας

5,044ΥποστηρικτέςΚάντε Like
1,570ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
119ΣυνδρομητέςΓίνετε συνδρομητής
Ελιά & Ελαιόλαδο: Τεύχος 105

Πρόσφατα άρθρα

Επιλεγμένα