Στο Συμβούλιο της Επικρατείας η ελιά Καλαμάτας ΠΟΠ

0

Του Κων/νου Πεϊμανίδη
Διευθύνων Σύμβουλος στο Ευρωπαϊκό
Κέντρο Υψηλής Τεχνολογίας ΑΒΕΕ (EUCAT SA)

3 Δεκεμβρίου, 2020        

 

Στις 15 Δεκεμβρίου 2020 αναμένεται να εκδικαστεί στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), μετά από δύο αναβολές, η προσφυγή του Συλλόγου Υπέρ των Μεσσηνιακών Ελαιοκομικών Προϊόντων Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΣΥΜΕΠΟΠ) έναντι της απόφασης του πρώην Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης, Βαγγέλη Αποστόλου.  Η υπόθεση αφορά στο νόμιμο της ένταξης του όρου «ΚΑΛΑΜΑΤΑ» ως συνώνυμο της ελιάς ποικιλίας «ΚΑΛΑΜΩΝ».

Παρέμβαση κατά του ΣΥΜΕΠΟΠ, υπέβαλε στο ΣτΕ ο Δήμος Μεσολογγίου την 1 Οκτωβρίου 2019, απαιτώντας να απορριφθεί η ανωτέρω προσφυγή.

Ενάντια στο ΠΟΠ «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ» η Πανελλήνια Ένωση Μεταποιητών Τυποποιητών Εξαγωγέων Επιτραπέζιας Ελιάς (ΠΕΜΕΤΕ) κατέθεσε στο ΥΠΑΑΤ αίτημα ακύρωσης με Αρ. Πρωτ. 13093/065_12-01-12, ενώ σύμφωνα με τον ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ 1151/12 Άρθρο 54, σίγουρα δεν συντρέχουν λόγοι ακύρωσης του ΠΟΠ «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ» στη προκείμενη περίπτωση.

Η απόφαση Αποστόλου (Υ.Α. 331/20735/2018 ΦΕΚ 648/26.2.2018) θεμελιώνει ένα νέο καθεστώς που αποσκοπεί στην προώθηση της εμπορικής ονομασίας «KALAMATA OLIVES» ανταγωνιστικά με την ΠΟΠ «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ».

Η νέα αυτή τάξη πραγμάτων εφόσον επικρατήσει, καθιστά τον όρο «KALAMATA» κοινό στη χρήση από οποιονδήποτε καλλιεργεί και τυποποιεί ελιές ποικιλίας «ΚΑΛΑΜΩΝ» σε οποιοδήποτε σημείο του κόσμου και με οποιαδήποτε συνταγή.  Έτσι κυκλοφορούν σήμερα, με τις ευλογίες πλέον της Ελλάδος, ελιές με την εμπορική ονομασία «KALAMATA OLIVES» που παράγονται με “καρδιά και ψυχή” στη Ν. Αφρική, με σπορέλαιο στην Αυστραλία, και μεταξύ άλλων, εισάγονται από την Αίγυπτο στην Ιταλία όπου τυποποιούνται για μετέπειτα εξαγωγή στην Αμερική (Πηγή: olivenews.gr).

 

Τα προϊόντα αυτά εμφανώς εκμεταλλεύονται τη φήμη του Ευρωπαϊκού καταχωρημένου ως ΠΟΠ προϊόντος «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ», προκαλούν σύγχυση και παραπλανούν τους καταναλωτές, τόσο αναφορικά με την ποιότητα όσο και την προέλευση του προϊόντος που αγοράζουν.

Η διεθνής προβολή της εμπορικής ονομασίας «KALAMATA OLIVES» στηρίχτηκε επίσης με ευρωπαϊκά και εθνικά κονδύλια έντεκα εκατομμυρίων ευρώ (11.000.000€) στο πλαίσιο του Καν.(ΕΕ)1144/14 όπου μαζί με τρείς άλλες ελληνικές ποικιλίες επιτραπέζιας ελιάς, προωθήθηκε σε δέκα-τρείς (13) χώρες κατά την περίοδο 2017-20.

Με ολόκληρο τον παραγωγικό ιστό της ελιάς «ΚΑΛΑΜΩΝ» να βρίσκεται σε εμπορική σύγχυση και οικονομική δυσχέρεια, Έλληνες Ευρωβουλευτές κατέθεσαν σχετικά διευκρινιστικά ερωτήματα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή από όπου έχουμε λάβει τρείς (3) επίσημες απαντήσεις αναφορικά με την χρήση της ονομασίας «KALAMATA OLIVES».

Α. Απόσπασμα απάντησης κ. HOGAN εξ’ ονόματος της Επιτροπής στο ερώτημα Ε-002829/2015:

  • Οι επιχειρηματίες που δεν τηρούν τις προδιαγραφές για την εν λόγω ΠΟΠ, συμπεριλαμβανομένης της περιοχής παραγωγής, δεν έχουν το δικαίωμα να χρησιμοποιούν την ονομασία «Kalamata olives» στην ΕΕ.
  • Σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ, οι επιχειρηματίες που χρησιμοποιούν για εμπορικούς σκοπούς ονομασίες όπως «Kalamata olives» για ελιές που παράγονται εκτός της οριοθετημένης περιοχής της ΠΟΠ, υφίστανται τις συνέπειες της μη τήρησης των κανόνων της ΕΕ.

Β. Απόσπασμα απάντησης κ. HOGAN στο ερώτημα Ε-000459/2017:

  • Η ονομασία Ελιά Καλαμάτας είναι καταχωρισμένη ως προστατευόμενη ονομασία προέλευσης (ΠΟΠ) από το 1996. Αναφέρεται στις επιτραπέζιες ελιές που παράγονται σε συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή από την ποικιλία «Καλαμών».
  • Η ονομασία της ποικιλίας μπορεί να χρησιμοποιηθεί υπό τις εξής προϋποθέσεις: α) ότι το προϊόν προέρχεται από την εν λόγω ποικιλία· β) ότι δεν παραπλανώνται οι καταναλωτές· γ) ότι η χρήση δεν συνιστά αθέμιτο ανταγωνισμό· και δ) ότι η χρήση δεν εκμεταλλεύεται τη φήμη της ΠΟΠ.
  • Μόνον η ΠΟΠ μπορεί να περιγράφεται με χρήση της εν λόγω καταχωρισμένης ονομασίας «Ελιά Καλαμάτας» και να συνοδεύεται από τον επίσημο λογότυπο ΠΟΠ της ΕΕ.

Γ. Απόσπασμα απάντησης κ. Janusz Wojciechowski εξ’ ονόματος της Επιτροπής στο ερώτημα Ε-004397/2020:

  • Όσον αφορά το κατά πόσον συμμορφώνεται με το δίκαιο της Ένωσης η χρήση των ονομασιών «Καλαμάτα» για την περιγραφή των ελιών της ποικιλίας «Καλαμών» που δεν καλύπτονται από την προστατευόμενη ονομασία προέλευσης (ΠΟΠ) «Ελιά Καλαμάτας», οι κυρίες και οι κύριοι βουλευτές καλούνται να ανατρέξουν στην απάντηση στη γραπτή ερώτηση E -000459/2017.
  • Η χρήση της ονομασίας μιας ποικιλίας δεν παραβιάζει αυτοδικαίως την προστασία που περιβάλλει τις γεωγραφικές ενδείξεις (ΓΕ), είτε πρόκειται για ΠΟΠ είτε για ΠΓΕ (προστατευόμενες γεωγραφικές ενδείξεις).
  • Μόνον η ΠΟΠ μπορεί να περιγράφεται με χρήση της εν λόγω καταχωρισμένης ονομασίας «Ελιά Καλαμάτας» και να συνοδεύεται από τον επίσημο λογότυπο ΠΟΠ της ΕΕ, χάρη στον οποίο οι καταναλωτές μπορούν να εντοπίζουν το καταγόμενο προϊόν ΠΟΠ στην αγορά.
  • Πρωτίστως υπεύθυνες για την επιβολή των κανόνων για την προστασία των καταχωρισμένων ονομασιών στην αγορά είναι οι εθνικές αρχές. Αυτές υποχρεούνται να λαμβάνουν τα κατάλληλα διοικητικά και δικαστικά μέτρα για την πρόληψη ή την παύση της παράνομης χρήσης των γεωγραφικών ενδείξεων.
  • Όπως προαναφέρθηκε, η Επιτροπή επισημαίνει ότι «Καλαμών» είναι η ονομασία της ποικιλίας ελιάς και όχι η καταχωρισμένη ονομασία ΠΟΠ.

Είναι σαφές πλέον από τις τρείς (3) αυτές επίσημες απαντήσεις τη Ευρωπαϊκής Επιτροπής πως:

  • Οι ονομασίες ΚΑΛΑΜΑΤΑ, ΚΑΛΑΜΑΤΙΑΝΗ, ΤΣΙΓΚΕΛΙ, ΑΕΤΟΝΥΧΙ και ό,τι άλλο στο μέλλον καταχωρήσουν όσοι μας εκπροσωπούν, ΔΕΝ αποτελούν ονομασία ποικιλίας, αλλά συνώνυμα αυτής.
  • Ακόμα και στην περίπτωση μη ακύρωσης της απόφασης Αποστόλου από το ΣτΕ, η χρήση του συνωνύμου όρου ποικιλίας (δηλ. ΚΑΛΑΜΑΤΑ) σε βάρος της καταχωρημένης ως ΠΟΠ ονομασίας «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ» απαγορεύεται τόσο από τον ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ 1151/12, όσο και τις ανωτέρω απαντήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
  • Υπεύθυνος για την προστασία της καταχωρημένης ΠΟΠ ονομασίας είναι η εθνική αρμόδια αρχή, δηλαδή το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ).
  • Το ΥΠΑΑΤ όμως με την απόφαση Β. Αποστόλου, όχι μόνο δεν προστάτεψε το ευρωπαϊκό ΠΟΠ προϊόν «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ», αλλά πρόσθεσε τον όρο «ΚΑΛΑΜΑΤΑ» ως συνώνυμο της ποικιλίας ΚΑΛΑΜΩΝ με σκοπό να υποστηρίξει την ελεύθερη παγκόσμια χρήση της εμπορικής ονομασίας «KALAMATA OLIVES».
  • Ο Ευρωπαϊκός ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ 1151/12 Άρθρο 13.2 όμως σαφώς αναφέρει πως «Οι προστατευόμενες ονομασίες δεν δύναται να μεταπέσουν σε κοινές». Δηλαδή μια καταχωρημένη ονομασία ΠΟΠ δεν μπορεί να μετατραπεί μονομερώς σε απλή ονομασία ποικιλίας ή συνώνυμο αυτής και να προκαλεί παγκόσμια σύγχυση σε βάρος του ευρωπαϊκού ΠΟΠ προϊόντος.

 Όποια και να είναι η απόφαση του ΣτΕ, ευελπιστώ να δώσει κατεύθυνση, αλλά και ελπίδα για ομόνοια και ηρεμία σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, ώστε να θωρακιστεί το μέλλον της Ελληνικής ελιάς «ΚΑΛΑΜΩΝ» και ειδικότερα του καταχωρημένου ως ΠΟΠ προϊόντος «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ» σε μια τόσο κρίσιμη περίοδο για την ελληνική γεωργία και εθνική μας οικονομία.

Προς την κατεύθυνση αυτή και την ενίσχυση του ευρωπαϊκού προϊόντος ΠΟΠ, κατατέθηκε στις 29/9/2020 με Α.Π. 2123/266236 στην αρμόδια υπηρεσία του ΥΠΑΑΤ, αίτημα τροποποίησης των προδιαγραφών «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ» ΠΟΠ, ήσσονος σημασίας.  Σκοπός των αιτούντων είναι να διορθωθούν οι παραλείψεις και επικαιροποιηθούν τα εγκριτικά έγγραφα, ώστε να καλύπτουν σύγχρονες απαιτήσεις καταναλωτών σε διεθνές επίπεδο, εκμεταλλευόμενοι και το υφιστάμενο καθεστώς τεχνολογίας και επιστήμης.

Απώτερος στόχος των αιτούντων αγροτών, ενώσεων και τυποποιητών είναι η να εξαλείψουν τα σημερινά εμπόδια εμπορευσιμότητας και να ενισχυθούν σημαντικά οι εξαγωγές Ελληνικής ελιάς ΚΑΛΑΜΩΝ πιστοποιημένης ως ΠΟΠ, δηλαδή «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ» ΠΟΠ.

Όμως, μέχρι και σήμερα, δεν έχει ανατεθεί ο φάκελος σε αρμόδιο υπάλληλο προς αξιολόγηση!

Λόγω της γενικότερης οικονομικής κρίσης που προκαλεί η πανδημία COVID-19, και σε πλήρη σύμπνοια με την πρόσφατη μελέτη της ομάδας Πισσαρίδη,  η θωράκιση και αύξηση της ανταγωνιστικότητας εθνικών μας προϊόντων όπως η «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ» με την γεωγραφική ένδειξη ΠΟΠ, είναι στρατηγικής σημασίας.

Ακόμα και η μελέτη McKinsney “H Ελλάδα 10 χρόνια μπροστά» από το 2011 επισημαίνει πως το εθνικό χαρτοφυλάκιο ΠΟΠ προϊόντων παρέχει σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα που δεν έχει αξιοποιηθεί πλήρως, όπως συμβαίνει διεθνώς. Επισημαίνει δε την αναγκαιότητα χάραξης ολοκληρωμένης στρατηγικής προώθησης που να «επικοινωνεί» αποτελεσματικά την αξία (value proposition) του κάθε προϊόντος ΠΟΠ στην εγχώρια αλλά και τις διεθνείς αγορές, πράγμα που αποδεδειγμένα δεν κάνουμε για την «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ» ΠΟΠ.

Η κατεύθυνση αυτή βρίσκει απολύτως σύμφωνο και τον Επίτροπο Γεωργίας της ΕΕ κ. Janusz Wojciechowski που αναφέρει ότι

«Οι ευρωπαϊκές γεωγραφικές ενδείξεις αντικατοπτρίζουν τον πλούτο και την ποικιλομορφία των προϊόντων που έχει να προσφέρει ο γεωργικός τομέας μας. Τα οφέλη για τους παραγωγούς είναι σαφή. Μπορούν να πωλούν προϊόντα σε υψηλότερη τιμή, στους καταναλωτές που αναζητούν αυθεντικά περιφερειακά προϊόντα. Οι γεωγραφικές ενδείξεις αποτελούν βασική πτυχή των εμπορικών μας συμφωνιών. Με την προστασία των προϊόντων παγκοσμίως, αποτρέπουμε τη δόλια χρήση των ονομασιών των προϊόντων και διαφυλάσσουμε την καλή φήμη των ευρωπαϊκών γεωργικών τροφίμων και ποτών. Οι γεωγραφικές ενδείξεις προστατεύουν την τοπική αξία σε παγκόσμιο επίπεδο. Διάσημες γεωγραφικές ενδείξεις είναι, για παράδειγμα: Bayerisches Bier, Champagne, Irish Whiskey, Kalamata olives (Ελιές Καλαμών), Parmigiano Reggiano, Polish Vodka, Queso Manchego, Roquefort».

Όσες μελέτες και να γίνουν για την ανάταση και αύξηση της εθνικής μας ανταγωνιστικότητας, ένας πάντα θα είναι ο κοινός παρονομαστής: Η εφαρμογή στρατηγικών διαφοροποιημένης παραγωγής προϊόντων ποιότητας με ταυτότητα και αξία όπως ακριβώς είναι η «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ» ΠΟΠ.  Πολιτικές παραγωγής ομοειδών προϊόντων με χαμηλή τιμή και ισχυρό διεθνή ανταγωνισμό από Αίγυπτο, Ιταλία, Ν. Αφρική, Αυστραλία, Τυνησία, και άλλες ελαιοπαραγωγικές χώρες του κόσμου όπως συμβαίνει τώρα στη περίπτωση των «KALAMATA OLIVES», είναι θνησιγενείς.

Η προστασία και περαιτέρω στήριξη όλων των προϊόντων Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΟΠ και ΠΓΕ) της χώρας είναι μονόδρομος.

ΔΕΝ καταργούμε ονομασίες ΠΟΠ, ΔΕΝ τις υπονομεύουμε, και σίγουρα ΔΕΝ τις μετατρέπουμε σε κοινούς όρους προς χρήση του καθενός . . . για καλό όλων μας.