Κυριακή, 23 Ιουνίου, 2024

Το ξερίζωμα της ελιάς του Πλάτωνα

"Το σημαντικό δεν είναι μόνο το περιβάλλον αλλά και ο άνθρωπος. Στον Ελαιώνα ζουν άνθρωποι, ερωτεύονται, μεγαλώνουν παιδιά. Είναι ένας τόπος ζωντανός σε λάθος δρόμο"

Μιλάμε με τον φωτογράφο Αντρέα Σμαραγδή. Έναν
άνθρωπο που τα τελευταία χρόνια έχει αφιερώσει ένα
μεγάλο μέρος του χρόνου του περπατώντας και
καταγράφοντας με το φακό του μέτρο- μέτρο τον ιστορικό
Ελαιώνα της Αθήνας. Ας τον ακούσουμε τι έχει να μας πει

Φωτογραφία Α. Σμαραγδής

Tο μύθο της διαμάχης μεταξύ της θεάς Αθηνάς και του Ποσειδώνα, με νικήτρια την πρώτη και έπαθλο την πόλη της Αθήνας, όλοι τον γνωρίζουμε. Συχνά μάλιστα τον επικαλούμαστε για εμπορικούς σκοπούς μάρκετινγκ με σκοπό να αναδείξουμε την ιστορικότητα της ελαιοκαλλιέργειας στην Ελλάδα. Πέρα όμως από τους μύθους, ο ελαιώνας υπήρχε από την εποχή του Περικλή και ήταν το περιβόλι της θεάς Αθηνάς. Χωροταξικά, η περιοχή αυτή, πολύ κοντά στο κέντρο και προς τη δυτική Αθήνα, ήταν ένας πραγματικός ελαιώνας μέχρι και τον 19ο αιώνα. Μετά άρχισε η σταδιακή επέκταση της πόλης, χωρίς σχέδιο και χωρίς κάποιες αρχές και προτεραιότητες.

Σήμερα πια στην επιφάνεια βρίσκονται βιομηχανίες, εμπορικές χρήσεις, ένας μικρόκοσμος, άνθρωποι του μόχθου, νοικοκυραίοι, Ρομά, καλλιτέχνες, το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο, ακόμα και το Χρηματιστήριο Αθηνών. Δεν μπορώ να τους αδικήσω, μας λέει ο κύριος Σμαραγδής, αλλά ούτε και να δεχτώ ότι ο καθένας είχε και έχει το δικαίωμα να κάνει ό,τι θέλει καταστρέφοντας αυτόν τον ιερό τόπο. Όλη αυτή η υποβάθμιση προετοιμάζεται τώρα και πολύ καιρό για να ξεπουληθεί φθηνά η περιοχή.

Δεν γνωρίζω, συνεχίζει με αρκετή πίκρα, που δύσκολα κρύβεται, αν για την Αθήνα και για την Ελλάδα είναι πιο χρήσιμο ένα ακόμη γιγάντιο εμπορικό κέντρο με τόνους τσιμέντου και άλλα χιλιόμετρα ασφάλτου ή η ανάδειξη αυτής της τεράστιας αξίας της ιστορικής περιοχής
και του πολιτισμού που κρύβει κάτω από την άσφαλτό της. Εγώ είμαι φωτογράφος, δεν ξέρω πόσο εύκολο είναι να ψάξεις στο υπέδαφος, είναι όμως βέβαιο ότι κρατάει μέσα του πολλούς αρχαιολογικούς θησαυρούς. Άλλες χώρες, άλλες πόλεις, προσπαθούν να βρουν ή και να εφεύρουν ίχνη της ιστορίας τους για να τα αναδείξουν και να τα εκμεταλλευθούν και οικονομικά. Εμείς έχουμε τόσους θησαυρούς που τους παραχώσαμε, τους καταστρέψαμε και πάνω τους θέλουμε να χτίσουμε τσιμέντο και άσφαλτο «κάτω από τα μάτια (βλέμμα) της
Αθηνάς». Δεν είμαι μόνο εγώ που θα ήθελα να γίνει πολιτιστικό κέντρο μέσα σε ένα ανοιχτό πάρκο. Πιστεύω ότι η συντριπτική πλειοψηφία των κατοίκων της Αθήνας θα συμφωνούσε, αν φυσικά τη ρωτούσαν και της επέτρεπαν να διαλέξει μέσα από ένα δημοψήφισμα.

Φωτογραφία Α.
Σμαραγδής

Και για την ελιά του Πλάτωνα, όπως συνεχίζουμε να λέμε μέχρι τις ημέρες μας, που αποτέλεσε την αφορμή αυτής της συνέντευξης, τον ρωτάμε

Εκεί υπήρχε και ακόμη αντιστέκεται σθεναρά στον άνθρωπο η ελιά του Πλάτωνα. Παρά τα όσα έχει υποστεί, ακόμα πετάει κλωνάρια από τις ρίζες. Όποτε περνάω, σταματάω για ένα λεπτό και καταθέτω φόρο τιμής σε αυτό το ιερό σημείο που ο άλλος πάει και την κόβει. Δεν καταλογίζω ευθύνη σε αυτούς που την έκοψαν για να ζεσταθούν 5-10 λεπτά. Αν θέλαμε να
την έχουμε σήμερα την ελιά, θα έπρεπε να την είχαμε προφυλάξει. Αυτά τα 40 – 50 χρόνια η πολιτεία δεν είχε βάλει ούτε ένα κάγκελο για να την προφυλάξει ή να γράψουν μια ταμπέλα ότι αυτή είναι η ελιά του Πλάτωνα. Ίσως έτσι ακόμα και αυτοί οι άμοιροι, Έλληνες και οικονομικοί μετανάστες να την σέβονταν. Αλλά και πριν από αυτό, ένα λεωφορείο την έκανε κομμάτια γιατί δεν την είχαμε προφυλάξει. Αφού λοιπόν δεν τη σεβαστήκαμε εμείς γιατί να τη σεβαστούν οι άλλοι; Αναρωτιέμαι αν είναι εσκεμμένο έγκλημα όλο αυτό. Έχουμε μια ελιά αυτού του κύρους, της αξίας και της ιστορίας με φόντο ένα εγκαταλειμμένο εργοστάσιο. Δεν
έχουμε την τσίπα να βάλουμε έστω ένα πανί που να απεικονίζει πώς ήταν ο ελαιώνας πριν.(Εκτός του Γεωπονικού Πανεπιστημίου που έχει διατηρήσει μέσα σε γυάλινο κουβούκλιο ένα μέρος του κορμού της αρχαίας ελιάς.). Πέρα από το θέμα του συμβολισμού και στην ουσία η ελιά είναι ένα σπουδαίο δέντρο που έχει θρέψει για χρόνια την Ελλάδα. Θα πρέπει κάποτε να υπάρξει μια διαμαρτυρία σε αυτιά που μπορούν να ακούσουν και μάλλον αυτά δεν
είναι της ελληνικής Πολιτείας. Εκφράζω πίκρα γιατί τον πόνεσα αυτόν τον τόπο, πονάω την Ελλάδα και τον ελαιώνα και την ελιά γιατί είμαι από την Κρήτη και ξέρω τι θα πει ιερό δέντρο. Η ελιά αυτή μπορεί να σωθεί, αν πάτε θα δείτε ότι ακόμη πετάει κλαδιά.

Εσείς σαν καλλιτέχνης πόσο μπορείτε να ευαισθητοποιήσετε την κοινωνία και να επηρεάσετε αυτούς που παίρνουν αποφάσεις, επανερχόμαστε ρωτώντας τον κύριο Σμαραγδή.

Εγώ σαν καλλιτέχνης το μόνο που μπορούσα να κάνω ήταν να φωτογραφίσω την ελιά του Πλάτωνα. Ένα χρόνο τώρα φωτογραφίζω το γίγνεσθαι αυτής της περιοχής. Το ακατόρθωτο είναι να φωτογραφίσει κάποιος την ιστορία γιατί έχουν σβήσει το παρελθόν. Προγραμματίζω μια φωτογραφική έκθεση-έκδοση για την 1/4/2014 στο μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς με θέμα «Πέριξ του ελαιώνα – το περιβόλι της θεάς Αθηνάς». Το σημαντικό δεν είναι μόνο το περιβάλλον αλλά και ο άνθρωπος. Στον Ελαιώνα ζουν άνθρωποι, ερωτεύονται, μεγαλώνουν παιδιά. Είναι ένας τόπος ζωντανός σε λάθος δρόμο. Η έκθεση έχει σκοπό να δείξει πώς από το λαμπρό παρελθόν φτάσαμε στην κατάντια του σήμερα. Τι συμβαίνει σήμερα γύρω από έναν πολιτισμό που ισοπεδώθηκε. Οι περισσότερες πληροφορίες για τον αιώνα του Περικλή, τα αγγεία δηλαδή, δεν βρίσκονται στην Ελλάδα και δεν ξέρω αν θα μπορέσω να πάω να τα φωτογραφίσω, για να υπάρχει σύγκριση του τότε με το σήμερα. Δεν θέλω ο Ελαιώνας να μείνει στις επόμενες γενιές σαν το όνομα μιας στάσης του Μετρό. Γι’ αυτό πιστεύω ότι μπορούμε να αναδείξουμε το παρελθόν του και να ξαναζωντανέψουμε το παρόν του.

Αναδημοσίευση από το περιοδικό “Ελιά & Ελαιόλαδο”, τεύχος 83

Σχετικά άρθρα

Ακολουθήστε μας

5,044ΥποστηρικτέςΚάντε Like
1,570ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
119ΣυνδρομητέςΓίνετε συνδρομητής
Ελιά & Ελαιόλαδο: Τεύχος 105

Πρόσφατα άρθρα