Oι ‘μπουνταλάδες’ της γευσιγνωσίας (upd)

    0

    ΑΝΑΝΕΩΣΗ: Αμαρτία εξομολογημένη δεν είναι αμαρτία. Survivor, λοιπόν, δεν βλέπω, όμως διάβασα για κάποιον Ορέστη Τσανγκ που οδήγησε σαν μηχανοδηγός τον συρμό του ΗΣΑΠ, ενώ είχε επιβάτες μέσα (!) 

    Γιατί, λοιπόν, σε αυτή τη χώρα του παραλόγου να μη δηλώνει "γευσιγνώστης" ο οποιοσδήποτε, ακόμη και αν η σχέση του με το ελαιόλαδο είναι ένα μαγαζί που πουλάει γεωργικά εφόδια;
    —————————————————————————

    Το γνωστό κοινωνικό στερεότυπο "μπουνταλάς" (κουτός, βλάκας, αργόστροφος, περιορισμένων δυνατοτήτων)* το απευθύνουμε συχνά για τους γείτονες Τούρκους, εμείς οι έξυπνοι και "μάγκες" (με υπερβολική αυτοπεποίθηση ή έπαρση, καθώς και ιδιάζουσα εμφάνιση ή συμπεριφορά)*. (*Σύμφωνα με Βικιλεξικό)

    Τι συμβαίνει με τους διαγωνισμούς γευσιγνωσίας και πόσο επιβεβαιώνονται αυτές οι δοξασίες;

     

    Από την πρώτη απονομή βραβείων του Τουρκικού Mario Solinas που έγινε πριν λίγες εβδομάδες στη Σμύρνη. (Πηγή: mercacei.com)

    Τουρκικός Mario Solinas

    Διαβάζουμε στην επίσημη ιστοσελίδα του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιοκομίας (IOC) για το τουρκικό βραβείο ποιότητας που διεξήχθη πρόσφατα στην «γενέτειρα χώρα του ελαιοδέντρου» (ναι, δεν υπερβάλλω!). Ο διαγωνισμός ετέθη υπό την αιγίδα του IOC, το οποίο τον τίμησε δια της παρουσίας του Εκτελεστικού του Διευθυντή και έλαβε πολύ μεγάλη δημοσιότητα στα διεθνή μέσα ενημέρωσης.

    Η μία όψη: σοβαρότητα

    Ο διαγωνισμός που θέσπισε το IOC για να τιμήσει το όνομα του μεγάλου χημικού [Βραβεία Mario Solinas… 04/05/2017] διακρίνεται για την εγκυρότητα και την αξιοπιστία του για συγκεκριμένους λόγους, μεταξύ άλλων:

    – Είναι μη κερδοσκοπικός
    – Οι αξιολογητές είναι αναγνωρισμένοι, έγκυροι γευσιγνώστες, όχι απλά μέλη, αλλά επικεφαλής (panel leaders) από τις συγκεκριμένες ομάδες γευσιγνωσίας (panel) που έχει αναγνωρίσει το ίδιο το IOC.
    – Τα δείγματα που διαγωνίζονται προέρχονται από παρτίδες ποσότητας ενός τουλάχιστον τόνου. Συνοδεύονται από χημική και γευσιγνωστική ανάλυση αναγνωρισμένων από το IOC εργαστηρίων σε δεξαμενή προέλευσης που σφραγίζεται, καθώς και από αποδεικτικά ιχνηλασιμότητας.
    – Απονέμεται ένας μικρός αριθμός 12 βραβείων.

    Η άλλη όψη: το γκλάμουρ

    Τα τελευταία χρόνια έγιναν της μόδας και διαδόθηκαν, ακόμα και στη χώρα μας, διαγωνισμοί, με άφθονο γκλάμουρ, που χαρακτηρίζονται από:

    – Κερδοσκοπικό ιδιωτικό φορέα οργάνωσης, συνήθως άσχετο ή με ελάχιστη εμπειρία και γνώση ελαιολάδου.
    – Αξιολογητές χωρίς τις αυστηρές προδιαγραφές που θέτει το IOC και οι οποίοι μπορεί να αυτοαποκαλούνται «ειδικοί», «γκραν σομελιέ» ή ο,τιδήποτε άλλο χαϊδεύει ματαιοδοξίες, οι οποίοι πρέπει να «αξιολογήσουν» τεράστιο αριθμό δειγμάτων σε ελάχιστη ώρα.
    – Δείγματα που μπορεί να προέρχονται από παρτίδες ακόμη και λίγων κιλών, χωρίς επίσημη χημική ανάλυση και χωρίς πιστοποίηση της ιχνηλασιμότητάς τους (προέλευσης και διαδρομής).
    – Πληθωρισμός εκατοντάδων βραβείων στους νικητές.

    Ειδοποιός διαφορά το κίνητρο του κέρδους με θύμα την έλλειψη σοβαρότητας

    Είναι φανερό ότι οι ιδιωτικοί διαγωνισμοί στο βωμό του οικονομικού κέρδους του διοργανωτή είναι πιθανόν να θυσιάζουν τη σοβαρότητα και αξιοπιστία για την οποία διακρίνεται εδώ και 17 χρόνια ο διαγωνισμός Mario Solinas του IOC.

    Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμη και σε χρονιές όπως η εφετινή, καταστροφικές από άποψη ποσότητας, αλλά και ποιότητας, αυτό δεν εμπόδισε να δοθεί και πάλι πληθωρισμός βραβείων σε εκατοντάδες συμμετοχές. Βλέπουμε, έτσι, διαγωνισμό με 900 συμμετοχές, 15 κριτές (1:60) και πάνω από 50% των συμμετοχών να φεύγει με κάποιο βραβείο. Αν υπολογίσει κανείς τα 250 ή και περισσότερα ευρώ του κόστους της κάθε συμμετοχής συν τα έμμεσα έσοδα από τις διαφημιστικές καταχωρήσεις, τότε η μπίζνα –έστω και προσωρινή- πάει πρίμα.

    Οι χαμένοι νικητές

    Υπό αυτές τις συνθήκες, όταν το μοναδικό κίνητρο του διοργανωτή είναι το οικονομικό κέρδος, τότε οι μεγάλοι χαμένοι δεν είναι παρά οι «νικητές» που επιστρέφουν στις χώρες τους με νωπή τη δόξα, λαμπερές φωτογραφίες και ένα βραβείο. Πιστεύουν ότι αυτά αρκούν για να τους ανοίξουν το δρόμο στις διεθνείς αγορές. Παρά τα μεγάλα έξοδα, όχι μόνο για τη συμμετοχή στο διαγωνισμό, αλλά και για πανάκριβα σεμινάρια, site, branding, marketing, και όλη αυτή τη χρυσόσκονη, στο τέλος της ημέρας, δηλαδή μετά από 2-3 χρόνια, ενώ έχουν θυσιαστεί οι οικογενειακές οικονομίες ωστόσο οι διεθνείς αγορές παραμένουν απροσπέλαστες. Οι ελάχιστες εξαιρέσεις επιβεβαιώνουν τον κανόνα.

    Το λάδι είναι μια πολύ δύσκολη και σοβαρή υπόθεση που απαιτεί γνώσεις και σοβαρότητα. Οι μόνοι φυσικά κερδισμένοι είναι όλοι οι ενδιάμεσοι που παρέχουν τις ενδιάμεσες υπηρεσίες σκηνοθετώντας αυτή τη μετεωρική άνοδο.

    Οι Τούρκοι «μπουνταλάδες» και οι Έλληνες «μάγκες»

    Οι Τούρκοι, λοιπόν -που πολλοί τους θεωρούν «μπουνταλάδες»- έκαναν το εξής απλό. Οργάνωσαν ένα διαγωνισμό τηρώντας ακριβώς τα πρότυπα του Mario Solinas, γεγονός που τους επιτρέπει και να το ονομάσουν «Τουρκικό Mario Solinas» και να δρέψουν όλη τη σχετική καταξίωση, έστω και αν κάποιοι δεν «κονόμησαν».

    Και μερικές ακόμη διαφορές

    Η Τουρκία, με την έντονη υποστήριξη των κυβερνήσεων της, διεκδίκησε και επέτυχε να έχει πολύ σημαντική παρουσία στον επίσημο μηχανισμό του IOC (π.χ. τις θέσεις του αναπληρωτή γενικού διευθυντή και του διευθυντή εκστρατειών προώθησης), διεκδικώντας ακόμη και τη μεταφορά της έδρας από τη Μαδρίτη στην … Άγκυρα.

    Η Ελλάδα μετά την ολοκλήρωση της θητείας του κ. Μίμη Χριστοδούλου το 2009 (υπηρέτησε ως διευθυντής, αφού είχε ο ίδιος κερδίσει τη θέση σε ανταγωνιστικό διαγωνισμό) και μετά την επιστροφή και της κας Λίνας Ράππου (στο ΥΠΑΑΤ, αλλά όχι στο τμήμα ελαιολάδου!), δεν ενδιαφέρθηκε, δεν ασχολήθηκε, με αποτέλεσμα να είναι η πρώτη φορά –αν δε με απατά η μνήμη μου- που δεν έχει ούτε καν ένα χαμηλόβαθμο υπάλληλο, ενώ και στην Κομισιόν, μετά τη μετάθεση του κ. Νότη Μπαρζούκα το τμήμα ελαιολάδου αποτελείται από τρεις Ισπανούς.

    Μια άλλη σοβαρή χώρα, η Τυνησία, είχε τοποθετήσει ως Εκτελεστικό Διευθυντή του IOC τον κ. Habib Essid, ο οποίος ολοκληρώνοντας τη θητεία του επέστρεψε στη χώρα του όπου έγινε πρωθυπουργός (!), ρίχνοντας μάλιστα όλο το βάρος του, ώστε η Τυνησία να έχει καταλάβει σήμερα τη θέση του Εκτελεστικού Διευθυντή με τον κ. Αμπντελατίφ Γκεντίρα.

    Περί εθνικής ελαϊκής πολιτικής

    Μια άλλη πολύ σημαντική παράμετρος, που δυστυχώς δεν τυχαίνει της πρέπουσας σημασίας, είναι ότι αν και στις συνόδους του IOC κάθε εξάμηνο συμμετέχουν εθνικοί εκπρόσωποι από το Υπουργείο, καθώς επίσης και από τους επαγγελματικούς φορείς (ΣΕΒΙΤΕΛ, ΕΣΒΙΤΕ, ΠΑΣΕΓΕΣ …) ούτε προηγείται κάποια διαβούλευση για χάραξη εθνικών θέσεων, ούτε και μετά την επιστροφή τους ακολουθεί η απαιτούμενη ενημέρωση όλων των ενδιαφερομένων. Τα ανάλογα συμβαίνουν και γιά τις επιτροπές που λειτουργούν συμβουλευτικά της Κομισιόν. Έτσι, το τι συζητιέται παραμένει επτασφράγιστο μυστικό ολίγων εκλεκτών.

    Επανερχόμενοι στην Τουρκία

    Η Τουρκία έχει συγκροτήσει το Εθνικό Συμβούλιο Ελιάς και Ελαιολάδου (UZZK), το οποίο ασκεί καθοριστικό ρόλο στη χάραξη και εφαρμογή της ελαϊκής πολιτικής. Πρόκειται για κάτι ανάλογο της δικής μας Εθνικής Διεπαγγελματικής (ΕΔΟΕΕ) ή μάλλον με αυτό που κανονικά θα πρέπει να είναι η ΕΔΟΕΕ.

    Παρένθεση. Όποιοι θέλουν, μπορούν να ανατρέξουν στο 5ο τεύχος του περιοδικού ΕΛΙΑ & ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ (το 1998) όταν με δική μου πρωτοβουλία είχαν συγκεντρωθεί όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς (με αφορμή το 1ο Συμβούλιο Αγροτικής Πολιτικής επί Στέφανου Τζουμάκα), για την ίδρυση του Εθνικού Συμβουλίου Ελαιοκομίας. Το σχέδιο δεν προχώρησε λόγω αντίθεσης / αδιαφορίας των ΠΑΣΕΓΕΣ, ΕΛΑΙΟΥΡΓΙΚΗ, ΕΣΒΙΤΕ (κκ Τζανέτος Καραμίχας, Γιώργος Γιανναδάκης, Παναγιώτης Καραντώνης).

    Από αριστερά προς τα δεξιά  οι κκ. Π. Καραντώνης, Π. Τοκουζμπαλίδης (†), Γ. Αντωνιάδης, Χ. Λεμπέσης (†), Χ. Θεοδώρου, Β. Σεφεριάδης, Γ. Γιανναδάκης, Τ. Καραμίχας (και Μ. Σκουλάκης – δεν διακρίνεται)

    Ω! του θαύματος, λίγα χρόνια αργότερα, όταν θεσπίστηκαν τα προγράμματα των ΟΕΦ, τότε η ΕΔΟΕΕ (κ.κ. Τζανέτος Καραμίχας, Κατερίνα Μπατζελή, Κώστας Σκιαδάς, Γιάννης Τσιφόρος, Γιώργος Γωνιωτάκης, Γρηγόρης Αντωνιάδης, Γιώργος Οικονόμου, Παναγιώτης Καραντώνης, Χρήστος Θεοδώρου, Νέλος Γεωργούδης, κ.ά) στήθηκε σχεδόν εν μία νυκτί και σήμερα (ίσως να μην υπάρχει παρά μόνο σαν ΑΦΜ), αλλά μπορεί να υπερηφανεύεται ότι «απορρόφησε» περί τα 17 εκ. € με συμβούλους όπως ο κ. Στέλιος Δρύς της FoodStandard και δράσεις όπως τα ΟΟΜS & NOOMS. Κλείνει η παρένθεση.

    Η σημασία της γευσιγνωσίας

    Έγραψα τα παραπάνω γιατί σήμερα, Ιούνιος του 2017, η γευσιγνωσία (οργανοληπτική αξιολόγηση, panel test), αποτελεί το πιο κομβικό, φλέγον, σημαντικό ζήτημα για την παγκόσμια κοινότητα του ελαιολάδου. Οι εχθροί της είναι πολλοί και ισχυροί και οι συζητήσεις για την κατάργησή της προχωρούν. Για όσους –είτε ως χώρες, είτε ως φορείς, είτε ως επιχειρήσεις- το θέμα της ποιότητας είναι ζωτικής σημασίας, για όλους αυτούς, η υπεράσπιση της γευσιγνωσίας αποτελεί ζωτικό καθήκον. Και δυστυχώς, ενώ οι αξιόπιστοι διαγωνισμοί τύπου Mario Solinas ενισχύουν την υπόθεση της γευσιγνωσίας, άλλοι αναξιόπιστοι διαγωνισμοί την καταρρακώνουν και αποδυναμώνουν.

    Αλλά για όλα αυτά θα πρέπει να επανέλθουμε.

    ΥΓ Στο επόμενο άρθρο θα δείτε ότι το IOC προκήρυξε 3 θέσεις. Εύχομαι να υπάρξει κάποια αξιόλογη, ανταγωνιστική ελληνική υποψηφιότητα με την υποστήριξη του ΥΠΑΑΤ. Προς άρση τυχόν παρεξηγήσεων εγώ προσωπικά δεν ανήκω στους υποψήφιους, έστω και μόνο λόγω ορίου ηλικίας.