Πέμπτη, 20 Ιουνίου, 2024

Αναθεωρήσεις της νομοθεσίας της Ε.Ε. σχετικά με τα πρότυπα εμπορίας ελαιολάδου

Οι δύο νέοι κανονισμοί αποτελούν σημαντική διαφοροποίηση της τρέχουσας κατάστασης για τα πρότυπα εμπορίας του ελαιολάδου, με σαφή υπεροχή των πλεονεκτημάτων έναντι των μειονεκτημάτων

Τις επόμενες ημέρες, και συγκεκριμένα στις 24 Νοεμβρίου 2022, τίθενται σε εφαρμογή δύο κανονισμοί, ο 2022/2014 και ο 2022/2015. Η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για μάλλον δαιδαλώδεις από νομικής/ κανονιστικής/ γραφειοκρατικής σκοπιάς αλλαγές. Οι κανονισμοί αυτοί ήταν γνωστοί εδώ και καιρό λόγω της μακράς περιόδου διαβούλευσης αλλά και της ψήφισής τους τον Ιούλιο 2022. Τώρα, στις 4/11/2022 δημοσιεύθηκαν και από τις 24/11/2022 θα τεθούν σε εφαρμογή. Άρα, πολύ κακό για το τίποτα, που θα έλεγε κι ο Σαίξπηρ; Η απάντηση είναι όχι, γιατί υπάρχουν και ορισμένες ουσιαστικές τροποποιήσεις τις οποίες μας τις επεξηγεί αναλυτικά παρακάτω η κυρία Έφη Χριστοπούλου, χημικός, η μόνη Ελληνίδα που γνωρίζει «εκ των έσω» το θέμα συμμετέχοντας στις διαβουλεύσεις ως εμπειρογνώμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιοκομίας, μέλος της 4 Ε.

(ΒΖ)

ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ ΤΗΣ Ε.Ε. ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ

 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ο Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου θεσπίζει κοινή οργάνωση της αγοράς των γεωργικών προϊόντων και σε ένα κεφάλαιό του καθορίζει γενικούς κανόνες σχετικά με τα πρότυπα εμπορίας για το ελαιόλαδο. Τα ισχύοντα όμως πρότυπα εμπορίας που αναφέρονται μόνο στο ελαιόλαδο είναι τα κάτωθι:

  1. ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΟΚ) αριθ. 2568/91 της Επιτροπής της 11ης Ιουλίου 1991 σχετικά με τον προσδιορισμό των χαρακτηριστικών των ελαιολάδων και των πυρηνελαίων καθώς και με τις μεθόδους προσδιορισμού αυτών. Μέχρι τις 30-9-2019, ο Κανονισμός αυτός είχε υποστεί 32 τροποποιήσεις. Η τελευταία τροποποίησή του ήταν ο ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) 2019/1604 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 27ης Σεπτεμβρίου 2019 και το τελευταίο ενοποιημένο κείμενο του Κανονισμού αυτού εκδόθηκε στις 20-10-2019.
  2. ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 29/2012 της Επιτροπής της 13ης Ιανουαρίου 2012 για τα πρότυπα εμπορίας του ελαιολάδου. Ο Κανονισμός (ΕΕ) αριθ.29/2012 καταργούσε τον Κανονισμό (EK) αριθ. 1019/2002. Σημειώνεται ότι η αλλαγή αυτή έγινε καθαρά και μόνο για να ενσωματώσει τις προηγούμενες αναθεωρήσεις του Κανονισμού 1019/2002 και δεν επέφερε αλλαγές στα όσα προέβλεπε ο Κανονισμός 1019/2002. Μέχρι τις 3-8-2018, ο Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 29/2012 είχε υποστεί 5 τροποποιήσεις. Η τελευταία τροποποίησή του ήταν ο ΚΑΤ’ ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) 2018/1096 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 22ας Μαΐου 2018 και το τελευταίο ενοποιημένο κείμενο του Κανονισμού αυτού εκδόθηκε στις 6-2-2019.

Από τα ανωτέρω παρατηρούμε ότι από το 2019 δεν έχει γίνει καμμία τροποποίηση των δύο Κανονισμών,  παρά το γεγονός ότι τουλάχιστον για το Καν. (ΕΟΚ) αριθ. 2568/91, οι μέθοδοι και τα όρια των χαρακτηριστικών των ελαιολάδων και πυρηνελαίων θα έπρεπε να έχουν ενημερωθεί  σύμφωνα με τις εργασίες των χημικών εμπειρογνωμόνων του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιολάδου (Δ.Σ.Ε.).

Αυτή η καθυστέρηση στην ενημέρωση του Καν. (ΕΟΚ) αριθ. 2568/91 οφείλεται στο γεγονός ότι εκκρεμούσε η ευθυγράμμιση των ισχυουσών διατάξεων σχετικά με τα πρότυπα εμπορίας ελαιολάδου των Κανονισμών 29/2012 και 2568/91 με τη Συνθήκη της Λισαβόνας. Η ομάδα των χημικών εμπειρογνωμόνων στον Τομέα του Ελαιολάδου της Δ/νσης AGR-E4 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είχε ενημερωθεί για την ευθυγράμμιση αυτή και είχε συζητήσει το θέμα αυτό στις συναντήσεις της στις Βρυξέλλες πριν την COVID-19.

Τελικά, τον Οκτώβριο 2021, η Δ/νση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κυκλοφόρησε 2 σχέδια Κανονισμών ένα ΚΑΤ’ ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΗ και ένα ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟ. Τα σχέδια αυτά εστάλησαν στα κράτη-μέλη για σχολιασμό και ετέθησαν σε διαβούλευση. Η  ψήφισή τους έγινε στις 29 Ιουλίου 2022 και η δημοσίευσή τους στις 4 Νοεμβρίου 2022 με έναρξη ισχύος στις 24 Νοεμβρίου 2022.

 

Συνοπτικά, η τρέχουσα κατάσταση όσον αφορά τα πρότυπα εμπορίας του ελαιολάδου απεικονίζεται στο κάτωθι σχήμα.

 

 

 ΝΕΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΜΠΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ

Σκοπός έκδοσης των Κανονισμών: Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική έκθεση του ΚΑΤ’ ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ «Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 αντικατέστησε τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ.1234/2007. Το μέρος II, τίτλος II, κεφάλαιο I, τμήμα 1, του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 καθορίζει κανόνες σχετικά με τα πρότυπα εμπορίας για το ελαιόλαδο και εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να εγκρίνει σχετικές κατ’ εξουσιοδότηση και εκτελεστικές πράξεις. Προκειμένου να διασφαλιστεί η ομαλή λειτουργία της αγοράς ελαιολάδου στο νέο νομικό πλαίσιο, πρέπει να υπάρχουν ορισμένοι κανόνες που θεσπίζονται με τέτοιες πράξεις. Οι πράξεις αυτές θα πρέπει να αντικαταστήσουν τον κανονισμό (ΕΟΚ) της Επιτροπής αριθμ. 2568/91 και τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 29/2012 της Επιτροπής, οι οποίοι θα πρέπει να καταργηθούν.»

Συνεπώς, οι δύο αυτές πράξεις κατ’ εξουσιοδότηση και εκτελεστική ήταν απαραίτητο να εκδοθούν και να αντικαταστήσουν  τον κανονισμό (ΕΟΚ) της Επιτροπής αριθμ. 2568/91 και τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 29/2012 της Επιτροπής.

 

Δομή των Κανονισμών : Και οι δύο Κανονισμοί αποτελούνται από το κυρίως κείμενο (που περιέχει άρθρα) και τα Παραρτήματα.

 

Ας εξετάσουμε περαιτέρω αυτούς τους Κανονισμούς.

  1. ΚΑΤ’ ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) 2022/2104 της 29ης Ιουλίου 2022.

Ο Κανονισμός αυτός αποτελεί συμπλήρωμα του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τα πρότυπα εμπορίας για το ελαιόλαδο και καταργεί  τον κανονισμό (ΕΟΚ) της Επιτροπής αριθμ. 2568/91 και τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 29/2012 της Επιτροπής. Επίσης εναρμονίζει τα φυσικοχημικά χαρακτηριστικά των ελαιολάδων και πυρηνελαίων με αυτά που περιλαμβάνει το Εμπορικό Πρότυπο του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιοκομίας (IOC TRADE STANDARD).

Το κείμενο της πράξης αυτής περιέχει 14 άρθρα που περιλαμβάνουν διατάξεις από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2568/91 της Επιτροπής και τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) αριθ. αριθ. 29/2012 της Επιτροπής που πρέπει να εφαρμοστούν με κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις. Οι διατάξεις αυτές αφορούν τα χαρακτηριστικά των διαφόρων κατηγοριών ελαιολάδου, την ανάμειξη, ονομασία, επισήμανση, συσκευασία και αποθήκευση ελαιολάδου που πωλούνται σε επίπεδο λιανικής, καθώς και ειδικές διατάξεις σχετικά με τον τόπο προέλευσης και προαιρετικούς αποκλειστικούς όρους ειδικών χαρακτηριστικών ορισμένων ελαιολάδων, που μπορούν να αναγράφονται στην συσκευασία τους.

Στον Κανονισμό αυτό επισυνάπτονται 3 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ.

 

Συνοπτικά, ο ΚΑΤ’ ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ περιλαμβάνει κυρίως διατάξεις του ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ (ΕΕ) αριθ. 29/2012, εκτός από τα Παραρτήματα Ι και ΙΙ τα οποία προέρχονται από τον Κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2568/91.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι το ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι αυτού του Κανονισμού έχει συμπεριλάβει και τις πρόσφατες αλλαγές του Εμπορικού Προτύπου του ΔΣΕ για το ελαιόλαδο και το πυρηνέλαιο και ειδικότερα:

  • Το όριο λινολενικού οξέος και την συνθήκη που το συνοδεύει σε περίπτωση εκτρεπόμενων ελαιολάδων από το όριο αυτό.
  • Την υιοθέτηση δενδροδιαγραμμάτων απόφασης για τα εκτρεπόμενα σε Δ7-στιγμαστενόλη μειονεκτικά ελαιόλαδα, ραφιναρισμένα και μίγματα ραφιναρισμένων+παρθένων ελαιολάδων.
  • Την υιοθέτηση της απόλυτης ερυθροδιόλης (σε mg/kg) στα ραφιναρισμένα ελαιόλαδα.

 

  1. ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) 2022/2105 της 29ης Ιουλίου 2022.

Ο Κανονισμός αυτός θεσπίζει κανόνες σχετικά με τους ελέγχους συμμόρφωσης των προτύπων εμπορίας ελαιολάδου και μεθόδους ανάλυσης των χαρακτηριστικών του ελαιολαδου. Στόχος αυτού του κανονισμού είναι η απλοποίηση και η αποσαφήνιση ορισμένων διατάξεων, με βάση την αποκτηθείσα εμπειρία.

Το κείμενο της πράξης αυτής περιέχει 15 άρθρα που περιλαμβάνουν διατάξεις από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2568/91 της Επιτροπής και τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) αριθ. αριθ. 29/2012 της Επιτροπής που πρέπει να εφαρμοστούν. Στον Κανονισμό αυτό επισυνάπτονται 5 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ.

Συνοπτικά, ο ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ περιλαμβάνει κυρίως διατάξεις του Κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2568/91 και ορισμένες του ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ (ΕΕ) αριθ. 29/2012 και όλα τα Παραρτήματα προέρχονται από τον Κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2568/91.

 

Σημαντική αλλαγή που εισάγει ο νέος αυτός Κανονισμός είναι η κάτωθι:

Οι μέθοδοι ανάλυσης που χρησιμοποιούνται για τους ελέγχους συμμόρφωσης στον τομέα του ελαιολάδου δεν περιλαμβάνονται πλέον σαν Παραρτήματα {όπως στον Κανονισμό (ΕΟΚ) 2568/91}, αλλά αντικαθίστανται από ένα πίνακα με αναφορά στις μεθόδους ανάλυσης του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιολάδου. Αυτό είναι μια μεγάλη καινοτομία με θετικές συνέπειες, διότι μετά την ισχύ του ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ, οποιαδήποτε αλλαγή στις μεθόδους του Δ.Σ.Ε. αυτόματα θα υιοθετείται και από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Από την άλλη πλευρά, η καινοτομία αυτή έχει και κάποιες αρνητικές συνέπειες, διότι οι επίσημοι φορείς ελέγχου και τα εργαστήρια ανάλυσης θα αντιμετωπίσουν δυσκολίες όσον αφορά την προσαρμογή τους. Από πρακτικής πλευράς, τα διαπιστευμένα εργαστήρια θα πρέπει να κάνουν πολλές τροποποιήσεις στο σύστημα ποιότητάς τους για να συμπεριλάβουν τις μεθόδους με τη νέα τους ονομασία τόσο στα αρχεία όσο και στα πιστοποιητικά που εκδίδονται. Επίσης θέματα αποτελούν το γεγονός ότι οι μέθοδοι πλέον θα είναι στην αγγλική γλώσσα και όχι στην ελληνική, όπως είναι μέχρι τώρα στον Κανονισμό (ΕΟΚ) 2568/91 και αν αυτές πλέον θα αναγνωρίζονται ως μέθοδοι αναφοράς για τον επίσημο έλεγχο.

 

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Στις 29 Ιουλίου 2022, ψηφίστηκαν δύο νέοι Κανονισμοί  σχετικά με τα πρότυπα εμπορίας ελαιολάδου, ο ΚΑΤ’ ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) 2022/2104 και ο ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) 2022/2105, οι οποίοι αποτελούνται από άρθρα και ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. Η  δημοσίευσή τους έγινε στις 4 Νοεμβρίου 2022 με έναρξη ισχύος στις 24 Νοεμβρίου 2022.

Σκοπός της έκδοσης αυτών των Κανονισμών είναι η ευθυγράμμιση των ισχυουσών διατάξεων σχετικά με τα πρότυπα εμπορίας ελαιολάδου των Κανονισμών 29/2012 και 2568/91 με τη Συνθήκη της Λισαβόνας. Μόλις εγκριθούν τα δύο αυτά σχέδια πράξεων, θα αντικαταστήσουν τους Κανονισμούς 29/2012 και 2568/91.

Ο ΚΑΤ’ ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) 2022/2104 αποτελεί συμπλήρωμα του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τα πρότυπα εμπορίας για το ελαιόλαδο, καταργεί  τον κανονισμό (ΕΟΚ) της Επιτροπής αριθμ. 2568/91 και τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 29/2012 της Επιτροπής και εναρμονίζει τα φυσικοχημικά χαρακτηριστικά των ελαιολάδων και πυρηνελαίων με αυτά που περιλαμβάνει το Εμπορικό Πρότυπο του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιοκομίας (IOC TRADE STANDARD). Περιλαμβάνει κυρίως διατάξεις του ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ (ΕΕ) 29/2012, εκτός από τα Παραρτήματα Ι και ΙΙ τα οποία προέρχονται από τον Κανονισμό (ΕΟΚ) 2568/91.

Ο ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) 2022/2105 θεσπίζει κανόνες σχετικά με τους ελέγχους συμμόρφωσης των προτύπων εμπορίας ελαιολάδου και μεθόδους ανάλυσης των χαρακτηριστικών του ελαιολαδου. Στόχος αυτού του κανονισμού είναι η απλοποίηση και η αποσαφήνιση ορισμένων διατάξεων, με βάση την εμπειρία. Περιλαμβάνει κυρίως διατάξεις του Κανονισμού (ΕΟΚ) 2568/91 και ορισμένες του ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ (ΕΕ) 29/2012 και όλα τα Παραρτήματα προέρχονται από τον Κανονισμό (ΕΟΚ) 2568/91.

Το θέμα της ευθυγράμμισης των ισχυουσών διατάξεων σχετικά με τα πρότυπα εμπορίας ελαιολάδου με τη Συνθήκη της Λισαβόνας είχε συζητηθεί πολλές φορές από την ομάδα εμπειρογνωμόνων χημικών στις Βρυξέλλες πριν από την COVID-19 και είχαν διατυπωθεί θετικά και αρνητικά σχόλια.

Από τη μια πλευρά, η ενοποίηση των δύο Κανονισμών {Κανονισμός (ΕΟΚ) 2568/91 και Εκτελεστικός Κανονισμός (ΕΕ) 29/2012} είναι ένα σημαντικό πλεονέκτημα για τον χρήστη  αυτών, διότι όλες οι διατάξεις για την εμπορία του ελαιολάδου είναι συγκεντρωμένες.

Ιδιαίτερα, το γεγονός ότι οι μέθοδοι ανάλυσης που χρησιμοποιούνται για τους ελέγχους συμμόρφωσης στον τομέα του ελαιολάδου δεν περιλαμβάνονται πλέον σαν Παραρτήματα, αλλά αντικαθίστανται από ένα πίνακα με αναφορά στις μεθόδους ανάλυσης του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιολάδου, είναι μια μεγάλη καινοτομία με θετικές συνέπειες. Μετά την ισχύ του ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ, οποιαδήποτε αλλαγή στις μεθόδους του Δ.Σ.Ε. αυτόματα θα υιοθετείται και από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Από την άλλη πλευρά, οι επίσημοι φορείς ελέγχου και τα εργαστήρια ανάλυσης θα αντιμετωπίσουν ορισμένες δυσκολίες όσον αφορά την προσαρμογή τους στην αναθεωρημένη Νομοθεσία και την ύπαρξη των μεθόδων μόνο στην αγγλική γλώσσα.

Συνοψίζοντας, οι δύο νέοι κανονισμοί αποτελούν σημαντική διαφοροποίηση της τρέχουσας κατάστασης για τα πρότυπα εμπορίας του ελαιολάδου, με σαφή υπεροχή των πλεονεκτημάτων έναντι των μειονεκτημάτων. Είναι αντίγραφα των δύο ισχυόντων κανονισμών {ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ (ΕΟΚ) 2568/91 και ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ (ΕΕ) 29/2012} και η εργασία που έχει γίνει για την σύνταξη των 2 αυτών νέων κανονισμών είναι σημαντική και λεπτομερής.

 

Σχετικά άρθρα

Ακολουθήστε μας

5,044ΥποστηρικτέςΚάντε Like
1,570ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
119ΣυνδρομητέςΓίνετε συνδρομητής
Ελιά & Ελαιόλαδο: Τεύχος 105

Πρόσφατα άρθρα

Επιλεγμένα