Τιμώντας τον Μανώλη Βακόντιο

0
4

Έγινε την προηγούμενη εβδομάδα η επίσημη παρουσίαση της νέας εταιρείας ΕΛΑΙΑ ΣΗΤΕΙΑΣ- La Sitia, η οποία φιλοδοξεί να γράψει μια νέα, και επιτυχημένη, σελίδα για την Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Σητείας.

Επειδή έμαθα ότι δεν έγινε καμία αναφορά στον πρώην πρόεδρο της Ένωσης, εννοώ τον Μανώλη Βακόντιο, αναδημοσιεύω ατόφιο ένα παλαιότερο άρθρο αλλάζοντας μόνο τον τίτλο σε «Τιμώντας τον Μανώλη Βακόντιο».

Η εφ’όλης της ύλης συζήτηση/συνέντευξη που είχαμε κάνει την 1η Δεκεμβρίου 2016 ας διαβαστεί προσεκτικά και ας ληφθεί υπόψη από τα νέα στελέχη, επιτυχημένους επιχειρηματίες που ανέλαβαν τις τύχες της Ένωσης.

De Profundis εύχομαι να επιτύχει το εγχείρημα του La Sitia και να διαψευστεί η θυμόσοφη αποστροφή του Περιφερειάρχη, Σταύρου Αρναουτάκη κατά την τελετή.

Ακολουθεί το άρθρο, αναρτημένο στο olivenews.gr (2 Απριλίου 2018):

Το έργο και η προσφορά του επί πολλά χρόνια προέδρου της Ένωσης Σητείας δεν βολεύονται με την “τιμητική σιωπή”. Αντιθέτως, η παρουσίαση και η μελέτη τους είναι ωφέλιμη για όσους ασχολούνται με το “εθνικό μας προϊόν”. Πόσο μάλλον όταν είναι πολλοί αυτοί που δανείσθηκαν τη λάμψη του και ωφελήθηκαν όχι μόνο τις καλές εποχές της Ένωσης, αλλά ακόμη και σήμερα, απολαμβάνοντας έστω λίγα σεντς παραπάνω από τις τιμές της υπόλοιπης Κρήτης και Ελλάδας.

Έμαθα τον ξαφνικό θάνατό του ενώ έλειπα ταξίδι. Τώρα, λοιπόν, που ο Μανώλης, Βα-κον-ντίος, θέλω και πρέπει να μιλήσω.
Κάποια από αυτά τα χρήσιμα γεγονότα και συμπεράσματα καταγράφονται στην συνέντευξη που ακολουθεί, την τελευταία που είχε δώσει -σε εμένα τουλάχιστον- ο Μανώλης Βακόντιος.

Ο αδριάντας στην είσοδο της πόλης, στα γραφεία της Ένωσης
Με αφορμή την πρόταση της Κομισιόν να κατοχυρώσει 100 εμβληματικά ΠΟΠ προϊόντα, μεταξύ των οποίων από τα ελληνικά ελαιόλαδα μόνο το ΠΟΠ Σητείας (και από τις ελιές τις ΠΟΠ Καλαμάτας*), είχα, λοιπόν, γράψει ένα άρθρο [Η Καλαμάτα και η Σητεία θα πάνε Κίνα; 13 Ιου 2017]
Τότε, σε ανύποπτο χρόνο, έγραψα μεταξύ άλλων επί λέξει “Πάντως, οι Σητειακοί, ας φτιάξουν στην είσοδο της πόλης, εκεί που είναι τα γραφεία της Ένωσης, έναν ανδριάντα στον φίλο μου τον Μανώλη, γράφοντας το όνομά του με λίγο από το χρυσάφι που είχαν τα δύο πρώτα –και μοναδικά μέχρι τώρα- χρυσά βραβεία Mario Solinas του IOC. Το αξίζει, μαζί με τη χημικό τους τη Μαρία (Παρλαβάντζα).”

Επειδή μεσολάβησε ένα κακεντρεχές ειρωνικό σχόλιο, επανήλθα, γράφοντας:
Αυτά που γνωρίζω είναι ότι όταν ανέλαβε ο Μανώλης Βακόντιος, το λάδι της Σητείας ήταν παντελώς άγνωστο και 99% χύμα. Επί θητείας του έγινε “εθνικός πρωταθλητής”, πήρε τα δύο συνεχόμενα χρυσά βραβεία του πιο σημαντικού διαγωνισμού, του Mario Solinas, κατέκτησε κορυφαία ποιότητα, αύξησε το μερίδιο του τυποποιημένου, στο λάδι, στο κρασί και στην τσικουδιά, έφτιαξε τα καινούρια εργοστάσια, ελαιουργείο και οινοποιείο, τα υπερσύγχρονα γραφεία (θυμάμαι τα παλιά στην οδό Μύσσωνος…), άνοιξε την πόρτα των εξαγωγών, το κατοχύρωσε από τα πρώτα ΠΟΠ (και τώρα το προωθεί η ΕΕ στην Κίνα), ενώ κάποιοι άλλοι (θέλετε να πω φορείς του νησιού και ονόματα;…) ήθελαν να το πνίξουν μέσα σε ένα ΠΟΠ Κρήτης (μαζί με τις χονδρολιές) και κάποιοι άλλοι θησαύριζαν από προγράμματα ολοκληρωμένης διαχείρισης virtual reality (μαϊμού). Για αυτούς, λοιπόν, τους λόγους, ίσως και για άλλους που ξεχνάω θα έπρεπε να κάνει η Σητεία ανδριάντα στον κύριο Μανώλη Βακόντιο. Μα, θα μου πείτε, έκανε λάθη. Μα, φυσικά. Μόνο όσοι μένουν αδρανείς ή είναι απατεώνες δεν κάνουν λάθη, Και τα λάθη του τα πλήρωσε πιο πολύ ο ίδιος. Όμως, που ήταν όλα αυτά τα χρόνια οι σημερινοί του επικριτές και “εχθροί”; Ποιές ήταν οι δικές τους ορθές παρεμβάσεις; (…) Τελικά, “cui bono?”, ποιός/ποιοί ωφελούνται από την κατάρρευση της Ένωσης Σητείας (και όχι μόνο, καθώς σήμερα οι συνεταιριστικές οργανώσεις στην Ελλάδα έχουν διασυρθεί και αποδεκατιστεί, ενώ διεθνώς λάμπουν και ενισχύονται;) Θα πει κάποιος ότι η Ελλάδα είναι η χώρα που αχαριστία περίσσεψε, που έβαλε τον Κολοκοτρώνη φυλακή και δολοφόνησε τον Καποδίστρια.“(…)

Τα παραπάνω συνοψίζουν την προσωπική μου άποψη για την ιστορία της Ένωσης Σητείας και την καθοριστική συμβολή του προέδρου της Μανώλη Βακόντιου. Δεν αλλάζω ούτε ένα γιώτα.

Την επιτραπέζια ελιά ΠΟΠ Καλαμάτας εξαφάνισαν εμπορικά οι κκ. Νίκος Αντώνογλου (Γενικός Γραμματέας) και Βαγγέλης Αποστόλου (Υπουργός)

Οι παλιοί αναγνώστες του ΕΛΙΑ & ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ, αλλά και του olivenews.gr, μπορούν να ανατρέξουν στα άρθρα που έχουν δημοσιευθεί για την Σητεία και τον Μανώλη Βακόντιο. [1ο Παγκόσμιο Βραβείο Mario Solinas. Η Ένωση Σητείας πρεσβευτής του ελληνικού ελαιολάδουΗ ΕΑΣ Σητείας επανέλαβε τον παγκόσμιο θρίαμβό της]

Κλείνω αυτό το αφιέρωμα – απότιση φόρου τιμής με την συνέντευξη που προανέφερα. Δεν την είχα δημοσιεύσει, γιατί περίμενα ότι θα ξαναβρεθούμε, ώστε να την συμπληρώσουμε επικαιροποιώντας την. Δόθηκε την 1/12/2016, όταν βρέθηκα στη Σητεία, με έναν απαίσιο καιρό, να λυσσομανάνε τα μπωφόρ, για αυτό και καταφύγαμε σε μια καφετέρια με μια απαίσια μουσική με αποτέλεσμα έναν απαίσιο ήχο.
Όμως, το περιεχόμενο της συνέντευξης αξίζει να διαβαστεί.

 

————————————————————————
Η διαδρομή του ΠΟΠ, η ποιότητα φέρνει τα βραβεία και τις εμπορικές επιτυχίες, που σκόνταψαν …

Βασίλης Ζαμπούνης: Κύριε Πρόεδρε, αγαπητέ Μανώλη, η Ένωση Σητείας αποτέλεσε το πρώτο –ίσως και το μοναδικό- ελληνικό ΠΟΠ (Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης) ελαιόλαδο που καταφέρατε να δώσετε στο προϊόν σας μια πραγματική εμπορική αξία. Πώς χτίστηκε αυτή η επιτυχία; Τα ΠΟΠ ξεκίνησαν επί εποχής Νίκου Ψυλλάκη, Γενικού Γραμματέα στο Υπουργείο Γεωργίας. Όμως κι άλλοι είχαν ΠΟΠ. Εσείς τι παραπάνω κάνατε;
Μανώλης Βακόντιος: Τον κ. Ψυλλάκη τον γνώρισα την εποχή που ήταν ΓΓ του Υπουργείου Γεωργίας. Μου είχε συστήσει να κάνουμε, πρώτον την Ομάδα Παραγωγών της Σητείας, και δεύτερον, να κάνουμε τα χαρτιά για να γίνει το ελαιόλαδό μας ΠΟΠ. Και τις δύο αυτές προτάσεις τις πραγματοποιήσαμε. Είχαμε μια πολύ καλή επικοινωνία και συνεργασία, εφόσον και ο ίδιος ο κ. Ψυλλάκης καταγόταν από ελαιοπαραγωγική περιοχή και ήθελε να στηρίξει το ελαιόλαδο, πράγμα που έκανε και σαν προϊστάμενος του Ινστιτούτου Ελαίας Χανίων, και αργότερα, σαν πολιτικό πρόσωπο.
Στόχος μας ήταν η προώθηση του ελαιολάδου και του κρασιού, των βασικών προϊόντων που παράγει ο τόπος μας. Στο ΠΟΠ ελαιόλαδο μεγάλη ώθηση μας έδωσαν τα βραβεία ποιότητας, το Mario Solinas καθώς και τα πολυάριθμα βραβεία από διαγωνισμούς ποιότητας σε όλο τον κόσμο. Συμμετείχαμε σε όλους αυτούς τους διαγωνισμούς, βραβευτήκαμε και έτσι αναγνωριζόταν το ΠΟΠ Σητείας σε παγκόσμιο επίπεδο. Χωρίς να θέλω να περιαυτολογήσω, αλλά στους πρώτους διαγωνισμούς του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιοκομίας (IOC) ήμαστε το μόνο ελληνικό ελαιόλαδο που πήρε μέρος και βραβεύτηκε. Μέσα από τους διαγωνισμούς μας δόθηκε η ευκαιρία να έρθουμε σε επαφή με αξιωματούχους της ΕΕ, εμπορικούς ακόλουθους σε άλλες χώρες, παράγοντες της αγοράς, των μεγάλων σούπερ μάρκετ. Εκείνη την εποχή, λόγω της διαφήμισης που γινόταν στο ελαιόλαδο, τόσο για τις οργανοληπτικές του ιδιότητες, όσο και για τα οφέλη του για την υγεία, η κατανάλωσή του ήταν σε άνοδο. Για παράδειγμα στη Γερμανία, το μερίδιο του ελαιολάδου ήταν 2% πριν 15 χρόνια, ενώ σήμερα έχει ξεπεράσει το 15%. Σε αυτό βοήθησαν πολύ και οι Ιταλοί και οι Ισπανοί….

ΒΖ: Από τόσες περιοχές της Ελλάδας και από τόσες Ενώσεις, που εκείνη την εποχή ήταν ισχυρές, πώς η Ένωση Σητείας, (μια μικρή και σχετικά άγνωστη Ένωση), κατάφερε να δώσει τέτοια ποιότητα στο ελαιόλαδό της, να παίρνει βραβεία, να ξεχωρίζει;
ΜΒ: Είχαμε μια διαρκή επαφή με τους παραγωγούς και τους καθοδηγούσαμε για να παράγουν ποιοτικό και σωστό προϊόν, μέσω των στελεχών, των γεωπόνων μας, των χημικών μας, με τη βοήθεια όλων των εμπλεκόμενων φορέων και επαγγελμάτων, με εδαφολογικές, χημικές εξετάσεις κλπ.

ΒΖ: Πόσους πρωτοβάθμιους είχε τότε η Ένωση;
ΜΒ: 28, όπως και σήμερα. Είχαμε με όλους, και τους παραγωγούς και συνεταιρισμούς, μια συνεργασία. Είχαμε κάνει τότε μια επιτροπή που οργανώναμε από κοινού την πώληση του ελαιολάδου. Η Αγροτική Τράπεζα (ΑΤΕ) χρηματοδοτούσε την Ένωση και εμείς δίναμε προκαταβολή στον παραγωγό και στη συνέχεια κάναμε εκκαθάριση. Αυτό προχώρησε τέσσερα χρόνια πολύ καλά. Εκείνο που δεν αντέξαμε ήταν τότε που το λάδι είχε πάει τιμή παραγωγού 4€/kg, ενώ η μέση τιμή πώλησης (στα ράφια των σούπερ μάρκετ) ήταν 3,50 €. Τότε ήταν που η Ένωση «μπήκε μέσα» 2 εκ. ευρώ και ξεκίνησε η κρίση…

Πώς δεν αξιοποιούνται τα προγράμματα

ΒΖ: Ας ξαναγυρίσουμε, όμως στην εποχή εκείνη. Τότε η Ένωση είχε τους δικούς της γεωπόνους και χημικούς να συμβουλεύουν τους παραγωγούς για την ποιότητα και πολλά άλλα. Επρόκειτο για μια επένδυση που δεν γινόταν με χρηματοδοτούμενα προγράμματα, τα οποία άλλωστε δεν είχαν ακόμη αρχίσει, έτσι δεν είναι;
ΜΒ: Σωστό, έτσι είναι. Κάναμε μια μικρή παρακράτηση στην τιμή του παραγωγού, διότι αυτή η διαδικασία είχε οικονομικό όφελος και για τον παραγωγό. Ήξερε, για παράδειγμα, τι λίπασμα να βάλει, σε τι ακριβώς ποσότητα, όπως και για τους ψεκασμούς.

ΒΖ: Το περίεργο είναι ότι αφότου ξεκίνησαν τα προγράμματα, αυτού του είδους οι δράσεις ατόνησαν. Γιατί όλοι είχαν στο μυαλό τους τα λεφτά των προγραμμάτων και όχι να κάνουν δράσεις για την ποιότητα.
ΜΒ: Αυτό ήταν το λάθος, γενικότερο στη χώρα μας. Ότι δεν εκμεταλλεύτηκε σωστά τα προγράμματα, να δώσει μια δύναμη στο προϊόν. Βλέπαμε μόνο το σήμερα, όχι το αύριο. Και δεν ισχύει αυτό μόνο για τον αγροτικό τομέα, αλλά και σε άλλους, γεγονός που συνέβαλε στην κρίση. Παρ΄όλα αυτά εκείνη την εποχή είχαμε σημαντικές εμπορικές επιτυχίες και εξαγάγαμε το λάδι μας σε 29 χώρες. Εκείνη την εποχή ήταν το πρώτο ελληνικό προϊόν που εξήχθη στην Κίνα.

Το στελεχιακό δυναμικό της Ένωσης

ΒΖ: Στελέχη είχε η Ένωση για να ανταποκριθεί σε αυτό το μεγάλο άνοιγμα;
ΜΒ: Η Σητεία είναι στην άκρη της Κρήτης και είναι δύσκολο για ένα στέλεχος με γνώσεις να έρθει να εγκατασταθεί εδώ, σε μια μικρή πόλη των 5 – 10.000 κατοίκων. Όταν πήρε σύνταξη ο προηγούμενος, έψαχνα να βρω ένα στέλεχος. Όλοι οι υπάλληλοι ξεσηκώθηκαν και είπαν «να επιλέξεις από το προσωπικό» και κατέβηκαν απεργία. Γιατί είχαν πάρει τότε τα Πεζά μια γυναίκα, εκτός Πεζών που… δεν πήγε καλά. Γι αυτό είχαν αυτό τον φόβο. Έτσι η επόμενη κίνηση ήταν να γίνει η επιλογή του Μανώλη (Χλουβεράκη) που ήταν στον εμπορικό τομέα και τότε παίρναμε μια ώθηση…
Από τα 3-4 στελέχη που είχε η Ένωση, κανείς δεν ήξερε ξένη γλώσσα. Έπρεπε να κάνεις την επιλογή σου. Ήταν δύο γεωπόνοι -είχαμε και τη Μαρία (Παρλαβάντζα) που ήξερε τα Αγγλικά-, δύο λογιστές, και από το εμπορικό τμήμα.

ΒΖ: H Μαρία Παρλαβάντζα είναι η χημικός που έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ποιοτική βελτίωση του προϊόντος της Σητείας.
ΜΒ: Σωστή χημικός, σωστή υπάλληλος. Όταν σπούδαζε στο Πολυτεχνείο γνώρισε έναν Σητειακό, ήρθε εδώ και άφησε την Στυλίδα, η οποία εμένα σαν τόπος μου αρέσει πολύ.
Δούλεψε πάνω στο προϊόν και υπό τις οδηγίες της δούλευαν τα εργοστάσια. Η Μαρία πολύ καλή, πολύ εργατική και το πόναγε το προϊόν. Και τις ελιές τις δικιές τους, τις μάζευαν μαζί με τον άντρα της. Άμα δουλεύεις και πονάς ένα προϊόν και το αγαπάς…
Την εποχή εκείνη ήταν και ο οινολόγος, ο Κουνελάκης, που βελτιώσαμε και το κρασί. Ξεκινήσαμε να βγάζουμε λευκό κρασί γιατί μόνο κόκκινο είχαμε. Όταν άρχισε να επεκτείνεται ο λευκός οίνος, επιλέξαμε τις καλύτερες ποικιλίες, π.χ. από Σαντορίνη, από Χανιά. Όπου είχανε καλή ποικιλία διαλέγαμε και φτιάξαμε ένα πολύ όμορφο αμπελώνα.
Το πρόβλημα για τα ελληνικά προϊόντα ήταν ότι ενώ –λόγω του κλίματος- είναι πολύ σωστά και ποιοτικά προϊόντα, εμείς οι παραγωγοί δεν έχουμε εμπορικό μυαλό. Μπορεί να έχουμε παραγωγικό μυαλό, αλλά δεν έχουμε εμπορικό μυαλό. Και προσπαθούμε ο καθείς και μόνος του να βγει στο εξωτερικό. Γιατί ο στόχος είναι το εξωτερικό και όχι η εσωτερική αγορά αν θέλουμε να έχουμε αύξηση του αγροτικού τομέα.

Το ΠΟΠ, οι νοθείες, ο αθέμιτος ανταγωνισμός

ΒΖ: Λίγο καιρό αφότου κυκλοφόρησε στην αγορά το ΠΟΠ σας και είχε επιτυχία, άρχισε η νοθεία και ο αθέμιτος ανταγωνισμός και από έξω και από μέσα. Από άλλες χώρες (έφερναν από το εξωτερικό τις ετικέτες που έγραφαν επάνω «Σητεία»), αλλά και από Ελλάδα, ακόμη και την ίδια σας την επαρχία.
ΜΒ: Τράβηξα πολλά. Πολλοί προσπάθησαν να κάνουν νοθείες και από το εξωτερικό και μέσα από την επαρχία και από την υπόλοιπη Ελλάδα. Η συσκευασία έξω από τα όρια της επαρχίας Σητείας επιτρεπόταν, αλλά το ελαιόλαδο έπρεπε να είχε αγοραστεί από την Σητεία. Υπήρχαν ορισμένοι κανονικοί αγοραστές από την επαρχία που έκοβαν τιμολόγια, άλλοι όμως όχι. Ορισμένοι άλλοι ελαιόλαδο δεν αγόραζαν καθόλου. Δεν είχαν στόχο την ελληνική αγορά, αλλά το εξωτερικό. Γιατί το ελληνικό κοινό γνωρίζει που είναι η Καβάλα ή το Κιλκίς –και αναφέρω αυτές τις πόλεις γιατί τότε είχα βρει μέσω ίντερνετ και είχα καταγγείλει στο Υπουργείο κάποιους τυποποιητές από εκεί που τυποποιούσαν παράτυπα. Ένας, μάλιστα, που έφαγε και πρόστιμο, δεν έβαζε καν ελαιόλαδο, αλλά σπορέλαια! Κοίταζαν κυρίως προς Γερμανία, γιατί εκεί υπάρχουν πολλοί Έλληνες μετανάστες, οι οποίοι ήταν και οι πρώτοι καταναλωτές. Ήθελαν να εκμεταλλευτούν το όνομα της Σητείας. Γι αυτό δεν έβαζαν δική τους ετικέτα με το όνομά τους, αλλά τη λέξη «Σητεία».

ΒΖ: Η προστασία από το κράτος ήταν αρκετή;
ΜΒ: Εκείνες τις εποχές έτρεχα κάθε μέρα στα Υπουργεία. Έκανα αίτηση να επιτρέπεται η εμφιάλωση μόνο στον τόπο παραγωγής. Αυτό δεν έγινε δεκτό, γιατί φοβόντουσαν ότι αυτό που τους ζητούσα δεν θα εγκριθεί από την ΕΕ.

ΒΖ: Υπήρχαν και άλλοι που ήθελαν να γίνει ένα ΠΟΠ όλη η Κρήτη…
ΜΒ: Ναι, ήταν κι αυτό μια άλλη υπόθεση: ήθελαν να ονομάσουμε όλο το ελαιόλαδο της Κρήτης «ΠΟΠ Κρήτη». Υπάρχουν –τώρα με πιάνεις λίγο αδιάβαστο- 8 με 12 ΠΟΠ στην Κρήτη. Έλεγαν, λοιπόν, όλα αυτά τα ΠΟΠ ότι έπρεπε να διαγραφούν. Αλλά εμείς ήμασταν η πρώτη εξαγωγική ελληνική επιχείρηση, άρα θα χρειαζόταν να σβήσουμε εμείς αυτό το δικό μας όνομα. Το άλλο το πρόβλημα είναι ότι σε όλη την Κρήτη (όπως και στην Πελοπόννησο) καλλιεργούνται διάφορες ποικιλίες, οπότε έπρεπε να γίνεται η ανάμειξη: ο τυποποιητής στη Σητεία θα έπρεπε να αγοράσει ελαιόλαδο από τα Χανιά, ο Ρεθυμνιώτης έπρεπε να αγοράζει ελαιόλαδο από αλλού κοκ.

Η πολιτική τιμών

ΒΖ: Η Ένωση Σητείας με τους συνεταιρισμούς μέλη της είχε αλληλοϋποστήριξη και καλή σχέση. Στην πορεία, τι άρχισε να μην πηγαίνει καλά;
ΜΒ: Είναι το «διαίρει και βασίλευε». Στον τομέα του ελαιολάδου υπάρχουν 5-6 μεγάλοι Ιταλοί εισαγωγείς και ο καθένας έχει από έναν σε κάθε πόλη και σε κάθε περιοχή που κάνει τον αντιπρόσωπό του, κάνει το μεσίτη. Γιατί το χύμα ελαιόλαδο φεύγει όλο 90%-95% για Ιταλία. Τα γνωστά. Ο καθένας μεσίτης πηγαίνει στο κάθε ένα ελαιοτριβείο και προσφέρει τιμές και «όπου βρει» ο ένας τον άλλο. Οπότε ο ανταγωνισμός των παραγωγών δεν είναι πως θα προωθήσουν το ελαιόλαδο, πως θα έχουν αγορά διαρκείας, αλλά πως θα πάρουν 10 λεπτά παραπάνω και αν θα πάρουν παραπάνω από το γείτονα.

ΒΖ: Αλλά παλιότερα ήταν όλοι ενωμένοι και καθόριζε η Ένωση τις τιμές …
ΜΒ: Υπήρχε μια δυναμική από πλευράς Ένωσης και στο χρηματικό τομέα. Δηλαδή, είχαμε δανεισμό άνετο από τις τράπεζες, δεν υπήρχε τράπεζα χωρίς να της επιστρέψουμε το δάνειο που είχαμε πάρει. Είχαμε και ορισμένους από τους 5-6 Ιταλούς αγοραστές ελαιολάδου, αυτοί που ζήταγαν ποιοτικό ελαιόλαδο ήταν οι καλύτεροί μας πελάτες και πλήρωναν και κάτι παραπάνω. Ήταν οι Carli, η Οικογένεια Fusi (πρώτα ήταν όλη η οικογένεια, μετά τα ξαδέρφια γίνανε 2 εταιρείες – και οι 2 γίνανε πελάτες) και άλλοι 2 τυποποιητές που δε θυμάμαι τα ονόματά τους. Η Σητεία είναι μια περιοχή που έβγαζε 10 χιλ. τόνους λάδι (σήμερα βγάζει 15). Τότε η Σητεία τυποποιούσε χίλιους τόνους λάδι και οι υπόλοιποι 9 έφευγαν χύμα για Ιταλία.

ΒΖ: Το τυποποιημένο σε τι τιμή το πουλάγατε; Υπήρχε κριτική ότι πουλάγατε σε χαμηλή τιμή.
ΜΒ: Στο εσωτερικό στην Ελλάδα υπάρχει ανταγωνισμός. Στο εξωτερικό, ο ανταγωνιστής μας ο κυρίαρχος ήταν ο Ιταλός. Αυτός είχε πολύ μεγαλύτερη τιμή από αυτή που είχαμε στην εσωτερική αγορά. Αυτό μας έδινε την δυνατότητα να έχουμε αυξημένες τιμές στο εξωτερικό έναντι του εσωτερικού. Για αυτό ακριβώς βλέπαμε το εξωτερικό, την πώληση στο εξωτερικό, παρά στο εσωτερικό. Μετά μπήκαν στις αγορές του εξωτερικού οι Ισπανοί και κατέβασαν τις τιμές.

ΒΖ: Θυμάμαι κριτική που γινόταν στην Ένωση ότι δεν έψαχνε να βρει αγορές υψηλού επιπέδου, αλλά πήγαινε σε φτηνά σούπερ μάρκετ (Aldi κλπ).
ΜΒ: Το Aldi έπαιρνε 2 φορές το χρόνο από εμάς και προσέφερε πολύ καλή τιμή γιατί έκανε προσφορά. Όλα τα μεγάλα σούπερ μάρκετ της Γερμανίας ήταν πελάτες μας.

ΒΖ: Ναι, αλλά σε χαμηλή τιμή…
ΜΒ: Όχι. Η τιμή ήταν παραπλήσια των ιταλικών. Το ίδιο και στην Αγγλία.

ΒΖ: Τότε πως ξεχωρίζατε το ελαιόλαδο που θα πουληθεί χύμα στους Ιταλούς από το ελαιόλαδο που θα πωλούνταν τυποποιημένο στους Γερμανούς ή τους Αμερικάνους;
ΜΒ: Αν ήταν η παραγωγή 10.000 τόνοι και πουλάγαμε το μισό τυποποιημένο τότε δίναμε το μισό της διαφοράς στον παραγωγό. Αν δηλαδή το χύμα πωλούνταν 3€ και το τυποποιημένο 3,5€, εμείς δίναμε στους παραγωγούς 3,25€ . Γι’ αυτό η Σητεία είχε πιο υψηλή τιμή από την υπόλοιπη Κρήτη.

ΒΖ: Ναι, αλλά μπορούσατε να πουλήσετε παραπάνω το τυποποιημένο… Οι Ιταλοί πουλούσαν 7 ευρώ!
ΜΒ: Συμφωνώ και ο αγώνας μου ήταν αυτός. Γι αυτό δικός μας στόχος ήταν η αναγνώριση του δικού μας ποιοτικού προϊόντος, του ΠΟΠ. Γιατί στην Ευρώπη ξέρει ο καταναλωτής τι σημαίνει ΠΟΠ. Και είχαμε και βραβεία και διεθνή και γερμανικά. Γι αυτό είχαμε τη δυνατότητα και πουλάγαμε σε τιμές παραπλήσιες με των Ιταλών. Γιατί παρουσιάζαμε ποιοτικό προϊόν.

Πώς άρχισαν τα οικονομικά προβλήματα και η κρίση της Ένωσης

ΒΖ: Για πολλά χρόνια η Ένωση δανείζεται, εξυπηρετεί τα χρέη της και είναι και κερδοφόρα. Μέχρι τότε ο παραγωγός έπαιρνε μια καλύτερη τιμή. Τι έγινε και ξεκίνησαν τα οικονομικά προβλήματα, τα χρέη και φτάσαμε στα μεγάλα προβλήματα που υπάρχουν τώρα;
ΜΒ: Φάγαμε δύο χαστούκια. Το ένα ήρθε από το κρασί. Ένας αντιπρόσωπος που είχαμε (στην Ελλάδα) μας άφησε φέσι. Για να πάρεις τα λεφτά χρειάζονται χρόνια για να ξεκαθαρίσει η ιστορία. Αν δεν εξυπηρετήσεις, όμως, την τράπεζα , δεν σου δίνει χρηματοδότηση. Από τα δικαστήρια με τον αντιπρόσωπο πήραμε ακίνητα. Αλλά τι να πάρεις από αυτά τα ακίνητα αν βγουν σε πλειστηριασμό; Η αξία τους όταν τα πήραμε ήταν 800.000 ευρώ. Το «κανόνι» που μας άφησε ήταν διπλάσιο.
Το άλλο χαστούκι ήταν με τον αντιπρόσωπο που είχαμε στη Γερμανία, ο οποίος σκόπιμα μας άφησε ένα φέσι 2 εκ. ευρώ. Αυτό μας γονάτισε. Έχουμε δικαιωθεί δικαστικά, αλλά ακόμα δεν έχει εγκριθεί η απόφαση από τα γερμανικά δικαστήρια. Ο αντιπρόσωπος έχει κηρύξει πτώχευση. Η εταιρεία του έχει αλλάξει όνομα και τώρα συνεργάζεται με τον Ηγούμενο, δυστυχώς.

ΒΖ: Με τον Ηγούμενο είχατε προβλήματα και με το ΠΟΠ;
ΜΒ: Όχι στο ελαιόλαδο αλλά στο κρασί. Ήθελε να έχει Α.Ε. και να χρησιμοποιεί το όνομα της Μονής. Παράδειγμα, αν η Σητεία δεν είχε βγάλει ελαιόλαδο –όχι για να πουλήσει, αλλά ούτε για να φάει-, τότε αγόραζε ελαιόλαδο από παντού (Καλαμάτα και αλλού) για να το βγάζει με το όνομα ΠΟΠ Σητείας. Τώρα έχουν κάνει μια Α.Ε. και είναι ένας αρχιμανδρίτης – δημόσιος υπάλληλος, πρόεδρος σε αυτήν!

ΒΖ: Γιατί δεν κάνατε προσφυγές δημοσίως;
ΜΒ: Αν κάναμε προσφυγές και ακουγόντουσαν αυτά για τον τόπο μας, θα άκουγε ο καταναλωτής «Σητεία» και θα έφευγε μακριά. Εδώ είναι ένας τόπος που πουλάει τουρισμό και γεωργία.

Συνεργασίες, κοινοπραξίες, η συνεταιριστική ΑΕ της Ελαιουργικής, το ΣΠΙΤΙΚΟ και οι ιδιώτες

ΒΖ: Πότε ήρθε η εταιρεία ΓΑΙΑ με τον Άρη Κεφαλογιάννη και σας έκανε πρόταση για συνεργασία;
ΜΒ: (Σκέφτεται: Είναι τώρα 2 χρόνια που έχω εγκαταλείψει την Ένωση…) Από το ’14, αρχές του ’14. Έγινε μέσω της Τράπεζας Πειραιώς. Ο κ. Κεφαλογιάννης είναι ένας πετυχημένος επαγγελματίας, στο μέτρο των δυνατοτήτων του. Και το σκεπτικό της Τράπεζας ήταν «εκεί που απέτυχες, πρέπει τώρα να συνεργαστείς με έναν σωστό επιχειρηματία – αφού επιθυμεί και ο ίδιος τη συνεργασία- για να υπάρχει ένα όνομα. Να μη χάσουμε και το όνομα».
Υπήρχε ένα μπέρδεμα: ο κ. Κεφαλογιάννης έχει στόχο του κυρίως το εξωτερικό, όπως και εμείς. Εμείς σε ορισμένα κράτη είχαμε αντιπροσώπους και αυτός είχε άλλους αντιπροσώπους.

ΒΖ: Σας έλεγε να συγχωνευτείτε …
ΜΒ: Δεν προχώρησε αυτή η συνεργασία, ναι

ΒΖ: Μια άλλη συνεργασία που δεν προχώρησε –σας το είχα προτείνει πιεστικά- ήταν με την Ένωση Πεζών. Θυμάσαι που σας έλεγα να ακολουθούσατε το μοντέλο της Ένωσης Μαστιχοπαραγωγών Χίου; Να έχετε ενιαίο μάρκετινγκ, brands, logistics… Και να τώρα που καταλήξατε και εσείς και τα Πεζά…
ΜΒ: Ποιο ήταν εκείνη την εποχή το πρόβλημα με τα Πεζά: Ήμασταν ανταγωνιστές κυρίως στο κρασί. Και εκεί ήταν ο ανταγωνισμός …

ΒΖ: Εγώ που σας ζούσα από κοντά, καταλάβαινα πως και οι δύο Ενώσεις είχατε ένα μεγάλο εγωισμό. Πιστεύατε ότι ήσασταν άτρωτοι. Δεν είχαν ξεκινήσει ακόμα τα προβλήματα. Και μετά, όταν άρχισαν τα προβλήματα ξέσπασαν ξαφνικά σαν θύελλα. Αν είχατε κάνει αυτή τη συνεργασία, αργά ή γρήγορα, θα είχατε πάρει μαζί σας το Μεραμβέλλο και την Ιεράπετρα, που θα σας έδιναν τη δυνατότητα –ειδικά χρονιές σαν κι αυτή που δεν υπάρχουν ελαιόλαδα- να έχετε όλοι μαζί και ποσότητες.
ΜΒ: Έγιναν προσπάθειες σε επίπεδο νομού (και με την Ιεράπετρα και με το Μεραμβέλλο). Υπήρξε μια περίοδος –τότε με τον Κοινό Φορέα Ελαιολάδου- που ενωθήκαμε και με την Ιεράπετρα (το 90% της Ιεράπετρας) και με το Μεραμβέλλο.

ΒΖ: Ποιος ήταν πρόεδρος τότε;
ΜΒ: Ο Πανακομιχελάκης. Με τους συνεταιρισμούς και με τα ελαιοτριβεία της Ιεράπετρας και με το Μεραμβέλλο. Θυμάμαι το Καλό Χωριό και άλλα 1-2 είχαμε κάνει κοινή προσπάθεια με τον Φορέα Πώλησης του χύμα. Αλλά σταμάτησε γιατί πάθαμε εκείνη τη ζημιά με την υπερβολική τιμή.

ΒΖ: Με την Ελαιουργική τι έγινε; Θυμάμαι ότι ο συγχωρεμένος ο Μανώλης Γαβαλάς είχε προσπαθήσει να γίνει η Ελαιουργική ΑΕ. Είχε φτιάξει το καταστατικό, είχε προτείνει εσένα πρόεδρο και όλα ήσαν έτοιμα.
ΜΒ: Δεν το θυμάμαι καθόλου.

ΒΖ: Ήταν μάλιστα η εποχή που γινόταν η διαμάχη γύρω από την ίδρυση της Διεπαγγελματικής, το 2002 δηλαδή, τότε που ο Μανώλης ο Γαβαλάς, παράλληλα, είχε προχωρήσει την ιδέα της Ελαιουργικής ΑΕ. Και έγινε ένα ΔΣ της Ελαιουργικής παραμονές Χριστουγέννων του 2002 παρουσία του Βαγγέλη Αργύρη που ήταν τότε υφυπουργός. Τότε ο Μανώλης ο Γαβαλάς λέει «Καλά, εντάξει, να γίνει όπως θέλει η ΠΑΣΕΓΕΣ και εμείς θα πάμε σαν απλά μέλη», ενώ απέσυρε και το θέμα της Ελαιουργικής ΑΕ. Αργότερα που τον ρώτησα τι έγινε με την ΑΕ, μου λέει «ξέχασέ την».
ΜΒ: Δεν θυμάμαι τίποτα…

ΒΖ: Το θυμάμαι πολύ καλά, μάλιστα μου είχε πεί ότι είχε προτείνει εσένα πρόεδρο. Γιατί άλλαξε γνώμη δεν ξέρω. Αν θυμηθείς τίποτα, πες το μου.
ΜΒ: Δεν ξέρω. Με πιάνεις τώρα εντελώς αδιάβαστο. Πρέπει να πάω να ψάξω τα αρχεία μου για αυτό που έλεγες με την ΑΕ.
ΒΖ: Γι’ αυτό του είχα πει ότι έπρεπε να γράψει το βιβλίο της ζωής του, αλλά δεν το ‘γραψε.

Η αλλαγή της ΚΑΠ με την πλήρη αποσύνδεση της επιδότησης

ΜΒ: Ένα φεγγάρι που συνεργαζόσουν με την Ελαιουργική, τότε είχες το περιοδικό, είχαμε κάνει τότε μια συγκέντρωση των Ενώσεων και ήσουν παρών εσύ, για τι θέμα ήτανε;
ΒΖ: Ήταν το 2003 για την αλλαγή της ΚΑΠ. Ενώ η Ελαιουργική, μετά από δικές μου εισηγήσεις, μαζί με όλες τις άλλες Ενώσεις είχατε ταχθεί με την άποψη να μη γίνει πλήρης αποσύνδεση, αλλά να είναι 60% αποσύνδεση και 40% συνδεδεμένο με το προϊόν με κάποια κριτήρια, ώστε να σπάσει αυτό, δηλαδή το να ευνοείται απόλυτα το παλιό «πανωγράψιμο». Γιατί το 100% της αποσύνδεσης ευνοούσε απόλυτα αυτούς που πανωγράφανε. Είχε γίνει μια συνέλευση στο ξενοδοχείο Στάνλεϊ, που ήταν όλες οι Ενώσεις. Και είχατε ταχτεί όλοι υπέρ του 60 – 40 ενώ διαφώνησαν μόνο ο Τζανέτος Καραμίχας μαζί με τον Νίκο Μπιρλιράκη του Ρεθύμνου, που ήταν υπέρ του να γίνει 100% αποσύνδεση της επιδότησης.

ΜΒ: Έπαιρναν και ένα ποσόν όσοι παραγωγοί ήταν πιστοποιημένοι και τότε εφαρμόστηκε το πρόγραμμα.
ΒΖ: Το περίεργο είναι ότι ενώ τότε όλες οι Ενώσεις θέλατε το 60-40, μετά ακολούθησαν την κομματική γραμμή. Ήταν η εποχή που φεύγει η κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ και έρχεται ο Καραμανλής. Και τα 2 κόμματα (ΠΑΣΟΚ – ΝΔ) ήταν υπέρ της πλήρους αποσύνδεσης και τελικά κανένας από τις Ενώσεις δεν διαφώνησε, ούτε η Ελαιουργική.

ΜΒ: Έχεις δίκιο τώρα που μου το θύμησες. Είχε γίνει μια σύσκεψη για την αλλαγή της ΚΑΠ τότε στα γραφεία της ΠΑΣΕΓΕΣ και είχε έρθει η Μπατζελή από το ΠΑΣΟΚ και ο Μπασιάκος από τη ΝΔ. Ανοιχτή ήταν η σύσκεψη, αλλά ήμασταν λίγοι. Διαφωνήσαμε με τον Μπασιάκο. Πέρασε η γνώμη μας, το 60-40, αλλά μετά που έγινε υπουργός…

ΒΖ: Ήταν η αλλαγή από ΠΑΣΟΚ σε ΝΔ. Ο Μπασιάκος ήταν ο πρώτος Υπουργός επί Καραμανλή…
ΜΒ: Μια φορά που πήγα στο Υπουργείο μου είπε «Είχες δίκιο σε αυτά που μου ‘λεγες». Γιατί του είχα πει ότι «ευνοείς όλους τους πανωγραψίες και μεθαύριο που θα γίνετε κυβέρνηση…».

Για το «συνεταιριστικό κίνημα», η ευκαιρία με το ΣΠΙΤΙΚΟ της Ελαιουργικής, οι ιδιώτες της ΕΛΑΪΣ, Λέων Μελάς και Μανώλης Γαβαλάς. Η ελαϊκή πολιτική σε Ισπανία και Ελλάδα

ΒΖ: Ας έρθουμε στους συνεταιρισμούς. Το «συνεταιριστικό κίνημα» όπως λέγατε. Τη δεκαετία του 80 ήταν πανίσχυρο, πώς έφτασε στη σημερινή σχεδόν πλήρη διάλυση; Τι έφταιξε;
ΜΒ: Κοίταξε να δεις. Παλιά υπήρχαν εργασίες που έπρεπε να περνάνε μέσω των συνεταιρισμών και έπρεπε να υπάρχει ένας συνεταιρισμός σε κάθε χωριό. Μετά που ήρθε η απόφαση να δραστηριοποιηθούν οι συνεταιρισμοί στον εμπορικό τομέα, δεν υπήρχαν τα στελέχη που θα καθοδηγήσουν τους συνεταίρους σε μια πολιτική εμπορική με μία προοπτική.

ΒΖ: Για πότε μιλάμε;
ΜΒ: Από το 1980 και μετά.

ΒΖ: Δεν συμφωνώ. Ίσα – ίσα, μέχρι το ’80 οι συνεταιρισμοί μπορεί να μην είναι πολλοί, είναι λίγοι αριθμητικά, μπορεί να μην έχουν ισχυρή πολιτική δύναμη, όμως αυτοί που ήταν, εμπορικά οικονομικά, στεκόντουσαν πολύ καλά στα πόδια τους. Και η Ελαιουργική και η ΚΥΔΕΠ και όλοι. Μετά φούσκωσαν, γιγαντώθηκαν.
ΜΒ: Σωστά. Γιατί μεγάλωσε, μπράβο, επεκτάθηκε το συνεταιριστικό κίνημα. Όταν ας πούμε στον τομέα του ελαιολάδου η Ελαιουργική έπαιρνε χρηματοδότηση από την τράπεζα, η μόνη, τότε οι Ενώσεις αγόραζαν ελαιόλαδο. Ήταν η επόμενη φάση μετά την κρατική συγκέντρωση. Υποδομή είχαν μόνο οι Ενώσεις με αποθήκες κλπ. Μετά την είσοδό μας στην ΕΕ που υπήρχαν τα προγράμματα (το να κάνεις ένα ελαιουργείο είχε επιδότηση από 50-50, ή 60-40) έβγαιναν οι διάφοροι αντιπρόσωποι και σε κάθε γωνιά έγινε από ένα ελαιουργείο. Σε όλους τους συνεταιρισμούς, το όραμα των παραγωγών του χωριού ήταν να πάρουν 1 δραχμή παραπάνω από το διπλανό συνεταιρισμό. Έκανες ένα ελαιουργείο, σε 10 χλμ είχες δεύτερο ελαιουργείο. Το πρόβλημα ήταν σε ποιόν τόπο θα γίνει το ελαιουργείο. Ο καθένας ήθελε να γίνει στο χωριό του….

ΒΖ: Και έγιναν τυποιητήρια, δεξαμενές και πολλά. Επίσης, στελέχη υπήρχαν πολλά και καλά.
ΜΒ: Πρόσεξε να δεις. Μην ξεχνάς ότι –ας πούμε- η Ελαιουργική είχε το ελαιόλαδο το «Σπιτικό». Μπορούσε μετά να βγάλει ελαιόλαδο «Σπιτικό ΠΟΠ Αποκόρωνα»…

ΒΖ: Όχι ΠΟΠ. Εδώ υπάρχει μια μικρή διαφορά. Ήταν μια δικιά μου πρόταση τη δεκαετία του ΄80 όταν ήμουν υπάλληλος στην Ελαιουργική. Τα ΠΟΠ έγιναν αργότερα, το ‘92 επί Ψυλλάκη. Το ‘80 ακόμα είχε το μεγάλο εργοστάσιο στην Ελευσίνα. Έφερναν τα ελαιόλαδα από όλη την Ελλάδα, τα ανακάτεβαν, τα «πατσαλιάζανε» και έβγαζαν ένα ελαιόλαδο της Ελαιουργικής. Έκανα τότε μια εισήγηση να πάψει να βγαίνει «Έξτρα Παρθένο ΣΠΙΤΙΚΟ» στην Ελευσίνα. Επειδή όλες οι Ενώσεις είχαν τα δικά τους τυποποιητήρια να παράγουν «ΣΠΙΤΙΚΟ ΕΑΣ π.χ. Σητείας κλπ», όπως λες κι εσύ τώρα. Ώστε έτσι κάτω από την ενιαία ονομασία «ΣΠΙΤΙΚΟ» να υποδηλώνεται και η περιοχή, να την βλέπει ο καταναλωτής. Στην Ελευσίνα που είχε φτιάξει μια τρομερή ραφιναρία να βγάζει μόνο το ελαιόλαδο ραφινέ για να κάνει το μίγμα, κουπέ. Και όλα αυτά να τα διακινεί η Ελαιουργική που είχε το μηχανισμό με ενιαίο μάρκετινγκ κλπ.
Αυτό που πρότεινα αντέγραφε το κρασί στη Γαλλία, αλλά σαν ευρωπαϊκή νομοθεσία των ΠΟΠ δεν υπήρχε ακόμη.

ΜΒ: Συμφωνώ. Αυτό ήταν το πιο ωραίο.

ΒΖ: Τότε με καταγγείλαν μέσα στην Ελαιουργική ότι αυτό που έλεγα «στρεφόταν κατά της Ελαιουργικής» γιατί ήταν «υπέρ των Ενώσεων». Λες και η Ελαιουργική ήταν άλλο πράγμα από τις Ενώσεις.
ΜΒ: Το πιο σωστό και εμπορικά. Ειδικά όταν είχαμε στην αγορά το «Πόσο έχουν τα Πεζά; Εγώ πουλάω μια δραχμή παρακάτω για να είμαι…».

ΒΖ: Έτσι θα σταμάταγε και ο ενδοσυνεταιριστικός ανταγωνισμός.
ΜΒ: Θυμάμαι ήταν μια εποχή που έλεγα να υπάρξει συνεργασία του ιδιωτικού με τον συνεταιριστικό τομέα γιατί κοινός στόχος ήταν η προώθηση. Μακάρι να βρίσκαμε έναν σωστό συνεργάτη ιδιώτη. Τότε είχαμε μια συνεργασία με την ΕΛΑΪΣ. Τυποποιούσαμε εμείς το ΑΛΤΙΣ ΠΟΠ Σητεία. Τι έγινε μετά και το έκοψε αναγκαστικά; Σε ένα σούπερ μάρκετ ένας «ιδεολόγος αριστερός» εργαζόμενος δεν του άρεσε να βλέπει «συνεργασία συνεταιρισμού με το κεφάλαιο», το άνοιξε, το νόθευσε, το πήγε στον ΕΦΕΤ και το κατήγγειλε. Ο ΕΦΕΤ υποχρεωτικά μας έκανε μήνυση, αλλά παράλληλα έλεγξε και τα υπόλοιπα δείγματα, τα οποία ήταν σωστά. Δηλαδή στο τέλος έγινε το δικαστήριο και αθωωθήκαμε. Αλλά η ΕΛΑΪΣ είπε «θα βρω τον μπελά μου» και έκοψε αυτή τη συνεργασία η οποία πιστεύω ότι ήταν καλή. Γιατί και η ΕΛΑΪΣ είναι μια εταιρεία με διεθνή κεφάλαια άρα θα μας έδινε μια ώθηση.
Άλλωστε ήμουνα μέλος του ΣΕΒΙΤΕΛ. Αντικατέστησα τον Μανώλη τον Γαβαλά. Κοίταξε: θεωρώ ότι είτε λέγεσαι συνεταιρισμός, είτε λέγεσαι ιδιώτης υπάρχουν αμοιβαία συμφέροντα, που πρέπει να τα προσέχεις από κοινού.

ΒΖ: Μια ιστορία που λίγοι γνωρίζουν είναι ότι όταν εκπροσωπούσα την Ελαιουργική στις Βρυξέλλες είχα γνωρίσει τον Λέοντα Μελά και τον έφερα σε επαφή με τον Γαβαλά, γιατί; Ο Μελάς είχε τότε πρόβλημα αθέμιτου ανταγωνισμού από διάφορους απατεώνες που εκμεταλλεύονταν την επιδότηση στην κατανάλωση. Υπήρχε επίσης πρόβλημα με τους παραγωγούς που πανωγράφανε. Συναντηθήκανε με το σκεπτικό ότι θα πήγαιναν και οι δύο μαζί στο Υπουργείο ώστε να μπει μια τάξη και να σταματήσουν τα πανωγραψίματα. Όμως ο Γαβαλάς υπαναχώρησε γιατί φοβήθηκε ότι θα τον καταγγείλουν πως συνεργάζεται με τις πολυεθνικές. Αν είχε γίνει τότε αυτή η συνεργασία το μέλλον του ελληνικού ελαιολάδου θα ήταν διαφορετικό.
ΜΒ: Συμφωνώ απόλυτα. Εκείνη την εποχή δεν κοιτάζαμε την παραγωγή. Μόνο κοιτούσαμε πως θα πανωγράψουμε. Αν πήγαιναν τα λεφτά στην παραγωγή, στην πράξη, θα ήταν διαφορετικά.
Είχα καλές σχέσεις με τον Γαβαλά. Λίγο ήρθαμε σε μια σύγκρουση για το πανωγράψιμο. Τότε που είχαμε πανωγράψει πολύ και γι αυτό περικόπηκε η επιδότηση. Είμαστε η μόνη περιοχή στην Ελλάδα, μαζί με τη Μάνη, που δεν μας έκοψαν επιδότηση. Για αστείο έλεγα «Οι πιο δεξιοί και οι πιο αριστεροί ήμασταν οι πιο τίμιοι»…
Αλλά αυτό το πρόβλημα ήταν σε όλα τα προϊόντα. «Πώς θα πανωγράψουμε;». Δεν μας ενδιέφερε η τύχη του προϊόντος. Από τον καπνό, από το βαμβάκι, τη σταφίδα…
Πώς ήταν στην Ισπανία; Όταν είχα πάει στην Ισπανία με πήγαν λίγο παραπάνω από τη Σεβίλλη σε μια τεράστια έκταση (πρώην των Ιπποτών) που την αγόρασε η κυβέρνηση και ο πρωθυπουργός, ο Γκονζάλες, έλεγε: «θέλεις να γίνεις ελαιοπαραγωγός Βακόντιε; Θα πάρεις και θα φυτέψεις 10.000 – 15.000 ρίζες ελιές. Όχι όπως θέλεις εσύ, αλλά έτσι όπως θα σου πούμε εμείς. Δε θες; Ο επόμενος!». Πήγαινε ειδικός, εξέταζε και μετά έλεγε πόσο θα βάλεις. Όχι όσο θες εσύ. Είχαν πολιτική. Και το κόστος του προϊόντος κοίταζαν να το μειώσουν για να αυξήσουν το κέρδος. Επίσης είχανε εργάτες από το Μαρόκο και αυτές τις χώρες. Ερχόντουσαν οργανωμένα, ο συνεταιρισμός καθόριζε τα μεροκάματα, είχαν ασφάλιση. Μάζευαν τις ελιές, τα πορτοκάλια κλπ και μετά γυρίζανε. Έτσι έλεγχαν και τους μετανάστες.
Τώρα δεν ξέρω τι γίνεται στην υπόλοιπη Ελλάδα. Αλλά στην δική μου την περιοχή αυτοί που έχουν τα λεφτά και ζούνε άνετα είναι οι Αλβανοί. Εμείς θεωρούσαμε ντροπή να κάνεις το παιδί σου αγρότη. Στο χωριό μου – που εγώ το χαίρομαι- οι ντόπιοι δεν θα είναι πάνω από 50 άτομα, το 90% αυτών πάνω από 70 χρονών. Και έχουνε μείνει εκεί πέρα γύρω στους 30 Αλβανούς με τις οικογένειες, με τα παιδάκια τους. Χαίρομαι όταν πηγαίνω το πρωί και βλέπω παιδικές ψυχές να παίζουν στην αυλή του σχολείου. Πηγαίνουν στο σχολείο, στο πανεπιστήμιο, γίνονται και γεωπόνοι…

Η κομματικοποίηση

ΒΖ: Πρόεδρε, είχες την υποστήριξη του Συμβουλίου σου;
ΜΒ: Ναι, πάντα. Κατεβαίναμε δύο συνδυασμοί: ΠΑΣΟΚ – ΝΔ, αλλά μέσα στο Συμβούλιο ήμασταν ένα. Δεν μπορώ να εκφράσω ένα παράπονο για κανένα σύμβουλο.

ΒΖ: Πάντως, μια αδυναμία γενικά των συνεταιρισμών ήταν η υπερβολική εμπιστοσύνη στον πολιτικό παράγοντα. Εσείς π.χ. περιμένατε ότι θα τα λύσει όλα ο «Καρχιμάς».
ΜΒ: Με τον Μιχάλη είχαμε καλές σχέσεις, αλλά δεν είχαμε πολύ έντονη συνεργασία. Δεν τη χρειάστηκα γιατί είχα καλές επαφές με όλα τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ.

ΒΖ: Όλη η γενιά σας, και η ΝΔ, και το ΠΑΣΟΚ, και η αριστερά, είχατε υπερβολική πρόσδεση στον πολιτικό παράγοντα. Το κακό, κατά τη γνώμη μου, ξεκίνησε από τον Σημίτη που το 1981 ως υπουργός Γεωργίας χώρισε κομματικά τους συνεταιρισμούς. Αυτό μετά αναπαραγόταν συνέχεια και είχατε χωριστεί για ασημαντότητες.
ΜΒ: Ναι, σε αυτό έχεις δίκιο. Εκεί ήταν το μεγάλο σφάλμα του Σημίτη. Από ΠΑΣΕΓΕΣ μέχρι συνεταιρισμό ήταν χωρισμένοι κομματικά. Γιατί κατέβαινες, έπαιρνες στα χέρια σου έναν συνδυασμό και έλεγες «τι είναι αυτός; ΠΑΣΟΚΟΣ» και αν ήσουν Νεοδημοκράτης ψήφιζες τον άλλο, αντί να λες «ποιος είναι πιο σωστός».

ΒΖ: Κανείς δεν σκεφτόταν τι είναι καλό για το προϊόν.
ΜΒ: Σωστό.

ΒΖ: Αυτό επιβιώνει ακόμα και τώρα;
ΜΒ: Δεν πιστεύω δεν ξέρω. Εδώ και δυο χρόνια δεν ασχολούμαι. Κοίταξε. Τώρα είμαστε σε μια εποχή που κανένας δεν ασχολείται με τα κοινά. Εδώ στη Σητεία, όλοι οι συνεταιρισμοί έχουν οικονομικά προβλήματα. Ήταν και 2-3 κακές χρονιές, δεν είχαν να πληρώσουν τους προμηθευτές των ελαιοτριβείων και τα έξοδα ήταν πολλά. Είχαν πάρει και υπαλλήλους πολλούς… Τα γνωστά. Και άμα δεν έχεις ελαιοπαραγωγή πολλή… Τώρα βλέπω ότι έχει φύγει –τουλάχιστον από εδώ- το «κομματικό». Η άλλη εξέλιξη είναι ότι έχει ξεπέσει το συνεταιριστικό ενδιαφέρον του κόσμου.

ΒΖ: Μπορεί να ξαναζωντανέψει;
ΜΒ: Κοίταξε. Τη στιγμή που υπάρχει οικονομική κρίση, που δεν υπάρχει προϊόν… Επειδή ούτε πέρσι είχαμε πολύ ελαιόλαδο, ούτε φέτος…

ΒΖ: Σχεδόν όλη η Ελλάδα είναι έτσι. Οι συνεταιρισμοί είναι σχεδόν ετοιμοθάνατοι και κανείς δεν θέλει να ανακατευτεί.

Μετά την κρίση του 2010-2011
ΜΒ: Όλη η Ελλάδα είναι ετοιμοθάνατη. Όχι μόνο οι συνεταιρισμοί.

ΒΖ: Επειδή η κατάσταση είναι τόσο άσχημη, δεν θα έπρεπε να πούμε «σηκώνουμε τα μανίκια, ενωνόμαστε»;
ΜΒ: Αυτό έπρεπε να πούμε από το 2010 -11 όταν εμφανίστηκε η κρίση. Να δούμε τι θα κάνουμε για να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα και μετά τιμωρούμε τον καθένα. Αλλά δεν υπήρχε καμία πολιτική, ενιαία στρατηγική. Και είμαστε ακόμα στο μηδέν, ενώ άλλα κράτη που είχαν κρίση (ας πούμε η Κύπρος), την ξεπερνάνε.

ΒΖ: Οι Έλληνες κάνουν κάτι για να ξεπεραστεί; 
ΜΒ: Έχω να κυκλοφορήσω από το Μάιο του ’14. Ένα βράδυ έτυχε να βρω 1-2 φίλους και βγήκαμε. Από τότε έχω να βρω κόσμο, να μιλήσω. Δεν ασχολούμαι πια.
Παλιά, είχαμε όλους τους παραγωγούς σε μία ομάδα στο λάδι και στο κρασί. Δες και το φάκελο που καταθέσαμε στην ΕΕ που γράφει «Αίτηση ομάδας παραγωγών Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Σητείας». Λοιπόν, ακούω σήμερα ο καθένας κάνει και μια ομάδα.
Δεν θέλω να ασχολούμαι, γιατί αν αρχίσω μου ανεβαίνει η πίεση.