Σκηνικό ρήξης για ΠΟΠ Ελιά Καλαμάτας

0

Σε τροχιά ρήξης μεταξύ ΥΠΑΑΤ και Πελοποννήσιων σχετικά με την ΠΟΠ Ελιά Καλαμάτας, η οποία οδεύει σε ντε φάκτο κατάργηση με ΠΕΜΕΤΕ-ΔΟΕΠΕΛ σε ρόλο Πόντιου Πιλάτου.

image

Σύμφωνα με αποκλειστικές και έγκυρες πληροφορίες το Υπουργείο ΑΑ&Τρ ετοιμάζεται να προχωρήσει, και μάλιστα άμεσα, στις "νομοθετικές πρωτοβουλίες" που πρόσφατα εξήγγειλε από το Αγρίνιο ο Γεν. Γρ., Νίκος Αντώνογλου. Αυτές θα περιλαμβάνουν:

1) Να συμπεριληφθεί στον εθνικό κατάλογο ποικιλιών και να κοινοποιηθεί έως 1/1/2017 στην ΕΕ η "Καλαμών" με συνώνυμό της την "Καλαμάτα".

2) Να τροποποιηθεί το ΠΔ 221 του έτους 1979.

3) Να επιτραπεί τελικά η διακίνηση/ πώληση/ εμπορία με την ονομασία "Ελιές Καλαμάτας" ή "Kalamata Olives" 

Τι σημαίνουν τα παραπάνω:

Για το 1): Ο εθνικός κατάλογος των ποικιλιών _ όπως και της ΕΕ_ δεν παρέχει κάποια προστασία, ούτε εξασφαλίζει "πνευματικά δικαιώματα" (όπως ο διεθνής κατάλογος CPVO), κάτι που θάπρεπε να έχει γίνει εδώ και πολλά χρόνια. Στην ΕΕ μπορεί να δηλώσουν και άλλες χώρες μέλη την ποικιλία Καλαμάτας / Καλαμών. Έτσι, αυτή η δήλωση από 1/1/2017 θα απελευθερώσει το εμπόριο, το οποίο θα χρησιμοποιεί στις ετικέτες την ονομασία "Ελιά Καλαμάτας", χωρίς να απαιτείται να είναι ΠΟΠ και χωρίς να μπορεί να κατηγορηθεί σαν παραπλάνηση του καταναλωτή γιατί θα επικαλείται το άρθρο 42 του κανονισμού 1151/12.

[ Άρθρο 42
Φυτικές ποικιλίες και φυλές ζώων
1. Ο παρών κανονισμός δεν εμποδίζει τη διάθεση στην αγορά προϊ­
όντων των οποίων η επισήμανση περιλαμβάνει ονομασία ή ένδειξη,
προστατευόμενη ή δεσμευμένη βάσει συστήματος ποιότητας που περι­
γράφεται στον τίτλο II, III ή IV, η οποία περιέχει ή συνίσταται στην
ονομασία φυτικής ποικιλίας ή φυλής ζώων, εφόσον πληρούνται οι εξής
προϋποθέσεις:
α) το εν λόγω προϊόν περιέχει τη συγκεκριμένη ποικιλία ή φυλή ή
προέρχεται από αυτήν·
β) δεν παραπλανώνται οι καταναλωτές·
γ) η χρήση της ονομασίας της ποικιλίας ή φυλής δεν συνιστά αθέμιτο
ανταγωνισμό·
δ) η χρήση δεν συνιστά εκμετάλλευση της φήμης της προστατευόμενης
ένδειξης· και
ε) στην περίπτωση του συστήματος ποιότητας που περιγράφεται στον
τίτλο II, η παραγωγή και εμπορία του προϊόντος είχαν εξαπλωθεί
πέραν των ορίων της περιοχής προέλευσης πριν από την ημερομηνία
υποβολής της αίτησης καταχώρισης της γεωγραφικής ένδειξης.
2. Προκειμένου να οριοθετηθούν ακριβέστερα τα δικαιώματα και οι
ελευθερίες των επιχειρήσεων του διατροφικού κλάδου να χρησιμοποι­
ούν την ονομασία φυτικής ποικιλίας ή φυλής ζώων που αναφέρεται
στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου, ανατίθεται στην Επιτροπή η
εξουσία να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις, σύμφωνα με το άρθρο
56, όσον αφορά κανόνες για τον προσδιορισμό της χρήσης των ονομα­
σιών αυτών.]

Το παραπάνω σημείο δ)  "δεν συνιστά εκμετάλλευση ΤΗΣ ΦΗΜΗΣ" δείχνει την αξία και βαρύτητα του ΠΓΕ (βλέπε παρακάτω "Το αβγό του Κολόμβου")

Γιά το β): Ορθό μεν, να πάψει η ανορθογραφία  CALAMATA και να αντικατασταθεί από το ΚALAMATA, όμως καθυστερημένο κατά 36 έτη

Για το 3) που είναι και το "ζουμί της υπόθεσης": Ο καθένας, οπουδήποτε, στην Ελλάδα, Αίγυπτο, Τουρκία, Ιταλία κ.ο.κ. θα έχει το νόμιμο δικαίωμα να εμπορεύεται προϊόν με την ονομασία "Ελιά Καλαμάτας", "Kalamata Olives" και την εμπορική του επωνυμία (brand name). 

Αυτό ουσιαστικά και πρακτικά θα έχει δύο συνέπειες:

Πρώτον, απελευθερώνονται οι πωλήσεις / εξαγωγές από την Ελλάδα, τις οποίες μπλόκαραν διάφορες χώρες εισαγωγής (Ιταλία,κά) και οι ελληνικές αρχές εφ΄όσον το εξαγόμενο προϊόν δεν πληρούσε τις τυπικές προδιαγραφές του εγκεκριμένου από το 1996 φακέλλου ΠΟΠ Ελιά Καλαμάτας.

Δεύτερον, αυτό οδηγεί σε ντε φάκτο κατάργηση του ΠΟΠ Ελιά Καλαμάτας.

Άρα, φαίνεται να επικρατεί το ψυχρό ρεαλιστικό σενάριο της προτεραιότητας των πωλήσεων. Μετά  από 20 χρόνια αδιαφορίας,επανάπαυσης και σφαλμάτων, τώρα που "έφτασε ο κόμπος στο χτένι" θυσιάζεται το ΠΟΠ, με ό,τι μπορεί να σημαίνει αυτό. Σαν μιά παρτίδα σκάκι, που ξεκίνησε το 1996 στραβά, δεν υπήρξε κάποιο σχέδιο διόρθωσης, (να θυσιαστεί ένα ελαφρύ κομμάτι, ένας ίππος, έγκαιρα) και τώρα αναγκαζόμαστε να θυσιάσουμε τη μαύρη βασίλισσα, το ΠΟΠ.

Ο παράγων "Πελοποννήσιοι" 

Όπως είναι φυσικό η προοπτική κατάργησης του ΠΟΠ βρίσκει αντίθετους τους άμεσα ενδιαφερόμενους Πελοποννήσιους. Εξ΄άλλου, σύμφωνα και με τον τοπικό τύπο σε πολιτική συμφωνία με απόλυτη ομοφωνία για τη στρατηγική θωράκισης του ΠΟΠ Ελιάς Καλαμάτας κατέληξαν, κατά τη διάρκεια συνάντησης στην έδρα της Περιφέρειας Πελοποννήσου την Παρασκευή 9 Δεκεμβρίου 2016, η Περιφέρεια Πελοποννήσου, εκπροσωπούμενη από τον Περιφερειάρχη Πελοποννήσου κ. Πέτρο Τατούλη, η Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Μεσσηνίας εκπροσωπούμενη από τον Πρόεδρο κ. Κωνσταντίνο Κατσούλη και τον Αντιπρόεδρο κ. Γιώργο Πατσογιάννη, ο Σύλλογος Υπέρ των Μεσσηνιακών Ελαιοκομικών Προϊόντων Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης εκπροσωπούμενος από τον Πρόεδρο κ. Αθανάσιο Μαυρούλη και τον κ. Σταύρο Αδαμόπουλο και η Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Λακωνίας εκπροσωπούμενη από τον Πρόεδρο κ. Νίκο Προκοβάκη.

Επίσης, η ΥΠΑΙΘΡΟΣ ΧΩΡΑ κατέγραψε τα ομόφωνα συμπεράσματα αυτής της σύσκεψης. Σύμφωνα με αυτή την ομόφωνη απόφαση λοιπόν:

-Θα γίνει προσπάθεια τροποποίησης των προδιαγραφών του ΠΟΠ Ελιάς Καλαμάτας, ώστε να αρθούν οι επιφυλάξεις και να αποτραπούν οι λάθος προσεγγίσεις του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

-Η επέκταση του ΠΟΠ Ελιάς Καλαμάτας θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη στις όμορες περιοχές και όχι στο σύνολο της χώρας. Το ΥΠΑΑΤ δεν έχει δικαίωμα να παρέμβει μονομερώς στη διαδικασία και ούτε θα συμφωνήσουμε, ούτε θα επιτρέψουμε την επέκταση του ΠΟΠ Ελιάς Καλαμάτας σε όλη τη χώρα.

-Η προσπάθεια αυτή θα πρέπει να είναι ισχυρά τεκμηριωμένη.

-Η κάθε πλευρά θα υποβάλλει προς την περιφέρεια Πελοποννήσου εντός 20 ημερών την πρότασή της για τη μελετητική προσέγγιση.

-Η περιφέρεια Πελοποννήσου θα εποπτεύσει τη διαδικασία εκπόνησης της μελέτης και θα καλύψει το κόστος της.

-Θα συσταθεί ομάδα εργασίας με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων για την παρακολούθηση και υποστήριξη της εκπόνησης της μελέτης.

2012: Ο υπουργός και καθηγητής, Αθ. Τσαυτάρης, οι όμοροι νομοί και ο μελετητής

Το 2012 ήταν μιά χρονιά κρίσιμη. Στις 15 Νοεμβρίου ο τότε υπουργός κ. Τσαυτάρης με Δελτίο Τύπου του ΥΠΑΑΤ αναγγέλλει σε πανηγυρικό τόνο ότι: "σε συνάντηση με τους προέδρους της ΕΔΟΕΕ, ΕΑΣ Μεσσηνίας, ΕΑΣ Λακωνίας (…) έκανε δεκτή τη μελέτη για την επέκταση στις όμορες περιοχές", συνεχίζει σε ενεστώτα διαρκείας " η Ελιά ΠΟΠ Καλαμάτας προστίθεται σε μιά σειρά άλλα ελληνικά ποιοτικά προϊόντα" και αισιόδοξα προαναγγέλλει ότι "οι υπηρεσίες του ΥΠΑΑΤ θα προβούν στην άμεση προώθηση του φακέλου" κλπ, κλπ.

Τελικά οι εξελίξεις διέψευσαν την αισιοδοξία του κυρίου υπουργού, παρά το ότι είχαμε όλοι την τύχη να μείνει σχεδόν δύο ακόμη χρόνια στην θέση του. Η μελέτη αποδείχθηκε ότι είχε ανάγκη διορθώσεων, ο μελετητής ενεπλάκη στην γνωστή υπόθεση των πλαστών εγγυητικών επιστολών για την οποία εκκρεμεί εναντίον του η μήνυση της ΕΑΣ Μεσσηνίας, (Απόρριψη ασφαλιστικών μέτρων Στ Δρυ).  Επίσης η ΠΕΜΕΤΕ απέσυρε την υποστήριξή της στην πρόταση των όμορων νομών με το σκεπτικό ή πανελλαδικό ΠΟΠ ή πλήρης κατάργησή του. Έτσι φτάσαμε στο τωρινό αδιέξοδο.

Η θέση των ΠΕΜΕΤΕ και ΔΟΕΠΕΛ

Ξαφνιάζει δυσάρεστα το γεγονός ότι στην χθεσινή της Γενική Συνέλευση η ΔΟΕΠΕΛ, η αυτοαποκαλούμενη "Διεπαγγελματική" (και γράφω "αυτοαποκαλούμενη" γιατί το ΥΠΑΑΤ απέρριψε την αναγνώρισή της), απέφυγε να συζητήσει δημόσια, ανοικτά, και να πάρει απόφαση για το θέμα της ΠΟΠ Ελιάς Καλαμάτας, παρά τον "οργασμό" παρεμβάσεων και ζυμώσεων τον τελευταίο καιρό. 

Οπότε, εύλογο είναι το ερώτημα: ποιά είναι η θέση των ΠΕΜΕΤΕ/ΔΟΕΠΕΛ και γιατί δεν την ανακοινώνουν ανοικτά και δημόσια; 

Την πρόταση των όμορων νομών την έχουν απορρίψει, το πανελλαδικό ΠΟΠ γνωρίζουν ότι είναι απραγματοποίητο – αντικοινοτικό, το πανελλαδικό ΠΓΕ πάντοτε το απέφευγαν (γιατί άραγε;), την έστω και μεσοβέζικη λύση που επιλέχθηκε για την Χαλκιδικής (δηλαδή, Κalamata olives variety) την απέρριψαν και αυτήν, άρα;
Το μόνο που απομένει είναι η κατάργηση του ΠΟΠ. Άλλωστε, δεν αποτελεί κάποιο μυστικό ότι η ΠΕΜΕΤΕ είχε υποβάλλει επίσημα σχετικό αίτημα (φάκελο), ενώ και ο Πρόεδρός της έχει κάνει δηλώσεις υπέρ της κατάργησης (βλέπε π.χ. ΕΛΙΑ & ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ, τεύχος 81). 

Οδηγούμαστε λοιπόν ντε φάκτο και ντε γιούρε στην κατάργηση του ΠΟΠ, απλώς η ΠΕΜΕΤΕ/ΔΟΕΠΕΛ αποφεύγει να το ζητήσει σήμερα ανοικτά ώστε το σχετικό "πολιτικό κόστος" να το χρεωθεί το Υπουργείο. Τελείως τυχαία ορισμένα ΜΜΕ τον τελευταίο καιρό καλλιεργούν το κλίμα με δημοσιεύματα ότι με κεντρική ευθύνη του ΥΠΑΑΤ η χώρα χάνει 200 εκ € εξαγωγών.

Το αβγό του Κολόμβου 

Πριν λίγες ημέρες αναρτήσαμε το άρθρο Η ΠΟΠ ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΑΝΑΖΗΤΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΩΣ ΛΥΣΗ το οποίο αποτελούσε μία πλήρη περιγραφή και αντικειμενική ανάλυση της υπόθεσης ΠΟΠ Ελιά Καλαμάτας.

Συνεχίζω να πιστεύω ακράδαντα ότι το πανελλαδικό (Πελοπόννησος, Αιτωλοακαρνανία και Φθιώτιδα) ΠΓΕ (Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη) αποτελεί την άριστη λύση, η οποία μάλιστα το 2012, όταν έγραφα το άρθρο "Το αβγό του Κολόμβου", ήταν και εφικτή γιατί υπήρχε ακόμη χρόνος.

Τα ΠΟΠ/ΠΓΕ είναι εργαλεία μάρκετινγκ και τίποτα άλλο και το ΠΓΕ δεν είναι κατώτερο του ΠΟΠ. Δεν είναι τυχαίο ότι εμβληματικά προϊόντα όπως το ελαιόλαδο της Τοσκάνης και οι επιτραπέζιες ελιές manzaniila και gordal, τεράστιας οικονομικής και κοινωνικής σημασίας,  είναι ΠΓΕ και όχι ΠΟΠ. Μία επιπλέον ένδειξη αποτελεί το εδάφιο δ) της παραγράφου 1 του άρθρου 42 του βασικού κανονισμού 1151/12, που αναφέραμε παραπάνω. Η παρανόηση που έχει επικρατήσει για το ρόλο των ΠΟΠ/ΠΓΕ φαίνεται από το γεγονός ότι ενώ η Ελλάδα είναι ψηλά, 5η, από την άποψη του αριθμού των καταχωρίσεων, ωστόσο οι πωλήσεις της καλύπτουν μόλις το 1.3% της ΕΕ.

Τελικά, στον σημερινό εκβιασμό που είναι σε εξέλιξη, η κατάργηση του ΠΟΠ δεν θα απελευθερώσει μόνο τις ελληνικές εξαγωγές αλλά και τις εισαγωγές. Το θέλουμε;

ΥΓ. Επειδή πολύ "βάρυνε" η ατμόσφαιρα του άρθρου, να πούμε και ένα ευτράπελο. Ο μεγάλος σύμβουλος, που από ό,τι βλέπουμε μάλλον συνεχίζει να βρίσκεται σε στενή συνεργασία με τις ΠΕΜΕΤΕ-ΔΟΕΠΕΛ, είχε μεν αναλάβει να συντάξει τη μελέτη για την επέκταση στους όμορους νομούς, όμως είναι και εκείνος που έδωσε συνέντευξη τύπου στα υπερπολυτελή του γραφεία για να πεί ότι αν ξερριζώσουμε την Κονσερβολιά (Αμφίσσης) για να φυτέψουμε Καλαμών τότε οι εξαγωγές μας θα εκτοξευθούν κατά κάποια δις. Φαίνεται ότι οι όμοροι νομοί της Μεσσηνίας έχουν χωρητικότητα πολλών ορόφων ή μήπως θα δοκιμαστεί πάλι η υπέρπυκνη φύτευση που κατάστρεψε αρκετούς ελαιώνες στο Αγρίνιο;

image

φωτό: Οι κ.κ.  σύμβουλος, Στέλιος Δρυς (Α), οι δύο πρόεδροι, ΔΟΕΠΕΛ, Γιώργος Ντούτσιας (Κ) και ΠΕΜΕΤΕ, Νέλος Γεωργούδης (Δ), στην πρώτη ανοικτή εκδήλωση της ΔΟΕΠΕΛ σε κεντρικό ξενοδοχείο των Αθηνών, καλοκαίρι 2016 όταν εξήγγειλαν την υποχρεωτική εισφορά 5,1 €/τόνο παραγόμενου προϊόντος υπέρ της Διεπαγγελματικής.