Τα πραγματικά ισχυρά σημεία του ελληνικού πρωτογενούς τομέα (Μέρος 2ο)

1

Σε μία εξαιρετικά κρίσιμη χρονική συγκυρία, το Υπουργείο Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης διαβουλεύεται με επιστημονικούς φορείς όπως το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, με τελικό σκοπό την κατάρτιση των ελληνικών θέσεων σχετικά με τις αναγκαίες και επιθυμητές μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (2021-2027).

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο συζήτησης και διαλόγου, διαπιστώνονται μερικά πολύ ισχυρά σημεία τoυ ελληνικού πρωτογενή τομέα και της αγροτικής οικονομίας της χώρας μας, τα οποία προκύπτουν από την ανάλυση SWOT που έχει πραγματοποιηθεί από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και τους λοιπούς συνεργάτες του ΥπΑΑΤ.

Σήμερα παρουσιάζουμε τους υπόλοιπους 5 από το σύνολο των 10 ειδικών στόχων που έχει θέσει η υπό μεταρρύθμιση ΚΑΠ .

Όσον αφορά στον ειδικό στόχο 6, δηλαδή την συμβολή στην προστασία της βιοποικιλότητας, της ενίσχυσης των οικοσυστημικών υπηρεσιών και της διατήρησης οικοτόπων και τοπίων, ως ενδεικτικά δυνατά σημεία αναγνωρίζονται:

1. Η πολύ πλούσια χλωρίδα και πανίδα της Ελλάδας (βιοποικιλότητα).

2. Το ποσοστό των ειδών κοινοτικού ενδιαφέροντος που είναι σε ικανοποιητική κατάσταση, υπερβαίνει τον κοινοτικό μέσο όρο.

3. Το γεγονός πως σημαντικό μέρος των οικοτόπων κοινοτικού ενδιαφέροντος (>50%) βρίσκονται σε ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης.

4. Στην Ελλάδα, παρά το μικρό σχετικά μέγεθος της χώρας απαντάται μεγάλο μέρος των οικοτόπων, πάνω από τα μισά πτηνά και σημαντικός αριθμός άλλων ειδών Ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.

5. Οι φθίνουσες τάσεις φαίνεται να αφορούν ένα μικρό ποσοστό των πληθυσμών πουλιών ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.

6. Το γεγονός ότι η γενετική βιοποικιλότητα στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα πλούσια ειδικά στα φυτικά είδη.

Όσον αφορά στον ειδικό στόχο 7, δηλαδή την ανάγκη προσέλκυσης νέων αγροτών και την διευκόλυνση της επιχειρηματικής ανάπτυξης στις αγροτικές περιοχές, ως ενδεικτικά δυνατά σημεία αναγνωρίζονται:

1. Οι μεγάλου σχετικά φυσικού και οικονομικού μεγέθους γεωργικές εκμεταλλεύσεις των νέων γεωργών.

2. Η σημαντική συμβολή του Πυλώνα 2 στη δημιουργία ανταγωνιστικών γεωργικών εκμεταλλεύσεων από νέους γεωργούς.

3. Η σημαντική συμβολή του 1ου Πυλώνα στην προσέλκυση των νέων γεωργών λόγω της παροχής συμπληρωματικής ενίσχυσης.

4. Το γεγονός πως η πλειονότητα των εκμεταλλεύσεων των νέων γεωργών ανήκει στην κλάση οικονομικού μεγέθους 8.000 -25.000 €.

5. Η υψηλή συμμετοχή νέων γεωργών σε δυναμικούς κλάδους της γεωργίας (κηπευτικά, άνθη, προβατοτροφία, λοιπές μόνιμες καλλιέργειες.

6. Το υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο των νέων γεωργών σε σχέση με το σύνολο των απασχολούμενων στον πρωτογενή τομέα.

7. Το γεγονός πως η πλειονότητα των δικαιούχων του Μέτρου Πρώτης Εγκατάστασης είναι κάτω των 35 ετών, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη δημογραφική ανανέωση της ελληνικής υπαίθρου.

8. Η υψηλή ζήτηση για την δημιουργία νέων επιχειρήσεων στις αγροτικές περιοχές εκτός γεωργικού τομέα, στα Μέτρα των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από τα Διαρθρωτικά Ταμεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Όσον αφορά στον ειδικό στόχο 8, δηλαδή την ανάγκη προώθησης της απασχόλησης, της κοινωνικής ένταξης και της τοπικής ανάπτυξης στις αγροτικές περιοχές συμπεριλαμβανομένης της βιοοικονομίας και της βιώσιμης δασοκομίας, ως ενδεικτικά δυνατά σημεία αναγνωρίζονται:

1. Η επιστροφή πληθυσμών σε ορισμένες αγροτικές περιοχές κατά την διάρκεια της οικονομικής κρίσης.

2. Το σημαντικό ποσοστό πολύ-απασχόλησης του πληθυσμού των αγροτικών περιοχών.

3. Το υψηλότερο ποσοστό απασχόλησης και μειωμένο ποσοστό ανεργίας στις αγροτικές περιοχές σε σχέση με το σύνολο της χώρας.

4. Οι σημαντικές χρηματοδοτήσεις για την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας από τα Διαρθρωτικά Ταμεία.

5. Η βαθμιαία βελτίωση της παραγωγικότητας της εργασίας στον πρωτογενή τομέα.

6. Η δυναμική ανάπτυξη του τουρισμού που συνέβαλε στη βελτίωση των δημογραφικών δεικτών και των οικονομικών επιδόσεων των αγροτικών περιοχών.

7. Η ανθεκτικότητα των αγροτικών περιοχών κατά τη διάρκεια της δεκαετούς οικονομικής κρίσης.

8. Η σημαντική εξοικείωση των κατοίκων και των συλλογικών κοινωνικό-οικονομικών φορέων και της τοπικής αυτοδιοίκησης των αγροτικών περιοχών με ολοκληρωμένα προγράμματα τοπικής ανάπτυξης που βασίζονται στην προσέγγιση LEADER.

9. Η ενεργοποίηση των προβλέψεων για την την βιοοικονομία και την κυκλική οικονομία στα πλαίσια της ΚΑΠ που περιλαμβάνονται στο ΕΣΕΚ.

Όσον αφορά στον ειδικό στόχο 9, δηλαδή την ανάγκη βελτίωσης της ανταπόκρισης της γεωργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις απαιτήσεις της κοινωνίας (ασφαλή, θρεπτικά και βιώσιμα τρόφιμα καθώς και βιώσιμες ποσότητες απορριμάτων ζώων και καλή μεταχείριση αυτών), ως ενδεικτικά δυνατά σημεία αναγνωρίζονται:

1. Η μεγάλη αναγνώριση των σημάτων ΠΟΠ, ΠΓΕ και ΕΤΙΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανάμεσα στους Έλληνες καταναλωτές.

2. Ο μεγάλος αριθμός προϊόντων που έχει διεκδικήσει την πιστοποίηση ΠΟΠ και ΠΓΕ.

3. Οι σημαντικές για την οικονομία εξαγωγές φέτας, ελαιόλαδου και συγκεκριμένων προϊόντων φυτικής παραγωγής.

4. Το πολύ καλό σύστημα ελέγχου και παρακολούθησης (ΠΟΠ –ΠΓΕ) για γεωργικά προϊόντα και τρόφιμα.

5. Η αύξηση εξαγωγών προϊόντων ΠΟΠ –ΠΓΕ, αξιοποιώντας τις διεθνείς και διμερείς συμφωνίες.

6. Οι υψηλότερες εκτάσεις και ζωικές μονάδες στην βιολογική γεωργία και κτηνοτροφία από τους αντίστοιχους ευρωπαϊκούς μέσους όρους.

7. Το πολύ καλό σύστημα ελέγχων και θεσμικό πλαίσιο για την βιολογική γεωργία.

8. Το γεγονός πως η ασφάλεια των τροφίμων είναι μια σημαντική προτεραιότητα για τους Έλληνες πολίτες που είναι ενημερωμένοι για αντίστοιχα θέματα και δείχνουν υψηλό βαθμό εμπιστοσύνης στους Ευρωπαϊκούς θεσμούς ασφάλειας τροφίμων, στους επιστήμονες και στις οργανώσεις καταναλωτών.

9. Πως η χρήση κτηνιατρικών αντι-μικροβιακών σε αγροτικά ζώα δεν είναι πολύ υψηλή.

10. Η σημαντική δραστηριοποίηση ιδιωτικών επιχειρήσεων, Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων και Οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στην πρόληψη της σπατάλης τροφίμων κυρίως μέσω δράσεων διάσωσης και προσφοράς τροφίμωναξιοποιώντας και τα σχετικά κίνητρα.

11. Η υψηλή κατανάλωση φρούτων και λαχανικών και ειδικότερα στις αγροτικές περιοχές σε σχέση με τις αντίστοιχες Ευρωπαϊκές.

12. Η Μεσογειακή Διατροφή και η προώθησή της!

Όσον αφορά στον ειδικό στόχο 10, δηλαδή την επιτακτική ανάγκη εκσυγχρονισμού του αγροτικού τομέα με την προώθηση και διάδοση της γνώσης, της καινοτομίας και της ψηφιοποίησης στην γεωργία, ως ενδεικτικά δυνατά σημεία αναγνωρίζονται:

1. Το ερευνητικό δυναμικό με σημαντική παρουσία τόσο στα συγχρηματοδοτούμενα από την Ευρωπαϊκή Ένωση Προγράμματα όσο και στις δημοσιεύσεις (και το δείκτη απήχησής τους) -ιδιαίτερα στα ζητήματα της αγροδιατροφής –γεγονός που υπογραμμίζει την αύξουσα εξωστρέφεια των Ελλήνων ερευνητών.

2. Η σημαντική αύξηση της ιδιωτικής δαπάνης για Έρευνα & Ανάπτυξη από την πλευρά των επιχειρήσεων συμπεριλαμβανόμενης της βιομηχανίας τροφίμων.

3. Οι σημαντικές πρωτοβουλίες για τη συγκρότηση οικοσυστημάτων καινοτομίας.

4. Η εγκατάσταση μεγάλου αριθμού νέων γεωργών με εκπαιδευτικό επίπεδο σημαντικά διαφοροποιημένο και βελτιωμένο σε σχέση με το υφιστάμενο, στον πρωτογενή τομέα, εργατικό δυναμικό.

5. Η ενεργοποίηση του Εθνικού Αγροτικού Δικτύου σε δράσεις δημοσιότητας και ευαισθητοποίησης

6. Η λειτουργία (και περαιτέρω ενίσχυση) Μονάδων Καινοτομίας και Επιχειρηματικότητας στα ελληνικά ΑΕΙ.

7. Η μεγάλη ζήτηση για την χρηματοδότηση δράσεων καινοτομίας στον Αγροδιατροφικό τομέα στο πλαίσιο τόσο του ΠΑΑ 2014-2020 όσο και του ΕΠΑΝΕΚ 2014-2020.

8. Η συμπερίληψη σημαντικών έργων ψηφιακής αναβάθμισης του ΥΠΑΑΤ στην Βίβλο Ψηφιακού Μετασχηματισμού (ΒΨΜ).

9. Η ύπαρξη συμβολαιακής γεωργίας δίνει ώθηση στον εκσυγχρονισμό των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και διευκολύνει τη μεταφορά τεχνολογίας και τεχνογνωσίας στην αγροτική παραγωγή.

 

Σημείωση: Ας μου επιτραπούν 3 σχόλια, συνεισφορά στον διάλογο:

α. Η ελαιοκαλλιέργεια, η παραγωγή ελαιολάδου και επιτραπέζιων ελιών, αποτελούν από τις ελάχιστες γεωργικές δραστηριότητες μεγάλης κλίμακας οι οποίες όχι μόνο δεν αυξάνουν, αλλά αντιθέτως μειώνουν το διοξείδιο του άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Γι αυτό άλλωστε και οι ελαιώνες έχουν χαρακτηρισθεί σαν το οικονομικά αξιοποιούμενο δάσος της Μεσογείου.

β. Η σχέση του τουρισμού με τον αγροτικό τομέα χρειάζεται πολύ συζήτηση και επεξεργασία.

γ. Η αξιοποίηση των ΠΟΠ-ΠΓΕ, τουλάχιστον για τα ελαιόλαδα και τις επιτραπέζιες ελιές στην Ελλάδα, αποτελούν μια μάλλον “πονεμένη ιστορία”, που ίσως προλαβαίνουμε να την επαναδιατυπώσουμε για κάποιες περιπτώσεις πριν είναι τελείως αργά.

Βασίλης Ζαμπούνης

 

1 ΣΧΟΛΙΟ

  1. Η ΚΑΠ πρέπει να στηρίξει αυτούς που ασχολούνται σοβαρά με τον πρωτογενή τομέα, από την παραγωγή μέχρι την τυποποίηση – εξαγωγή. Δεν είναι όλοι ίδιοι, άλλοι κάθονται άλλοι δουλεύουν και άλλοι κοιμούνται, άλλοι έχουν την όρεξη και άλλοι τη γη.