Η ΕΕ παρεμβαίνει για να διασφαλίσει τη διαφάνεια της αλυσίδας τροφίμων

Η εφαρμογή του έρχεται ως απάντηση σε παρεμβάσεις ευρωπαίων πολιτών σχετικά με τα φυτοφάρμακα, μετά την αναθεώρηση της Γενικής Νομοθεσίας για τα τρόφιμα

0

Τίθεται σε εφαρμογή από τις 27 Μαρτίου ένας πολύ σημαντικός ευρωπαϊκός κανονισμός, που τροποποιεί τον γνωστό 178/2002*** και επιδιώκει να διασφαλίσει τη διαφάνεια στην αλυσίδα τροφίμων, από την πρωτογενή παραγωγή έως και τον τελικό καταναλωτή. Βασικός του σκοπός η εξασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας της υγείας του ανθρώπου και των συμφερόντων των καταναλωτών στον τομέα των τροφίμων, λαμβάνοντας ειδικότερα υπόψη την πολυμορφία στον εφοδιασμό τροφίμων, συμπεριλαμβανομένων των παραδοσιακών προϊόντων, ενώ παράλληλα εξασφαλίζει την αποτελεσματική λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Καθιερώνει κοινές αρχές και ευθύνες, τα μέσα ώστε να παρέχονται ισχυρή επιστημονική βάση, αποτελεσματικές οργανωτικές ρυθμίσεις και διαδικασίες με τις οποίες θα υποστηριχθεί η λήψη αποφάσεων σε θέματα ασφάλειας των τροφίμων.

Η εφαρμογή του έρχεται σαν απάντηση σε παρεμβάσεις Ευρωπαίων πολιτών σχετικά με τα φυτοφάρμακα, μετά την αναθεώρηση της Ευρωπαϊκής Νομοθεσίας για τα τρόφιμα που ολοκληρώθηκε τον Ιανουάριο του 2018.

Ο νέος κανονισμός επιβάλλει στην EFSA να δημοσιεύει βιομηχανικές μελέτες ανάπτυξης ενός νέου προϊόντος κατά την αρχή της διαδικασίας αδειοδότησής του από τις ευρωπαϊκές αρχές. Αυτή η υποχρεωτική δημοσίευση εγείρει ορισμένες ανησυχίες σχετικά με το εάν η διαφάνεια είναι πιο σημαντική από το απόρρητο μίας μελέτης/έρευνας. Θα είναι δυνατόν να ζητήσει ο αιτών, ορισμένα μέρη της μελέτης που υποβάλλονται στην EFSA να θεωρηθούν εμπιστευτικά. Εάν απορριφθεί αυτό το αίτημα, ο αιτών θα έχει τη δυνατότητα να αποσύρει την αίτηση.

Όπως εύκολα γίνεται αντιληπτό, η υποχρεωτική αποκάλυψη εμπιστευτικών επιχειρηματικών πληροφοριών και η μόνιμη απειλή της αντιγραφής από ανταγωνιστικές εταιρείες, ενδέχεται να οδηγήσει σε μειωμένο κίνητρο για διεξαγωγή επιστημονικών μελετών και ερευνών, οι οποίες ενδέχεται τελικά να βλάψουν την καινοτομία της ευρωπαϊκής αγοράς τροφίμων.

Εκπρόσωποι των εταιρειών προϊόντων φυτοπροστασίας δηλώνουν στο olivenews.gr ότι επί της αρχής έχουν μεν συμφωνήσει με τον εν λόγω κανονισμό, όμως επιφυλάσσονται να δουν πώς θα εφαρμοστεί στην πράξη καθώς συνδέεται με μια σειρά από ζητήματα που αφορούν  στον ανταγωνισμό.

Ο κανονισμός έχει ως απώτερο στόχο τη διασφάλιση μίας διαρκούς, διαφανούς και χωρίς αποκλεισμούς ενημέρωσης των πολιτών σχετικά με τους διατροφικούς κινδύνους αλλά και την ενίσχυση της αξιοπιστίας, της αντικειμενικότητας και της ανεξαρτησίας των επιστημονικών μελετών που υποβάλλονται στην Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA). Ακόμη, στοχεύει στην ενίσχυση της διακυβέρνησης της Αρχής και στη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητάς της.

Η EFSA δημοσίευσε αναλυτικές οδηγίες σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής των νέων μέτρων που περιλαμβάνονται στον κανονισμό. Οι οδηγίες απευθύνονται στους εμπλεκόμενους στον διατροφικό τομέα φορείς (π.χ. επιχειρήσεις εμπορίας τροφίμων) και αποσκοπούν στο να τους βοηθήσουν να κατανοήσουν τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζονται από τις νέες διαδικασίες και τις προσαρμογές που πρέπει να γίνουν ώστε να λειτουργούν αποτελεσματικά υπό τις νέες συνθήκες.

Πατήστε εδώ για να δείτε τον νέο κανονισμό.

 

*** Ο κανονισμός 178/2002 ρυθμίζει μια πληθώρα ζητημάτων, όπως μεταξύ άλλων:

–  Ιδρύει την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων,

– Καθορίζει διαδικασίες για θέματα που έχουν άμεσο ή έμμεσο αντίκτυπο στην ασφάλεια των τροφίμων και των ζωοτροφών,

– Εφαρμόζεται σε όλα τα στάδια παραγωγής, μεταποίησης και διανομής των τροφίμων και των ζωοτροφών. Δεν εφαρμόζεται στην περίπτωση πρωτογενούς παραγωγής για ιδιωτική οικιακή χρήση ή στην περίπτωση οικιακής παρασκευής, χειρισμού ή αποθήκευσης τροφίμων για ιδιωτική οικιακή κατανάλωση.

– Ως “τρόφιμα” (ή “είδη διατροφής”) νοούνται ουσίες ή προϊόντα, είτε αυτά έχουν υποστεί πλήρη ή μερική επεξεργασία είτε όχι, τα οποία προορίζονται για βρώση από τον άνθρωπο ή αναμένεται ευλόγως ότι θα χρησιμεύσουν για τον σκοπό αυτόν.

Στα “τρόφιμα” δεν περιλαμβάνονται τα ακόλουθα:

α) ζωοτροφές,

β) ζώντα ζώα, εκτός εάν παρασκευάζονται για διάθεση στην αγορά για ανθρώπινη κατανάλωση,

γ) φυτά πριν από τη συγκομιδή,

δ) φαρμακευτικά προϊόντα κατά την έννοια των οδηγιών 65/65/ΕΟΚ(21) και 92/73/ΕΟΚ(22) του Συμβουλίου,

ε) καλλυντικά κατά την έννοια της οδηγίας 76/768/ΕΟΚ του Συμβουλίου(23),

στ) καπνός και προϊόντα καπνού κατά την έννοια της οδηγίας 89/622/ΕΟΚ του Συμβουλίου(24),

ζ) ναρκωτικές ή ψυχοτρόποι ουσίες κατά την έννοια της ενιαίας σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα ναρκωτικά του 1961, και της σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τις ψυχοτρόπους ουσίες του 1971,

η) τα κατάλοιπα και οι μολυσματικές προσμείξεις.

– Ως “επιχείρηση τροφίμων” νοείται κάθε επιχείρηση, κερδοσκοπική ή μη, δημόσια ή ιδιωτική, η οποία ασκεί οποιαδήποτε από τις δραστηριότητες που συνδέονται με οιοδήποτε στάδιο της παραγωγής, μεταποίησης και διανομής των τροφίμων. Επίσης,  “υπεύθυνος επιχείρησης τροφίμων” θεωρούνται τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που έχουν την ευθύνη να εξασφαλίσουν ότι πληρούνται οι απαιτήσεις της νομοθεσίας για τα τρόφιμα μέσα στην επιχείρηση τροφίμων που έχουν υπό τον έλεγχό τους,

– Ως “λιανική”: ο χειρισμός ή/και η μεταποίηση τροφίμων και η αποθήκευσή τους στο σημείο πώλησης ή παράδοσης στον τελικό καταναλωτή· περιλαμβάνονται οι τερματικοί σταθμοί διανομής, οι επιχειρήσεις μαζικής εστίασης, τα κυλικεία εργοστασίων, η τροφοδοσία οργανισμών, τα εστιατόρια και άλλες παρόμοιες επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών εστίασης, τα καταστήματα, τα κέντρα διανομής και τα πρατήρια χονδρικής,

– Ως “διάθεση στην αγορά”: η κατοχή τροφίμων ή ζωοτροφών με σκοπό την πώληση, συμπεριλαμβανομένης της προσφοράς για πώληση ή οποιασδήποτε άλλης μορφής μεταβίβασης είτε αυτή γίνεται δωρεάν είτε όχι, και η ίδια η πώληση, η διανομή ή οι άλλες μορφές μεταβίβασης,

– Καίριας σημασίας είναι η έννοια του “κινδύνου”: ο βαθμός στον οποίο είναι πιθανή μια επιβλαβής συνέπεια στην υγεία και η σοβαρότητα αυτής της συνέπειας, ως αποτέλεσμα της ύπαρξης μιας πηγής κινδύνου,

– “ανάλυση του κινδύνου”: η διαδικασία που αποτελείται από τρεις αλληλένδετες συνιστώσες: αξιολόγηση του κινδύνου, διαχείριση του κινδύνου και ενημέρωση σχετικά με τον κίνδυνο,

–  “αξιολόγηση του κινδύνου”: η διαδικασία επιστημονικής βάσης που απαρτίζεται από τέσσερα βήματα: τον προσδιορισμό της πηγής του κινδύνου, τον χαρακτηρισμό της πηγής του κινδύνου, την αξιολόγηση της έκθεσης στον κίνδυνο και τον χαρακτηρισμό του κινδύνου,

–  “διαχείριση του κινδύνου”: η διαδικασία, η οποία διακρίνεται από την αξιολόγηση του κινδύνου, της στάθμισης εναλλακτικών πολιτικών, αφού ζητηθεί η γνώμη των ενδιαφερόμενων μερών και αφού ληφθεί υπόψη η αξιολόγηση του κινδύνου και άλλοι εύλογοι παράγοντες και, εάν χρειαστεί, της επιλογής των κατάλληλων μέσων πρόληψης και ελέγχου,

–  “ενημέρωση σχετικά με τον κίνδυνο”: η αμφίδρομη ανταλλαγή πληροφοριών και απόψεων σε όλη τη διάρκεια της διαδικασίας ανάλυσης του κινδύνου, όσον αφορά τις πηγές του κινδύνου και τους κινδύνους, τους παράγοντες που συνδέονται με τον κίνδυνο και τους διάφορους τρόπους αντίληψης του κινδύνου, μεταξύ των αξιολογητών του κινδύνου, των διαχειριστών του κινδύνου, των καταναλωτών, των επιχειρήσεων τροφίμων και ζωοτροφών, της ακαδημαϊκής κοινότητας και άλλων ενδιαφερόμενων μερών, συμπεριλαμβανομένης της εξήγησης των πορισμάτων που συνδέονται με την αξιολόγηση του κινδύνου και η βάση των αποφάσεων για τη διαχείριση του κινδύνου,

–  “πηγή κινδύνου”: ένας βιολογικός, χημικός ή φυσικός παράγοντας στα τρόφιμα ή τις ζωοτροφές ή μια κατάσταση των τροφίμων, που έχει τη δυνατότητα να προκαλέσει αρνητικές συνέπειες στην υγεία,

–  “πρωτογενής παραγωγή”: η παραγωγή, εκτροφή ή ανάπτυξη πρωτογενών προϊόντων, περιλαμβανομένης της συγκομιδής, του αρμέγματος και όλων των σταδίων της ζωικής παραγωγής πριν από τη σφαγή. Περιλαμβάνει επίσης τη θήρα και την αλίευση, καθώς και τη συγκομιδή άγριων προϊόντων,

–  “τελικός καταναλωτής”: ο τελευταίος καταναλωτής τροφίμων, ο οποίος δεν χρησιμοποιεί τα τρόφιμα στο πλαίσιο λειτουργίας ή δραστηριότητας μιας επιχείρησης τροφίμων.

– Τέλος, με τον 178/2002 κατέστη υποχρεωτική η “ανιχνευσιμότητα” (tracebility): η δυνατότητα ανίχνευσης και παρακολούθησης τροφίμων, ζωοτροφών, ζώων που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή τροφίμων ή ουσιών που πρόκειται ή αναμένεται να ενσωματωθούν σε τρόφιμα ή σε ζωοτροφές, σε όλα τα στάδια της παραγωγής, μεταποίησης και διανομής τους,