Η Δήμητρα Αλιέως μιλά στον Βασίλη Ζαμπούνη για τη θέση του ελληνικού ελαιολάδου στη διεθνή αγορά

0
Η κα. Δήμητρα Αλιέως

Εάν υπήρχε θέση πρέσβειρας επί τιμή του ελληνικού ελαιολάδου, τη θέση αυτή θα τη δικαιούνταν η κυρία Δήμητρα Αλιέως. Έχει ζήσει το προϊόν από πολύ κοντά και από “τα μέσα” επί 41 χρόνια, συνεχίζοντας μεν να εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα, αλλά με βαθειά γνώση και των συνεταιρισμών αγοράζοντας τα λάδια τους από τις εποχές των καραβιών των χιλιάδων τόνων μέχρι σήμερα που πρέπει να αναλύσει δεκάδες δείγματα για να κλείσει ένα βυτίο των 27 τόνων.

Αυτό που της εκτιμώ βαθύτατα είναι ότι ενώ εργάζεται με απόλυτο επαγγελματισμό και συνέπεια επί πολλά χρόνια για έναν ξένο εργοδότη, όπως η SOVENA, έχοντας έναν πολύ δύσκολο τομέα ευθύνης όπως η Ανατολική Μεσόγειος, ταυτόχρονα παραμένει Ελληνίδα στο ακέραιο χωρίς να έχει γλυστρήσει στο γνωστό είδος “φιλελληνισμού”, που υπέκυψαν αρκετοί συμπατριώτες μας μόλις γνώρισαν την Εσπερία και τα κάλλη της (και τα φράγκα της). Άλλωστε επί αιώνες τον Ελληνισμό άρδευαν και ζωογονούσαν οι πιο κοσμοπολίτες Έλληνες, άσχετα αν γεννήθηκαν,  μεγάλωσαν, εργάστηκαν στο εξωτερικό, όμως διατηρούσαν την ελληνική τους “ταυτότητα”. Έχει επίσης σημασία ότι η SOVENA αποτελεί τη μεγαλύτερη και οικονομικά υγιή εταιρεία ελαιολάδου στον κόσμο, που ανήκει σε μια πορτογαλική οικογένεια και όχι σε κάποια πολυεθνική ή κάποιο fund.

Η Δήμητρα Αλιέως δεν είναι μόνο ένας άνθρωπος της αγοράς αλλά και μία λαμπρή επιστήμων, διδάκτωρ οικονομολόγος. Αποτελεί ιδρυτικό μέλος της Επιστημονικής Εταιρείας Εγκυκλοπαιδιστών Ελαιοκομίας (4Ε) έχοντας συγγράψει ένα από τα πιο ενδιαφέροντα κεφάλαια της Εγκυκλοπαίδειας Ελαιοκομίας, “Ελαϊκές πολιτικές των χωρών της Μεσογείου” (σελ. 595-637).

Οι άλλες χώρες προοδεύουν, ο ανταγωνισμός δυσκολεύει

(BZ): Κυρία Αλιέως έχετε το προνόμιο και τη μακρά εμπειρία να γνωρίζετε καλά τον τομέα του ελαιολάδου σε όλες τις ελαιοπαραγωγές χώρες της Μεσογείου. Ποια βλέπετε ότι είναι η θέση της Ελλάδας σε αυτό το χάρτη και τους συσχετισμούς μεταξύ των χωρών;

(ΔΑ): Το ελληνικό ελαιόλαδο τα τελευταία 30 – 40 χρόνια χάνει έδαφος στον διεθνή ανταγωνισμό όχι μόνο έναντι της Ισπανίας (σήμερα πια απέχουμε έτη φωτός), της Ιταλίας (υπολειπόμαστε σταθερά), ήδη όμως και της Τυνησίας (αποτέλεσμα των εθνικά συντονισμένων προσπαθειών που καταβάλλει τα τελευταία χρόνια), ενώ προοδεύουν  σταθερά χώρες όπως η Πορτογαλία, η Τουρκία και το Μαρόκο.

Αυτή η απώλεια ανταγωνιστικότητας αποτυπώνεται σε δείκτες όπως:

α) τα ανέκαθεν πολύ μικρά μερίδια του ελληνικού επώνυμου τυποποιημένου ελαιολάδου στις διεθνείς αγορές (ΗΠΑ κλπ), έχουν αρχίσει να συνδυάζονται με μικρότερη/ δυσκολότερη παρουσία και του χύμα (σε Ιταλία, Ισπανία)

β) το εισόδημα των ελαιοπαραγωγών και τα κέρδη των κλάδων μεταποίησης/ εμπορίας είναι ανεπαρκή και ευάλωτα, ώστε δεν μπορούν να υποστηρίξουν/ χρηματοδοτήσουν μια αειφόρο ανάπτυξη της ελληνικής ελαιοκομίας, παρά τον πακτωλό των επιδοτήσεων από την ΕΕ.

Να διατηρήσουμε και να βελτιώσουμε την ποιότητά μας

(ΒΖ): Αυτή η από ελληνικής πλευράς διαρκής απώλεια ανταγωνιστικότητας σε τι οφείλεται; Ποια είναι τα σοβαρότερα προβλήματα;

 (ΔΑ): Το ελαιόλαδο ορισμένων περιοχών της Ελλάδος συνεχίζει να αποτελεί  προϊόν μεγάλης ζήτησης. Εκείνο, όμως, που θα έπρεπε να αποτελέσει τη φροντίδα των Ελλήνων παραγωγών είναι η προστασία της ποιότητας, κυρίως από τη λαθεμένη  χρήση φυτοφαρμάκων. Η υιοθέτηση των ορθών ψεκασμών είναι αναγκαία διότι μετά τη δημιουργία τεράστιων εταιρειών τυποποίησης στην Ισπανία, κυρίως, αλλά και στην Ιταλία δευτερευόντως λόγω των εξαγορών, λειτουργούν χημικά εργαστήρια που εφαρμόζουν πολύ αυστηρούς ελέγχους. Άλλωστε, η βιομηχανία αυτού του μεγέθους είναι υποχρεωμένη να προσαρμοστεί στις μεγάλες πολυεθνικές αλυσίδες super-market που εξυπηρετεί και οι οποίες θέτουν ολοένα και πιο αυστηρά standards για την ποιότητα και την «καθαρότητα» των προϊόντων που ανεβάζουν στα ράφια τους.

Μία άλλη καθοριστική εξέλιξη είναι η τεχνολογική πρόοδος κυρίως της Ισπανίας, με τη δημιουργία νέων ποικιλιών, τη βέλτιστη συντήρηση των δέντρων, των πρακτικών που ακολουθούν στα στάδια της συλλογής και της έκθλιψης του ελαιολάδου. Τελικά όλα αυτά οδηγούν σε διαρκή βελτίωση της ποιότητας του ισπανικού ελαιολάδου, το οποίο πλέον ανταγωνίζεται το ελληνικό ελαιόλαδο και κατορθώνει, σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό να εξυπηρετεί τη μεγάλη βιομηχανία τυποποίησης. Όσο λοιπόν η μεγάλη τυποποίηση μπορεί να εξυπηρετείται από τη «βολική» ισπανική πρώτη ύλη, τόσο το ποσοστό του ελληνικού ελαιολάδου στα μείγματα θα περιορίζεται.

Επίσης, να μην αγνοούμε ότι η Τυνησία έχει επιτύχει να εξάγει χωρίς δασμούς στην Ε.Ε. 85.000 μτ ελαιολάδου. Επειδή, δε, είναι και πρώιμη στη συγκομιδή, καλύπτει τις πρώτες ανάγκες των μεγάλων τυποποιητών με απλούστερους όρους εμπορίου, με συμβόλαια μεγαλύτερου μεγέθους και μελλοντικής  εκτέλεσης.  Αν υποθέσουμε ότι ένας Ιταλός αγοραστής επιθυμεί την αγορά 1.000 μτ εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου τον Οκτώβριο/Νοέμβριο/Δεκέμβριο/Ιανουάριο θα προτιμήσει να συνάψει ένα  ή δυο συμβόλαια στην Τυνησία και όχι να  καταναλώνεται σε 35 συμβόλαια ανά βυτίο από την ελληνική αγορά.

Κι έτσι τελικά, μόνο η προέλευση από συγκεκριμένες περιοχές και ποικιλίες μπορεί και διασώζει τη βιωσιμότητα  του ελληνικού ελαιολάδου.  Δυστυχώς όμως, καθώς περνούν οι δεκαετίες, εκλείπουν οι «μερακλήδες» Ιταλοί τυποποιητές, οι οποίοι βασικά δημιουργούσαν μια ιδιαίτερη ζήτηση αμιγώς  ελληνικού ελαιολάδου, είτε δια της άμεσης, απευθείας τυποποίησής του, είτε ακόμη και δια των «ιταλοποιήσεων».

Για τη δημιουργία του Εθνικού Συμβουλίου Ελαιοκομίας

(ΒΖ): Επειδή γίνεται πολλή συζήτηση περί ελαϊκής πολιτικής και εθνικής στρατηγικής –άλλωστε συμμετείχατε ως μέλος της 4Ε στην ημερίδα της ΕΔΟΕ, 19/6- ποιες πιστεύετε ότι θα πρέπει να είναι οι βασικές ελληνικές προτεραιότητες;

(ΔΑ): Στις ελληνικές προτεραιότητες θα έβλεπα μια μεγάλη θεσμική αλλαγή με τη δημιουργία ενός Εθνικού Συμβουλίου Ελαιοκομίας , από τους παραγωγούς, ελαιουργούς, τυποποιητές, τον εμπορικό κόσμο, τους επιστήμονες γύρω από το προϊόν και τη διεθνή αγορά με το συντονιστικό ρόλο του Υπουργείου. Αυτό το Συμβούλιο θα πρέπει να χαράζει στρατηγική, να συμβουλεύει το Υπουργείο, και πολλά άλλα, μεταξύ των οποίων από τα πιο επιτακτικά είναι να παρακολουθεί και να συμμετέχει ενεργά στο Διεθνές Συμβούλιο Ελαιοκομίας (IOC). Άλλωστε αν υπάρχει Διεθνές, πως είναι δυνατόν να μην υπάρχει Εθνικό σαν φυσική ροή της διαδικασίας. Εδώ φαίνεται και η ανάγκη συνύπαρξης τόσο του ελαιολάδου, όσο και της επιτραπέζιας ελιάς κάτω από την ίδια στέγη όπως συμβαίνει στο IOC. Ως 4Ε έχουμε υποβάλλει σχετικό υπόμνημα στο Υπουργείο και ευελπιστούμε να γίνει δεκτό.

Το ελληνικό ελαιόλαδο είναι παρατημένο επί δεκαετίες στην τύχη του, αν και είμαστε σε μια χώρα αγροτική, που αποτελεί και «εθνικό της προϊόν». Βλέπουμε πολλές ομάδες, πολλά προεδρεία, χωρίς τελικά ουσία και αποτέλεσμα σε εποχές που οι άλλες χώρες οργανώνονται και αναπτύσσονται. Πρότυπο αυτής της οργάνωσης είναι η Ισπανία, το οποίο τώρα το ακολουθεί και η Τυνησία που συσπείρωσε μια ελαϊκή πολιτική και τώρα αρχίζει να απολαμβάνει τους καρπούς της ενώ επέρχεται και ανάλογη Τουρκική. Δεν είναι τυχαίο ότι αυτές οι τρεις χώρες έχουν τις θέσεις «κλειδιά» στο IOC από το οποίο η Ελλάδα είναι απούσα, όπως άλλωστε συμβαίνει τα τελευταία χρόνια και στην υπηρεσία ελαιολάδου της Κομισιόν.

Η νέα εμπορική περίοδος 2019/20

(ΒΖ): Πως (βλέπετε να εξελίσσεται η νέα καμπάνια 2019/20;

(ΔΑ): Η παγκόσμια παραγωγή 2019/2020  θα είναι επαρκής για την κατανάλωση σε συνδυασμό με τα υψηλά αποθέματα της τρέχουσας εσοδείας.

Αν εκτιμήσουμε τις παραγωγές ως κάτωθι:

Ισπανία 1.250 – 1.300
Ιταλία 320 – 350
Ελλάδα 270 – 290
Τυνησία 330 – 350
Τουρκία 180 – 210
Πορτογαλία 140 – 150
Συρία 80 – 90
Μαρόκο 130 – 140
Αλγερία 70 – 80
Αργεντινή 35 – 40
Ιορδανία 24 – 28
Αίγυπτος 23 – 26
Αυστραλία 20 – 22
Χιλή 18 – 20
Ισραήλ 14 – 17
Παλαιστίνη 9 – 10
Αμερική 15 – 18
Λιβύη 15

 

Αν προσθέσουμε διάφορες μικρές ποσότητες άλλων χωρών, τότε το Σύνολο της νέας εσοδείας 2019/2020 ανέρχεται σε 3.250.000 τόνους, συν τα αποθέματα 2018/2019  850.000, άρα ΜΕΓΑ ΣΥΝΟΛΟ 4.100.000 μτ, το οποίο δεν προδιαθέτει για καμία έκρηξη τιμών αλλά μάλλον μια ήπια αναμονή περί το 2, 2,40 – 2,60 για τις συνήθεις ποιότητες του εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου στην αρχή της παραγωγής και φυσιολογική αναμονή μείωσης τιμών μετά τον Ιανουάριο.

Ήδη η Τυνησία προσφέρει μελλοντικά συμβόλαια για Νοέμβριο/Δεκέμβριο στο 2,15- 2,25 για εξαιρετικά παρθένα, τα οποία σε συνδυασμό με τα ισπανικά futures έχουν δώσει ένα γνώμονα τιμής στην αγορά, εκτός εκπλήξεων βεβαίως.

ΒΖ: Κυρία Αλιέως σας ευχαριστούμε πολύ

ΔΑ: Κι εγώ κύριε Ζαμπούνη σας ευχαριστώ πολύ κι εύχομαι να έχουμε μια καλή ελαιοκομκή χρονιά κι εσείς να συνεχίσετε να ενημερώνετε το αναγνωστικό σας κοινό.