Κενό πολιτικής, κρίση στην αγορά της ελληνικής επιτραπέζιας ελιάς, χάος στα Καλαμών

Αυτή τη τη στιγμή υπάρχουν, ούτε λίγο ούτε πολύ, 5 αγορές στα Καλαμών χωρίς καμία να λειτουργεί πραγματικά και σε τιμές εξευτελιστικές. Τα αίτια μεταξύ άλλων: - Η απογύμνωση του προϊόντος από την εμπορική/ νομική προστασία που παρέχουν τα ΠΟΠ/ΠΓΕ , δηλ. το σχεδόν πανελλαδικό ΠΓΕ στην περίπτωσή μας,. - Τα εξοντωτικά σκαμπανεβάσματα των τιμών και η άρνηση να συνομολογήσουν και οι δύο πλευρές σε μεσο/μακρο-πρόθεσμα συμβόλαια με τιμή 1,40 - 1,60€, αμοιβαίου οφέλους και ισορροπίας, Και κυρίως η θεσμική αδυναμία του κλάδου. Τα 13 εκ της στρεματικής επιδότησης θα "έπιαναν πολύ περισσότερο τόπο" προς όφελος των πραγματικών παραγωγών και του προϊόντος τους αν επενδύονταν σε δημοπρατήρια και κέντρα ποιότητας,. Γιατί λοιπόν οι Έλληνες έπαψαν να τρώνε ελιές ενώ στην Ισπανία η αύξηση της οικιακής κατανάλωσης αντιστάθμισε τη μείωση της μαζικής εστίασης λόγω της καραντίνας;

0

“Κενό πολιτικής, κρίση στην αγορά της ελληνικής επιτραπέζιας ελιάς” τιτλοφορείται το σχετικό άρθρο του περιοδικού Ελιά & Ελαιόλαδο, που κυκλοφορεί. Σπάνια έχει συμβεί η “σατανική σύμπτωση” της ταυτόχρονης κρίσης και στις τρείς βασικές ελληνικές ποικιλίες. Κι αν μεν στα Χαλκιδικής και στην Κονσερβολιά η κατάσταση, χωρίς να είναι ευχάριστη, είναι τουλάχιστον διαχειρίσιμη ελπίζοντας ότι του χρόνου θα ανακάμψει -άλλωστε η συγκομιδή των πράσινων ολοκληρώθηκε-, στα Καλαμών τα πράγματα έχουν ξεφύγει.

Το χάος της Καλαμών

Αυτή τη τη στιγμή υπάρχουν, ούτε λίγο ούτε πολύ, 5 (πέντε) αγορές χωρίς καμία να λειτουργεί πραγματικά, κι αυτές είναι:

– Περυσινές και προπέρσινες με προβλήματα είτε ψιλών μεγεθών είτε/και υποβάθμισης (ξανθό χρώμα κ.ά). Επικρατεί είτε η παράκληση του παραγωγού στον έμπορο”άδειασέ μου τις κάδες όσο – όσο” είτε/και να οδηγηθούν για λάδι λαμπάντε,

– Περυσινές χωρίς ελαττώματα, με ελάχιστη ζήτηση και σε τιμές … (ποιός ξέρει;;),

– Ουσιαστικά στην ίδια κατηγορία ανήκουν οι όψιμες που συγκομίστηκαν Μάρτιο και Απρίλιο,

– Φετινές φρέσκες “στο τελάρο” για τις οποίες έχουν ακουστεί για μικροποσότητες τιμές 0,50 έως 0,65€/κιλό (!;!;), ενώ κατά τόπους παρατηρούνται και εκτεταμένες προσβολές γλοιοσπόριου, άρα και εδώ η κατάληξη μάλλον θα είναι το ελαιοτριβείο, και,

– Οι φετινές στις κάδες των παραγωγών για τις οποίες ουδείς είναι ιδιαίτερα αισιόδοξος.

Τα αίτια

Έχουμε επανειλημμένα αναφερθεί:

– Αμεριμνησία τις “εποχές των παχέων αγελάδων”, οι οποίες όμως είχαν ημερομηνία λήξης,

– Έλλειψη μιας σοβαρής εθνικής στρατηγικής -θυμόμαστε τον σύμβουλο των ΠΕΜΕΤΕ/ΔΟΕΠΕΛ  να προτείνει να ξερριζώσουμε την Κονσερβολιά/Αμφίσσης για να φυτέψουμε Καλαμών ώστε να αυξηθούν οι εξαγωγές μας κατά αρκετά δις ευρώ …

– Εθνική ασυνεννοησία, στα όρια εμφυλίου πολέμου, όταν άρχισαν τα προβλήματα,

– Η απογύμνωση του προϊόντος από την εμπορική/ νομική προστασία που παρέχουν τα ΠΟΠ/ΠΓΕ , δηλ. το σχεδόν πανελλαδικό ΠΓΕ στην περίπτωσή μας, ενώ αντιθέτως το kalamata olives νομιμοποίησε και άνοιξε τη διεθνή, και την ελληνική, αγορά στις ελιές των τρίτων χωρών,

– Εξοντωτικά σκαμπανεβάσματα των τιμών, με παραγωγούς να δείχνουν τα τρία δάχτυλα στα 2,50€, αλλά και εμπόρους, μεταποιητές να μην αγοράζουν ούτε στο 1 ευρώ. Άρνηση να συνομολογήσουν και οι δύο πλευρές σε μεσο/μακρο-πρόθεσμα συμβόλαια με τιμή 1,40 – 1,60€, αμοιβαίου οφέλους και ισορροπίας,

– Μαζική εγκατάλειψη των ορθών καλλιεργητικών πρακτικών σαν αποτέλεσμα της κατρακύλας των τιμών,

– Και, πίσω και πάνω από όλα υπάρχει η διαρκής διαβρωτική απουσία θεσμικής οργάνωσης του κλάδου, ιδίως σε ό,τι αφορά στους δύο βασικούς πυλώνες, δηλαδή το Υπουργείο και τη Διεπαγγελματική.

Η διαφορά μεταξύ συνεταιριστικής και συνδικαλιστικής οργάνωσης

Καθώς τον τελευταίο καιρό τα προβλήματα πληθαίνουν παρατηρούνται -σωστές κατ αρχήν- κινήσεις ελαιοπαραγωγών. Άλλωστε από το Ελιά & Ελαιόλαδο προφητικά προέτρεψα να γίνει μια συνάντησή τους στο Λουτράκι (έγινε στην Κόρινθο). Όμως εδώ καραδοκεί ο κίνδυνος της σύγχυσης μεταξύ δύο διαφορετικών πραγμάτων. Γιατί, άλλο πράγμα είναι η συνδικαλιστική οργάνωση (Σύλλογος, Σωματείο, όπως κι αν ειπωθεί, ιστορική συνέχεια των ΓΕΣΑΣΕ, ΣΥΔΑΣΕ, ΠΑΜΕ, υπό μία έννοια), κι άλλο η παραγωγική/εμπορική συγκρότηση σε  συνεταιρισμούς/ ομάδες παραγωγών, απαραίτητους  όσο ποτέ μετά τη χρεωκοπία της Ελαιουργικής και των περισσότερων Ενώσεων.

Εξ άλλου, όχι μόνο για λόγους παραγωγικούς αλλά και εκπροσώπησης σε μια αντιπροσωπευτική, πραγματική Διεπαγγελματική οργάνωση θα χρειαζόμαστε ισχυρές συνεταιριστικές οντότητες. Στην Ισπανία οι κοοπερατίβες (βλ. πχ την Agro Sevilla) έχουν διακριτούς ρόλους από αγροσυνδικαλιστικούς φορείς (ASAJA, COAG).

Το Υπουργείο μοιράζει εκατομμύρια

Η αβελτηρία μηνών και ετών από τις κατά καιρούς πολιτικές ηγεσίες της Πλατείας Βάθη συνετέλεσε τα μέγιστα στο σημερινό αδιέξοδο. Ο σημερινός υπουργός άφησε αναπάντητα τα πρώτα σημάδια της κρίσης και έκθετη την υφυπουργό που προσπάθησε διακριτικά να παρέμβει. Τώρα προφανώς οι πολιτικές κεραίες του συνέλαβαν τους κινδύνους από πιθανές αναστατώσεις -εδώ, μέχρι και να κλείσουν το Ρίο Αντίρριο απειλείται. Οπότε κατέφυγε στην “εύκολη” λύση των αποζημιώσεων με πρόσχημα τον κορωνοϊό.

Να με συγχωρήσουν οι 15.291 ελαιοπαραγωγοί, που θα εισπράξουν από 860 € κατά μέσο όρο, δηλαδή 70 € για κάθε επιλέξιμο από τα 188.041 στρέμματα, αν τα διάβασα σωστά, κι αν ξεμπλέξουν από τα μπερδεμένα ΟΣΔΕ κάποιων ΚΥΔ όπως διάβασα σήμερα.

Πολύ χρήσιμα για την πολιτική καριέρα του κυρίου Βορίδη, στον οποίο ολόψυχα εύχομαι να γίνει γρήγορα ο ανασχηματισμός ώστε να πάει σε ένα “ανώτερο” Υπουργείο μιά και το ΥΠΑΑΤ είναι 17° στα 18. Όμως,

αυτά τα 13.162.870€ (αν είναι τόσα),

– θα “έπιαναν πολύ περισσότερο τόπο” προς όφελος των πραγματικών παραγωγών και του προϊόντος τους αν επενδύονταν σε δημοπρατήρια και κέντρα ποιότητας,

– η ελιά και το λάδι έχουν από το 1981 εισπράξει από επιδοτήσεις και προγράμματα της ΕΟΚ/ΕΕ περί τα 40 δις ευρώ, πόσο και ποιοί ωφελήθηκαν; Τι θα κάνει τώρα η “σταγόνα” των 13.162.870;

– αντί να χαρίσεις σε κάποιον ένα ψάρι, κάλλιο να του μάθεις να ψαρεύει…

– και, φυσικά, αυτά τα χρήματα δεν λύνουν κανένα από τα σοβαρά προβλήματα έχουν δημιουργηθεί όχι μόνο σήμερα αλλά και, κυρίως, για αύριο.

Οι βλαβερές συνέπειες του κορωνοϊού

Σαν δικαιολογία της επιδότησης αναφέρεται ο κορωνοϊός. Κι όμως, όπως γράφουμε παρακάτω, η οικιακή κατανάλωση επιτραπέζιων ελιών στην Ισπανία αυξήθηκε τόσο, ώστε υπερκέρασε την πολύ μεγάλη πτώση, το χτύπημα που δέχθηκε ο κλάδος της HORECA. Εκεί, μάλιστα, σε οποιοδήποτε εστιατόριο, μπαράκι κλπ μόλις καθίσει  πελάτης θα του προσφέρουν ένα πιατάκι με (ισπανικές) ελιές.

Οι επίσημοι αριθμοί της μέσης κατά κεφαλή κατανάλωσης λένε:

– Αλβανία 11,24 κιλά κατά κεφαλή,

– Ισπανία 4,05, όσο περίπου και η Τουρκία με 4,15 κιλά,

– Ελλάδα μόλις 1,49 κιλά, λιγότερο από την Ιταλία 1,56.

Γιατί λοιπόν οι Έλληνες έπαψαν να τρώνε ελιές; Ίσως πρέπει να ψάξουμε κοινωνιολογικές ερμηνείες. Ωστόσο, μεταξύ άλλων, ας σημειώσουμε ότι η ΠΕΜΕΤΕ ξόδεψε σε προγράμματα προώθησης τα τελευταία χρόνια σε διάφορες χώρες 11 εκ. ευρώ. Γιατί όμως αμέλησε την ελληνική αγορά; Πέρυσι είχαμε με την 4Ε (Επιστημονική Εταιρεία Εγκυκλοπαιδιστών Ελαιοκομίας) ξεκινήσει εκδηλώσεις με θέμα τη Μεσογειακή Διατροφή σε συνεργασία με Δήμους της Αθήνας, που δυστυχώς ανέκοψε η καραντίνα του κορωνοϊού. Από τις 5 ομιλίες της κάθε εκδήλωσης αυτή που συγκέντρωσε το μεγαλύτερο ενδιαφέρον με πλήθος ερωτήσεων ήταν του καθηγητή του Χαροκόπειου, Γιώργου Μπόσκου “Φάε 5 ελιές την ημέρα”. Παραδόξως η ΠΕΜΕΤΕ δεν είχε καν ανταποκριθεί στο αίτημα της 4Ε να υποστηρίξει τις εκδηλώσεις.

Το ισπανικό (αντι)παράδειγμα

Κι επειδή κάποιοι ίσως αναρωτηθούν, καλή η κριτική αλλά τι κάνουμε τώρα, ας δούμε λοιπόν το ισπανικό (αντι)παράδειγμα.

Σωτήρια για τον ελαιοκομικό τομέα αποδείχθηκε (και αποδεικνύεται) η οικιακή κατανάλωση επιτραπέζιας ελιάς, η οποία κάλυψε επαρκώς την υπολειτουργία της μαζικής εστίασης (HORECA), τόσο ώστε να συμβάλλει με καθοριστικό τρόπο στη λειτουργία του τομέα.

Τα παραπάνω επισήμανε ο Gabriel Cabello, πρόεδρος της Agro Sevilla, ενός συνεταιρισμού που ηγείται παγκοσμίως στην επιτραπέζια ελιά. Ο ίδιος εξήγησε ότι η πανδημία αποτέλεσε αφορμή προκειμένου να επαναπροσδιοριστεί ο γαστρονομικός ρόλος της επιτραπέζιας ελιάς.  «Η ελιά δεν είναι ένα προϊόν-σνακ, αλλά σημαντικό γαστρονομικό συστατικό» τόνισε ο πρόεδρος του συνεταιρισμού.

Φυσικά, η συλλογή και η επεξεργασία του προϊόντος στους συνεταιρισμούς έγινε με την παράλληλη καθιέρωση των απαραίτητων προληπτικών μέτρων υγιεινής, ενώ μέρος των μέτρων ελέγχου ήταν ήδη σε ισχύ λόγω της αυτοματοποίησης πολλών διαδικασιών.

Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος του συνεταιρισμού της Agro Sevilla αρκεί να αναφέρουμε ότι σε αυτήν υπάγονται 12 κοοπερατίβες, 4.000 αγρότες και 450 εργαζόμενοι. Η ετήσια παραγωγή του συνεταιρισμού κυμαίνεται στους 80.000 τόνους, οι οποίοι εξάγονται σε πάνω από 70 χώρες.

ΥΓ Εύχομαι εν όψει της αυριανής τηλεδιάσκεψης να επικρατήσουν προτάσεις για το μακροπρόθεσμο καλό του προϊόντος από όλες τις πλευρές.