Διάλογος για τις ελιές Καλαμάτας / Καλαμών εν όψει του Συμβούλιου Επικρατείας

Εν όψει της εκδίκασης στο Συμβούλιο Επικρατείας της προσφυγής των Μεσσήνιων κατά της Απόφασης Βαγγέλη Αποστόλου για το ΠΟΠ ελιών Καλαμάτας και το Kalamata Olives, και ανεξάρτητα αν εκδικαστεί στις 15/12/2020 ή αναβληθεί, το olivenews.gr ανοίγει τον διάλογο για αυτό το πολύπαθο ζήτημα.

0

Εν όψει της εκδίκασης στο Συμβούλιο Επικρατείας (ΣτΕ) της προσφυγής των Μεσσήνιων κατά της Απόφασης Βαγγέλη Αποστόλου για το ΠΟΠ ελιών Καλαμάτας και το Kalamata Olives, και ανεξάρτητα αν εκδικαστεί στις 15/12/2020 ή αναβληθεί, το olivenews.gr ανοίγει τον διάλογο για αυτό το πολύπαθο ζήτημα. Σήμερα δίνουμε τον λόγο στους κ.κ. Κωνσταντίνο Πεϊμανίδη και Γεώργιο Ζακυνθινό. Να διευκρινίσουμε ότι “διάλογος” δεν σημαίνει υποχρεωτικά συμφωνία με τα λεγόμενα του άλλου, αλλά το αναφαίρετο δικαίωμα, ειδικά μάλιστα στον χώρο του Τύπου, να ακούγονται ελεύθερα όλες οι απόψεις χωρίς αποκλεισμούς, σύμφωνα άλλωστε με το θεμελιώδες,  “Διαφωνώ με αυτό που λες, αλλά θα υπερασπιστώ μέχρι θανάτου το δικαίωμά σου να το λες” (Βολταίρος). Εξ΄άλλου, η προσωπική μου άποψη / πρόταση υπέρ του (σχεδόν) πανελλαδικού ΠΓΕ είναι διατυπωμένη γραπτά και προφορικά εδώ και πολλά χρόνια. Όπως και ότι αν δεν σταματήσει ο εμφύλιος, λύση δεν πρόκειται να βρεθεί. Οι κ.κ. Κωνσταντίνος Πεϊμανίδης και Γεώργιος Ζακυνθινός έχουν τον λόγο:

ΜΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΛΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ

«ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΠΟΠ» και ΕΛΙΑ «ΚΑΛΑΜΩΝ»

των  Κων/νου Πεϊμανίδη1και Γιώργου Ζακυνθινού2
1  Διευθύνων Σύμβουλος στο Ευρωπαϊκό
Κέντρο Υψηλής Τεχνολογίας ΑΒΕΕ (EUCATSA)

2 Καθηγητή και Προέδρου του Τμήματος Επιστήμης κα Τεχνολογίας Τροφίμων του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου

 Το Προϊόν και το Πρόβλημα

H «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ» έχει μετατραπεί σε πολυσύνθετο διαχρονικό πρόβλημα που υπερβαίνει πλέον τα σύνορα της χώρας.  Ένας σύγχρονος Γόρδιος Δεσμός.

Εφόσον δεν μπορούμε απλά να τον “κόψουμε”,  επιβάλλεται να τον λύσουμε ξεδιπλώνοντας κάθε πτυχή του προβλήματος με γνώμονα έναν κοινά αποδεκτό στόχο την Αύξηση Εξαγωγών της Αμιγώς Ελληνικής Ελιάς Ποικιλίας Καλαμών, και την Δίκαιη Αμοιβή των Αγροτών μας.

Το μονοπώλιο, ως γνωστόν, αποτελεί το πλέον αποτελεσματικό εργαλείο πωλήσεων και στη περίπτωσή μας εξασφαλίζεται μόνο από το Ευρωπαϊκό Σύστημα Γεωγραφικών Ενδείξεων ΠΟΠ και ΠΓΕ.  Οι Γεωγραφικές Ενδείξεις πιστοποιούν, επικυρώνουν και προστατεύουν την ποιότητα και μοναδικότητα Ευρωπαϊκών προϊόντων τόσο εντός της ΕΕ, όσο και σε τρίτες χώρες μέσω επίσημων Εμπορικών Συμφωνιών.  Αυτό το μονοπώλιο απολάμβανε στο ακέραιο η Ελληνική «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ» ΠΟΠ πριν την Υπουργική Απόφαση Βαγγέλη Αποστόλου, ενώ επαγωγικά, στήριζε και την διεθνή εμπορευσιμότητα των ελληνικών ελιών ποικιλίας ΚΑΛΑΜΩΝ.

Η Υπουργική Απόφαση και οι επιπτώσεις στο Εθνικό μας προϊόν

Με την Υ.Α. 331/20735/2018, ΦΕΚ 648/26.2.2018 ο κ. Β. Αποστόλου επιχείρησε να αφαιρέσει την ουσιαστική και αυστηρή προστασία, δηλαδή το μονοπώλιο, χρήσης του όρου «ΚΑΛΑΜΑΤΑ» που απολαμβάνει η ελληνική ελιά ποικιλίας ΚΑΛΑΜΩΝ με πιστοποίηση ΠΟΠ.  Επιχείρησε να μετατρέψει τον όρο «ΚΑΛΑΜΑΤΑ» ως «κοινής χρήσης» στον οποιονδήποτε καλλιεργεί και τυποποιεί ελιές «ΚΑΛΑΜΩΝ» σε οποιοδήποτε χώρα του κόσμου και με οποιαδήποτε συνταγή.

Επιχείρησε επιπλέον να νομιμοποιήσει όλες εν εξαιρέτως τις ελιές ποικιλίας «ΚΑΛΑΜΩΝ» που κυκλοφορούν με την εμπορική ονομασία «KALAMATA OLIVES» πολυποίκιλης παραγωγικής διαδικασίας από τη Ν. Αφρική, την Αυστραλία με σπορέλαιο, καθώς και αυτές που τυποποιούνται στην Ιταλία για την Αμερική, αλλά με ελιές  προέλευσης Αιγύπτου «ερήμην» και θίγοντας σίγουρα την χώρα του.

Ήθελε επίσης να δημιουργήσει τις απαραίτητες συνθήκες ώστε να ακυρωθεί η αυστηρή προστασία χρήσης του όρου «KALAMATA OLIVES», που θα απολάμβανε μόνο η «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ» ΠΟΠ μέσω των διμερών Εμπορικών Συμφωνιών της Ευρωπαϊκή Ένωσης με την ΚΙΝΑ (9 Ιουλίου, 2020), ΚΑΝΑΔΑ (14 Ιανουαρίου 2017), Ν. ΑΦΡΙΚΗ (16 Σεπτεμβρίου 2016), αλλά και κάθε μελλοντική διμερή εμπορική συμφωνία της ΕΕ με Τρίτη χώρα, εφόσον μετέτρεψε τον όρο «ΚΑΛΑΜΑΤΑ» σε κοινό.

Οικονομικές και εμπορικές επιπτώσεις και η καταστρατήγηση της προστασία του Μπράντ «Ελιά Καλαμών».

Η ξαφνική αυτή αλλαγή, δίχως ολοκληρωμένο σχεδιασμό, μελέτη εμπορικών και οικονομικών επιπτώσεων και κυρίως, μελέτη βιωσιμότητας σε βάθος χρόνου, προκάλεσε αλυσιδωτές αναταράξεις τόσο στην εγχώρια παραγωγή όσο και στο παγκόσμιο εμπόριο της ελιάς ποικιλίας ΚΑΛΑΜΩΝ.  Υπενθυμίζουμε στο σημείο αυτό, πως με βάση την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε απάντηση σε Κοινοβουλευτικό ερώτημα Ε-004397/2020,  ο Επίτροπος Janusz Wojciechowski απαντά πως για λόγους προστασίας Γεωγραφικών Ενδείξεων αυστηρά και κατά γράμμα ότι “Όπως προαναφέρθηκε, η Επιτροπή επισημαίνει ότι «ΚΑΛΑΜΩΝ» είναι η ονομασία της ποικιλίας ελιάς και όχι η καταχωρισμένη ονομασία ΠΟΠ”.

Δηλαδή ο όρος «ΚΑΛΑΜΑΤΑ» απολαμβάνει ακόμα και σήμερα την αυστηρή προστασία της Επιτροπής για χρήση μόνο στη καταχωρημένη ονομασία ΠΟΠ «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ», παρόλη την προσπάθεια του Β. Αποστόλου!  Αυτό συμβαίνει γιατί ο όρος «ΚΑΛΑΜΑΤΑ» αποτελεί με την Υ.Α. Αποστόλου, συνώνυμο και όχι το όνομα ποικιλίας της καταχωρημένης Γεωγραφικής Ένδειξης «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ» ΠΟΠ που αποκλειστικά απολαμβάνει αυστηρής προστασίας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Για δυο χρόνια τώρα μετά την Υ.Α. Αποστόλου, τόσο το ΥΠΑΑΤ όσο και ο Αρμόδιος Φορέας Ελέγχου ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ/AGROCERT, ουδεμία επίσημη ενημερωτική εγκύκλιο εξέδωσαν για την χρήση, ή την απαγόρευση χρήσης του συνώνυμου όρου «ΚΑΛΑΜΑΤΑ» για επιτραπέζιες ελιές της ποικιλίας «ΚΑΛΑΜΩΝ» εάν αυτές δεν είναι ΠΟΠ. Ουδεμία επίσημη ενημέρωση έκαναν προς τις Αρμόδιες Αρχές Ελέγχου της Ε.Ε. για την πρόσθεση του όρου «ΚΑΛΑΜΑΤΑ» ως συνώνυμου της ποικιλίας «ΚΑΛΑΜΩΝ» μαζί με τους όρους ΚΑΛΑΜΑΤΙΑΝΗ, ΤΣΙΓΚΕΛΙ και ΑΕΤΟΝΥΧΙ και την πολιτική χρήσης του νέου όρου αυτού, ουδέποτε φρόντισαν να ενημερώσουν τις Ελληνικές επιχειρήσεις επιτραπέζιας ελιάς και αγρότες, αγοραστές αλυσίδων σουπερμάρκετ και καταναλωτές τους εξωτερικού για τις επιχειρούμενες επιπτώσεις της αλλαγής αυτής στην σήμανση και διακίνηση ελιών ΚΑΛΑΜΩΝ.  Εάν το έκαναν αυτό, σίγουρα όλοι θα είχαν κοινό σημείο αναφοράς ώστε να λυθεί ο Γόρδιος Δεσμός.

Εμφανίστηκε επομένως το παράδοξο, βάσει πάγιας πολιτικής του ο ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ/AGROCERT να επιβάλλει σε Μεσσήνιους τυποποιητές ελιάς ΚΑΛΑΜΩΝ τη χρήση του όρου «KALAMATA VARIETY» σε περίπτωση μη ΠΟΠ ελιών (δηλαδή εκπυρηνωμένες, κομμένες, ροδέλες, με ξύδι, κλπ.), εφόσον μόνο αυτοί εντάσσονται στο Σύστημα Ελέγχου AGROCERT για προϊόντα ΠOΠ.  Τουναντίον, άλλες ελληνικές επιχειρήσεις που δεν εντάσσονται στο Σύστημα Ελέγχου AGROCERT, αλλά και επιχειρήσεις τρίτων ελαιοπαραγωγικών χωρών, μπορούσαν να χρησιμοποιούν ελεύθερα τον όρο «KALAMATA OLIVES» εφόσον δεν ελέγχονταν και φυσικά δεν ελέγχονται.

Η άνιση και καθαρά μεροληπτική αυτή μεταχείριση, γρήγορα προκάλεσε εμπορική ασφυξία και φραγμούς σε Μεσσήνιους εξαγωγείς, αλλά και σύγχυση σε Ευρωπαϊκούς Φορείς Ελέγχου, ακόμα και στον απλό καταναλωτή που καλείται να «μαντέψει» τη διαφορά μεταξύ  των

  • «KALAMATA VARIETY OLIVES» – καθίσταται νόμιμη χρήση με βάση την Υ.Α. Αποστόλου
  • «KALAMATA OLIVES» – παράνομη χρήση ακόμα και με την Υ.Α. Αποστόλου
  • «ELIA KALAMATAS» PDO – ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΝΟΜΙΜΗ χρήση εφόσον αφορά προϊόν ΠΟΠ
  • «KALAMON OLIVES» – νόμιμη και ορθή χρήση όρου ποικιλίας
  • «KALAMON VARIETYOLIVES” – νόμιμη και ορθή χρήση ποικιλίας

εφόσον όλα τα ανωτέρω εμφανίζονται δίπλα-δίπλα σε ράφια διεθνών καταστημάτων.

Με την ανωτέρω κατάσταση, σίγουρα δεν επιτυγχάνεται ο κοινά αποδεκτό στόχος, δηλαδή η Αύξηση Εξαγωγών της Αμιγώς Ελληνικής Ελιάς Ποικιλίας Καλαμών, και η Δίκαιη Αμοιβή των Αγροτών μας με μόνιμα οφέλη στην αγροτική και εθνική μας οικονομία.

Η Προσφυγή ΣτΕ και το διακύβευμα

Με αναφορά τα παραπάνω κα την τεράστια Εθνική ζημιά ο ΣΥΜΕΠΟΠ (Σύλλογος Υπέρ των Μεσσηνιακών Ελαιοκομικών Προϊόντων ΠΟΠ) προσέφυγε στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) με  «διακύβευμα»  την ακύρωση της Υ.Α. Β. Αποστόλου που αναμένεται να εκδικαστεί στις 15 Δεκεμβρίου 2020.

Ενάντια στην προσφυγή ΣΥΜΕΠΟΠ και υπέρ της ανωτέρω επικρατούσας κατάστασης, υπενθυμίζουμε πως υπέβαλε παρέμβαση στο ΣτΕ ο Δήμος Μεσολογγίου στις 8/10/2019.

Η δε Πανελλήνια Ένωση Μεταποιητών – Τυποποιητών – Εξαγωγέων Επιτραπέζιων Ελιών (ΠΕΜΕΤΕ) είχε κάνει ένα ακόμα τολμηρό βήμα καταθέτοντας αίτημα ακύρωσης της καταχώρησης ονομασίας προϊόντος ΠΟΠ «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ» στο ΥΠΑΑΤ με Αρ. Πρωτ. 13093/065_12-01-12. Δηλαδή ζήτησε να αρθεί η οποιαδήποτε προστασία για την «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ» ως προϊόν ΠΟΠ, να καταργηθεί δηλαδή το ΠΟΠ, επιχειρηματολογώντας πως ενεργεί για την προστασία της εθνικής μας οικονομίας.  Ας δούμε όμως αν αληθεύει αυτό!

Στην ανωτέρω παρέμβασή του, ο Δήμος Μεσολογγίου,αναφέρει πως η ετήσια παραγωγή ελιάς ποικιλίας ΚΑΛΑΜΩΝ είναι περίπου 90.000 τόνοι.  Επικεντρώνεται δε στους Νομούς Αιτωλοακαρνανίας κατά (44%), Λακωνίας (28%), Φθιώτιδας (18%), σε άλλους νομούς 7%, ενώ στο νομό Μεσσηνίας αναλογεί μόνο το 3%, δηλαδή 2.500 τόνοι.  Για τις παραγόμενες ποσότητες, η ΠΕΜΕΤΕ αναφέρει πως η ΠΟΠ «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ» του Νομού Μεσσηνίας δεν ξεπερνά τους 2.000 τόνους, εκ των οποίων η τελική ποσότητα προϊόντος που συσκευάζεται ως ΠΟΠ είναι μόλις τους 190 τόνοι.

Η ΠΕΜΕΤΕ μας ενημερώνει πως 65.000 τόνοι ελιάς «ΚΑΛΑΜΩΝ» εξάγονται από την Ελλάδα (υπό τις προηγούμενες κανονικές συνθήκες και όχι τώρα εν μέσω πανδημίας) με εμπορική αξία περίπου 200εκ ευρώ.  Επομένως το σημερινό οικονομικό όφελος στους Έλληνες αγρότες με μέση αξία αγοράς ελιάς στα 0,8 ευρώ το κιλό ανέρχεται πλέον στα 52 εκ ευρώ στη περίπτωση που παρέμεναν σταθερές οι ποσότητες εξαγωγών Ελληνικών ελιών ΚΑΛΑΜΩΝ.  Σε καλές περιόδους με 2.20 ευρώ το κιλό θα αμοίβονταν με 143εκ ευρώ, ποσό ουχί ευκαταφρόνητο για την εθνική μας οικονομία, αν λάβουμε υπόψη και την υπεραξία του τυποποιητή εξαγωγέα, όντως η συνολική εισροή συναλλάγματος από εξαγωγές υπερβαίνει τα 200 εκ ευρώ.

Με βάση λοιπόν τα ανωτέρω ξεκάθαρα και απόλυτα τεκμηριωμένα και συμφωνημένα στοιχεία, ας προσπαθήσουμε να λύσουμε τον Γόρδιο Δεσμό.

ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΕΛΙΑΣ ΚΑΛΑΜΩΝ.  Ενώ η Ελληνική κυβέρνηση διατείνεται πως δεν υφίσταται τελωνιακός μηχανισμός να ποσοτικοποιηθούν οι εισαγωγές ελιάς ΚΑΛΑΜΩΝ από τρίτες χώρες στην Ελλάδα, σχετικό δημοσίευμα στον ΑΓΡΟΤΥΠΟ της 11/6/2018, αναφέρει πως ο Αιγύπτιος εξαγωγέας κ. Osama της εταιρείας «2brothers» που εδρεύει στην πόλη Az Zagazig δήλωσε ότι κατά το έτος 2017/18 μόνο η δική του εταιρεία εξήγαγε στην Ελλάδα ποσότητα ελιάς Καλαμάτας (προσοχή όχι ποικιλίας ΚΑΛΑΜΩΝ αλλά ελιά ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ) όχι κάτω των 10.000 τόνων! Ουδείς βέβαια μας αναφέρει που κατέληξαν αυτές.  Εάν δε, προστεθούν και άλλοι Αιγύπτιοι εξαγωγείς, με ασφάλεια μπορεί κανείς να επιχειρηματολογήσει πως μερικές δεκάδες χιλιάδες τόνοι ελιάς ποικιλίας ΚΑΛΑΜΩΝ εισάγονται ετησίως στην Ελλάδα.  Αυτό το φαινόμενο σαφώς επικρατούσε και πριν, ενώ εντάθηκε με την απόφαση Β. Αποστόλου.

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ για την «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ» ΠΟΠ. Με τον Ευρωπαϊκό ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ (ΕΚ) αριθ. 1107/96 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ, της 12ης Ιουνίου 1996 εγκρίθηκε το ΠΟΠ «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ». Η περιγραφή και διεργασίες παραγωγής του προϊόντος,  παρουσιάζεται στην ευρωπαϊκή βάση eAmbrosia και ΦΕΚ 871/26.11.1993.  Στην Αγγλική δε γλώσσα, για χρήση από Ευρωπαϊκές Αρμόδιες Αρχές αλλά και πελάτες, διατίθεται μόνο ένα μονοσέλιδο κείμενο με πολλές ασάφειες, γεγονός που δημιουργεί προβλήματα σε Έλληνες εξαγωγείς «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ» ΠΟΠ με επιβαρυμένο κόστος ελέγχου και νομικής υποστήριξης.  Το δε ΦΕΚ 871/2013 που αποτελεί έγγραφο αναφοράς ελέγχου από τον ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ/AGROCERT και σαφέστερα προδιαγράφει την ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΠΟΠ, δεν έχει μεταφραστεί σε άλλη Ευρωπαϊκή γλώσσα, ούτε έχει αναρτηθεί στο Ευρωπαϊκό Σύστημα eAmbrosia προς ενημέρωση των Ευρωπαϊκών Αρχών, αγοραστών και καταναλωτών!

ΑΙΤΗΜΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΕΛΙΑΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΠΟΠ ΜΕΙΖΩΝΟΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ.  Για την άρση των ανωτέρω προβλημάτων, έχει υποβληθεί αρμοδίως αίτημα τροποποίησης ήσσονος σημασίας των προδιαγραφών «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ» ΠΟΠ στο ΥΠΑΑΤ με αρ. Πρωτ: 2124/266236 στις 29-09-2020.  Μέχρι και σήμερα δεν έχει ανατεθεί σε υπάλληλο ΥΠΑΑΤ η διαχείρισή του, προκαλώντας έτσι καθυστερήσεις στην εμπορευσιμότητα του εθνικού μας προϊόντος.

ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΚΑΛΑΜΩΝ:  Όπως αναφέρει η ΠΕΜΕΤΕ, το 80% της ελιάς ποικιλίας ΚΑΛΑΜΩΝ που εξάγεται με την εμπορική ονομασία «KALAMATA OLIVES» προορίζεται για αγορές HO.RE.CA. (Hotel Restaurant and Catering) σε μεγαλύτερες συσκευασίες, και μόλις 20% συσκευάζεται για πωλήσεις λιανικής με προορισμό τα σουπερμάρκετ και καταστήματα ηλεκτρονικού εμπορίου. Με την αύξηση των ηλεκτρονικών πωλήσεων κατά 30% λόγω του Κορωνιού, αντιλαμβανόμαστε τα προβλήματα που θα αντιμετωπίσουν οι εξαγωγείς «KALAMATA OLIVES», εφόσον επικεντρώνονται σε προϊόν με μειωμένη ζήτηση HO.RE.CA. και έντονο ανταγωνισμό από τρίτες ελαιοπαραγωγικές χώρες, που αναγκάζει στην εύρεση φτηνής πρώτης ύλης, ακόμα και μέσω εισαγωγών.

Άξιο λόγου είναι ότι κατά την περίοδο COVID-19, η τυποποιημένη «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ»ΠΟΠ σε συσκευασίες λιανικής ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΜΕΙΩΘΕΙ εφόσον αφορά στη παραγωγή προϊόντων ποιότητας με ευρωπαϊκή ταυτότητα και υπεραξία.

Μέγιστη συνεισφορά στο πρόβλημα αποτελεί η αθρόα προσφορά «KALAMATA OLIVES» από άλλες ελαιοπαραγωγικές χώρες σε σημαντικά χαμηλότερες τιμές από αμιγώς Ελληνικά προϊόντα που αντικαθιστούν τις ελιές Ελλήνων αγροτών, ενώ νέες φυτεύσεις εμφανίζονται συνεχώς.

Επικυρώνεται δε η άποψη αυτή από τη αλματώδη αύξηση πωλήσεων Αιγυπτιακής επιτραπέζιας ελιάς κατά 138,3% την περίοδο Μάρτιο-Αύγουστο 2020, και την μείωση Ελληνικών εξαγωγών κατά 4,9% (πηγή ΙOC Newsletter 155, November 2020 και agronews.gr).  Η μείωση αυτή εκτιμάται να είναι πολύ μεγαλύτερη μέχρι το τέλος του 2020 και να συνεχίσει κατά το 2021 όσο διαρκεί η απαγόρευση λειτουργίας επιχειρήσεων HO.RE.CA.  Με το άνοιγμα των επιχειρήσεων αυτών, θα πρέπει να αντιμετωπιστεί η δυναμική εξαγωγών «ΚALAMATA OLIVES» που εμφάνισε η Αίγυπτος και άλλες ελαιοπαραγωγικές χώρες.  Μέχρι σήμερα, από όσον γνωρίζουμε δεν έχει δρομολογηθεί σχέδιο ή σχετική μελέτη ανάκαμψης για την μετά COVID-19 εποχή από αρμόδιους φορείς.

Οι απόψεις αυτές επικυρώνονται επιπλέον και από πρόσφατο δημοσίευμα του Προέδρου ΔΕΟΠΕΛ, ο οποίος αναφέρει χαρακτηριστικά πως  «Η πανδημία από το νέο κορονοϊό που έχει πλήξει τον πλανήτη τον τελευταίο χρόνο δεν θα μπορούσε να έχει αφήσει ανεπηρέαστες τις εξαγωγές των ελληνικών επιτραπέζιων ελιών. Μεγαλύτερη μείωση στις εξαγωγές, σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΔΟΕΠΕΛ παρατηρήθηκε κυρίως στις ελιές Καλαμών που ανέρχεται στο «60% – 70%» [πηγή: eforigi.com].

Παραλείπει όμως να σχολιάσει ότι τις ελιές τις ποικιλίας ΚΑΛΑΜΩΝ εξάγονται ως «KALAMATA OLIVES», και πως την ίδια περίοδο Μάρτιο-Αύγουστο 2020 η αύξηση εξαγωγών Αιγυπτιακής επιτραπέζιας ελιάς αυξήθηκε κατά 138,3%.

Προτάσεις για λύσεις που επιτυγχάνουν τον στόχο

Τη χρήση όμως του όρου «KALAMATA OLIVES», δικαιούται νομίμως ακόμα και σήμερα, ΜΟΝΝ η ελιά ΠΟΠ σύμφωνα με τον Επίτροπο Janusz Wojciechowski αλλά και τον ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ/AGROCERT που επιτρέπει μόνο τη χρήση του όρου «KALAMATA VARIETY» όπως αναλύθηκε πρωθύστερα.

Προτάσεις λύσης για  αποστρέβλωση του Προβλήματος και την ενίσχυση της θέσης του Εθνικού μας Προϊόντος

Εφόσον ξεδιπλώσαμε το κουβάρι του Γόρδιου Δεσμού, ας επικεντρωθούμε τώρα στον εθνικό στόχο μας με δεδομένο πως η πανδημία COVID-19 θα συνεχίσει να προβληματίζει καθ’ όλο το 2021.  Πως λοιπόν μπορεί να δημιουργηθεί υπεραξία, να περιφρουρηθεί η Ελληνική ελιά ποικιλίας «ΚΑΛΑΜΩΝ» και να αυξηθούν τα έσοδα ΟΛΩΝ των Ελλήνων αγροτών, τυποποιητών και εξαγωγέων της χώρας?

Προτείνονται να συζητηθούν με νηφαλιότητα και με βάση κοινά αποδεκτά δεδομένα στρατηγικές επιλογές όπως:

  1. Η ακύρωση της απόφασης Β. Αποστόλου ώστε να πάψει ο όρος «ΚΑΛΑΜΑΤΑ» να αποτελεί έστω και συνώνυμο της ποικιλίας ελιάς «ΚΑΛΑΜΩΝ» και να δημιουργεί τις εμπορικές αναταράξεις που προ-αναφέρθηκαν, δηλαδή να κυκλοφορούν παρανόμως «KALAMATA OLIVES», ή ακόμα και να χρησιμοποιείται ο νόμιμος όρος «KALAMATA VARIETY OLIVES».
  2. Να ενημερωθούν αρμοδίως οι Ευρωπαϊκές Αρχές για την αυστηρή προστασία του όρου «ΚΑΛΑΜΑΤΑ» σε επιτραπέζιες ελιές ΚΑΛΑΜΩΝ σε συγχρονισμό με τον ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ/AGROCERT, καθώς και οι Αρχές Ελέγχου σε τρίτες χώρες όπου υπάρχει Εμπορική Συμφωνία με ΕΕ, καθώς και στις ΗΠΑ.
  3. Να ενημερωθούν δεόντως οι αγοραστές σε αλυσίδες σουπερμάρκετ της Ευρώπης, των ΗΠΑ, και τρίτων χωρών όπου υπάρχει Ευρωπαϊκή Εμπορική συμφωνία για το νόμιμο της χρήσης του όρου «ΚΑΛΑΜΑΤΑ» μόνο σε Ευρωπαϊκές ελιές ΠΟΠ, και να επιχειρηθεί να ανευρεθεί η ζημία και παραπληροφόρηση που προκάλεσε το πρόγραμμα OLIVE YOU.
  4. Με την ελεγχόμενη εφαρμογή των (2 και 3) ανωτέρω σταδιακά σε βάθος 2-3 χρόνων ώστε να μην δημιουργηθεί εμπορική ασφυξία και πρόβλημα σε ελληνικές επιχειρήσεις που εμπορεύονται «KALAMATA OLIVES» (γεγονός που δεν σεβάστηκε ο Υπ.ΑΑΤ Β. Αποστόλου για όσους εμπορεύονται ΠΟΠ προϊόν), θα απαγορευτεί η κυκλοφορία «KALAMATA OLIVES» πλην των Ελληνικών ελιών ΠΟΠ.
  5. Η ενέργεια αυτή υπενθυμίζουμε πως εναρμονίζεται για την χρήση του όρου «ΚΑΛΑΜΑΤΑ», με τις απαντήσεις εξ’ ονόματος της Επιτροπής σε σχετικά ερωτήματα Ελλήνων Ευρωβουλευτών Ε-002829/2015,Ε-000459/2017, και Ε-004397/2020, αλλά και με τον ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ 1151/12 και την πολιτική ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ/AGROCERT.
  6. Να δημιουργηθεί άμεσα σύστημα τελωνειακής κωδικοποίησης και καταμέτρησης ελιών ΚΑΛΑΜΩΝ που εισάγονται στη χώρα, γεγονός που έχει φέρει αναστάτωση στο σύνολο των αγροτών μας.
  7. Να αξιολογηθεί άμεσα το κατατεθέν στο ΥΠΑΑΤ αίτημα τροποποίησης προδιαγραφών «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ» ΠΟΠ της 8/9/2020. Το αίτημα αφορά την επικαιροποίηση περιγραφής προϊόντος, σε συμφωνία με τις τρέχουσες ανάγκες καταναλωτών και εξελίξεις της επιστήμης ώστε να αρθούν οι εμπορικοί φραγμοί της εμπορευσιμότητας «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ» ΠΟΠ.  Επί παραδείγματι, σήμερα απαγορεύεται η σήμανση ΠΟΠ σε ελιά εκπυρηνωμένη, ελιά σε σακουλάκι, ελιά γεμιστή, ελιά με αρωματικά βότανα ή ξύδι από σταφίδα ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ.  Η επικαιροποίηση θα αυξήσει την εμπορική αξία του προϊόντος εφόσον θα διαφοροποιείται από αντίστοιχα προϊόντα τρίτων χωρών ή και άλλων ελληνικών περιοχών, και θα στηρίξει τη μονοπωλιακή θέση του εθνικού μας προϊόντος «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ» ΠΟΠ.  Επιπλέον, θα δώσει επαγωγική αξία σε όλες τις Ελληνικές ελιές ποικιλίας ΚΑΛΑΜΩΝ.
  8. Θα αξιοποιηθούν έτσι και Μεσσηνιακά προϊόντα όπως το ξύδι από σταφίδα, τοπικά αρωματικά φυτά, ελαιόλαδο ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΠΟΠ και άλλα αγροτικά προϊόντα γέμισης της εκπυρηνωμένης «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ» ΠΟΠ. Πρέπει να γίνει σαφές πως η «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ» ΠΟΠ είναι ακατάκριτα άρρηκτα συνδεδεμένη με την πόλη της ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ και την Μεσσηνία, καθώς και τα γηγενή αγροτικά προϊόντα της περιοχής όπως το ελαιόλαδο ΚΑΛΑΜΑΤΑ ΠΟΠ.
  9. Άμεση καταμέτρηση της πραγματικής παραγωγής ελιάς ποικιλίας ΚΑΛΑΜΩΝ στην ΜΕΣΣΗΝΙΑ που σίγουρα δεν είναι μόνο 2.500 τόνοι όπως διατείνεται η ΠΕΜΕΤΕ και ΔΕΟΠΕΛ. Προβλέπεται η πραγματική ποσότητα να αγγίζει τους 7.000 τόνους που αν τυποποιηθούν και πωληθούν ως προϊόν ΠΟΠ δυνάμει της αλλαγής Κανονισμού θα φέρουν σίγουρα μεγαλύτερη υπεραξία στον αγρότη και παραγωγό/εξαγωγέα.  «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ» ΠΟΠ, μπορεί ασφαλώς να συσκευάσει και ελληνική επιχείρηση εκτός Μεσσηνίας, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα υπεραξίας πανελλαδικά.
  10. Εφόσον συμφωνηθούν τα ανωτέρω, δηλαδή πως «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ» και «KALAMATA OLIVES» είναι μόνον οι ΠΟΠ ελιές που φύονται στη Μεσσηνία (ούτως ή άλλως είναι εξασφαλισμένη και σήμερα, απλά εθελοτυφλούμε επειδή ουδείς μας λέει την αλήθεια), επόμενη κίνηση ώστε να ξετυλιχθεί πλήρως ο Γόρδιος Δεσμός είναι να θωρακιστεί η παραγωγή ελιάς της ποικιλίας ΚΑΛΑΜΩΝ στις υπόλοιπες ελαιοκομικές περιοχές της Ελλάδας.  Προτείνονται για την περίπτωση αυτή τα κάτωθι:
  11. Διερεύνηση μέσω σοβαρής (και όχι επιφανειακής) επιστημονικής (και όχι σε καφενείο ή μέσω Facebook) μελέτης της επέκτασης ζώνης ΠΟΠ σε όμορους νομούς. Ο λόγος που απαιτείται συστηματική και εμπεριστατωμένη οικονομική μελέτη είναι ότι δεν επιτρέπεται η συνύπαρξη δυο Γεωργικών Ενδείξεων (ΠΟΠ/ΠΓΕ) στην ίδια περιοχή και ίσως να συμφέρει άλλη λύση τους φίλους όμορους νομούς για την επιτραπέζια ελιά ΚΑΛΑΜΩΝ που παράγουν.
  12. Συγκεκριμένες ελαιοκομικές περιοχές με αυξημένη παραγωγή όπως Αιτωλοακαρνανία, θα μπορούσε να δημιουργήσει αυτόνομο ΠΟΠ ή ΠΓΕ «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΩΝ» με δυνατότητες προώθησης ως μοναδικό προϊόν όπως ακριβώς και η «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ» ΠΟΠ.
  13. Οι Ελληνικές ελιές ΚΑΛΑΜΩΝ σίγουρα θα πρέπει να προβάλουν μέσω στοχευμένων έργων έρευνας τα μοναδικά τους υγειο-προστατευτικά χαρακτηριστικά ως ανταγωνιστικό πλεονέκτημα δεδομένης της πανδημίας COVID-19, όπως επισημάνθηκε και στο πρόσφατο Ευρωπαϊκό Συνέδριο Γεωγραφικών Ενδείξεων στις 25 Νοεμβρίου 2020 και στην βάση δεδομένων GIview. Η επικρατούσα τάση σύγχρονων καταναλωτών να προσέχουν την υγεία τους και να αγοράζουν αυθεντικά, και υγιεινά τρόφιμα θα αποδώσει σημαντικό εμπορικό πλεονέκτημα σε όλες τις Ελληνικές ελιές ΚΑΛΑΜΩΝ, ειδικότερα εάν φέρουν και Ευρωπαϊκή Γεωγραφική Ένδειξη που πιστοποιεί την προέλευση και ιχνηλασιμότητα.
  14. Να δημιουργηθούν άμεσα Ομάδων Παραγωγών προϊόντων ελιάς ΠΟΠ και ΠΓΕ στα πλαίσια του Κανονισμού 1151/12 Άρθρο 45, πολλές μικρές μεταξύ φίλων αρχικά, ώστε
  • να προστατεύουν αποτελεσματικά το προϊόν έναντι αθέμητου ανταγωνισμού (γεγονός που μόλις τώρα υλοποιείται για την ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΠΟΠ),
  • να συμβάλουν στη διασφάλιση της ποιότητας, της φήμης του προϊόντος,
  • να προβαίνουν στις δέουσες ενέργειες προκειμένου να διασφαλίζεται η νομική προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας του προϊόντος και να αποτελούν συνομιλητής του Κράτους ώστε να μην τα περιμένουν όλα έτοιμα από αυτό,
  • να αναπτύσσουν δραστηριότητες ενημέρωσης και προώθησης εθνικά και παγκοσμίως,
  • να λαμβάνουν αυξημένα οφέλη από ευκαιρίες που προσφέρει την νέα ΚΑΠ,
  • να απολαμβάνουν οικονομίες κλίμακας στην αγορά υλικών και εξοπλισμού
  • να εκμεταλλευτούν τα οφέλη από την παγκόσμια κίνησηGREAT START UPμε πυλώνα την προστασία του περιβάλλοντος και την εισαγωγή συστημάτων νέας τεχνολογίας στο χωράφι,
  • να είναι σε θέση σε μεταγενέστερο χρόνο να εκμεταλλευτούν την εμπορία πιστοποιητικών CO2 δένδρων που καλλιεργούν,
  • να αξιολογήσουν την δυνατότητα συμπαραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας,
  • και να
  • μετατραπούν οι παραγωγοί μας από απλοί επαίτες επιδοτήσεων σε σύγχρονους επιχειρηματίες με γνώση και αξιοπρέπεια και συνεργάτες εξαγωγικών επιχειρήσεων με ισχυρά εμπορικά σήματα και διεθνή παρουσία.

Γεγονός είναι ότι λάθος χειρισμοί, παραλείψεις, έλλειψη σοβαρών και επιστημονικά τεκμηριωμένων μελετών, επιλεκτική εφαρμογή Ευρωπαϊκών Κανονισμών και νόμων, και άλλες στρεβλώσεις, οδήγησαν στη σημερινή διχαστική κατάσταση την Ελληνική ελιά ΚΑΛΑΜΩΝ.  Αντί λοιπόν να ατενίζουμε με αισιοδοξία το μέλλον, δικάζουμε ο ένας τον άλλον, πολλές φορές δίχως να έχουμε την πλήρη εικόνα του θέματος.

Η ανωτέρω αναφορά μας πιστεύουμε πως δίνει μία βιώσιμη λύση για την «ΕΛΙΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΠΟΠ» και την ΕΛΙΑ «ΚΑΛΑΜΩΝ» η οποία είναι μονόδρομος ως στρατηγική πριν μετατραπούν και τα δύο προϊόντα σε άλλη μία προβληματική «Φέτα»

Βιβλιογραφία αναφορές

  1. https://ec.europa.eu/info/food-farming-fisheries/food-safety-and-quality/certification/quality-labels/quality-schemes-explained_en
  2. https://europa.eu/youreurope/business/running-business/intellectual-property/geographical-indications/index_en.htm
  3. http://ec.europa.eu/food/sites/food/files/plant/docs/plant-variety-catalogues_frumatis-eu-list.xlsx
  4. http://ec.europa.eu/agriculture/quality/door/registeredName.html;jsessionid=UGkLXuDbSaLG0xh-k4b9SuZDGAY6S5K7b_Hsqmb3tDv5Te7EuD2P!-654539703?denominationId=808
  5.  http://www.minagric.gr/images/stories/docs/agrotis/POP-PGE/fek871_1993.pdf
  6. Regulation 882/2014 http://eur-lex.europa.eu/legal- content/EN/TXT/?uri=celex:02004R0882-20140630
  7. http://www.minagric.gr/index.php/en/farmer-menu-2/imports-export/importsodfeed-menu/1260-reg1152-2009
  8. https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/E-9-2020-004397-ASW_EN.pdf
  9. Règlement d’exécution (UE) n° 668/2014 de la Commission du 13 juin 2014 portant modalités d’application du règlement (UE) n° 1151/2012 du Parlement européen et du Conseil relatif aux systèmes de qualité applicables aux produits agricoles et aux denrées alimentaires.