Διαπιστώσεις και προτάσεις Ελαϊκής Πολιτικής – Μέρος Πέμπτο

0
195
Ευγενική Παραχώρηση Κύκλωπα

Διαπιστώσεις, προτεραιότητες, συμπεράσματα

Για μια ολοκληρωμένη ελαϊκή πολιτική

Διαπίστωση 1η: Ο τομέας του ελαιολάδου επί πολλά χρόνια απαξιώνεται. Οι απώλειες είναι άνω των 500 εκ € (βλ παρακάτω). Οι ανταγωνίστριες χώρες προοδεύουν, άρα βρισκόμαστε σε ένα οριακό, κρίσιμο σταυροδρόμι. Τα πιο χαρακτηριστικά δείγματα αποτελούν:

α) Μόνο το 20-25 % της ελληνικής παραγωγής εμφιαλώνεται και τυποποιείται ώστε να εμπεριέχει μια προστιθέμενη αξία. Οι περίπου κατά μέσο όρο 140 χιλιάδες τόνοι ετησίως που πωλούνται χύμα και όχι επώνυμοι/τυποποιημένοι, στην εσωτερική αγορά και σε Ιταλία/Ισπανία, ισοδυναμούν με απώλεια προστιθέμενης αξίας περί τα 250 – 300 εκ. €, πλέον οι φόροι, ΦΠΑ, οι θέσεις εργασίας. Με άλλα λόγια, η Ελλάδα «πουλάει τα πρωτοτόκια αντί πινακίου φακής» και το ελαιόλαδό της αποτελεί «έναν τεράστιο αναξιοποίητο εθνικό πλούτο».

β) Οι τιμές του Έλληνα ελαιοπαραγωγού έχουν φθάσει να είναι μικρότερες ακόμη και από του Τυνήσιου, αν και αντιμετωπίζει υψηλότερο κόστος παραγωγής.

γ) Το μερίδιο του ελληνικού ελαιολάδου στις αγορές των 7 μεγαλύτερων εισαγωγέων-καταναλωτριών χωρών του κόσμου είναι περίπου 3% και διαχρονικά μειώνεται.

Εάν προχωρούσαμε σε μια λογική και αναγκαία ανανέωση και επέκταση του 3,5% των ελαιοφυτειών, όπως συμβαίνει σε όλες τις ανταγωνίστριες χώρες (πλην ίσως Ιταλίας), τότε θα πρέπει να προσθέσουμε τουλάχιστον 270 εκ €, υπερβαίνοντας δηλαδή τα 500 εκ € σε πρόσθετο εισόδημα και εθνικό πλούτο που σήμερα χάνονται.

Διαπίστωση 2η: Μαγικές λύσεις δεν υπάρχουν, ούτε όμως χρειάζεται να «εφεύρουμε τον τροχό». Μπορούμε να ακολουθήσουμε τα παραδείγματα άλλων χωρών. Η Ισπανία αποτελεί το υπόδειγμα:

α) Για την καλή οργάνωση των (δι)επαγγελματικών οργανώσεων του τομέα αλλά και του Yπουργείου Γεωργίας της.

β) Για την ενάρετη διαχείριση των επιδοτήσεων, χρηματοδοτούμενων από την Ε.Ε. προγραμμάτων, τα οποία αξιοποιούνται.

Η Ιταλία αποτελεί το υπόδειγμα για την αξιοποίηση της κουζίνας της, του μάρκετινγκ (βλέπε Κεφάλαιο 36/α και 36/β της «Εγκυκλοπαίδειας Ελαιοκομίας: το ελαιόλαδο»).

Προτείνονται οι εξής προτεραιότητες:

Προτεραιότητα 1η: Το πεντόλιτρο του παραγωγού (βλ. ΙΙΙ.β.).

Προτεραιότητα 2η: Η μηχανική συγκομιδή (βλ. Ι.β.) και η ανανέωση του φυτικού κεφαλαίου.

Προτεραιότητα 3η: Η υιοθέτηση αυστηρότερου ποιοτικού προτύπου (βλ. IΧ.β.).

Προτεραιότητα 4η: Δομές και οργάνωση του τομέα με πρώτο βήμα την ίδρυση του Συμβουλίου Τομεακής Ελαιοκομικής Πολιτικής, ΣΤΕΠ, (βλ. ΧVΙ.γ.)

Και ένα κρίσιμο τελευταίο ερώτημα

Μεταξύ των πολύ μικρών νεο/ (και συνήθως αυτο/) δημιούργητων επιχειρήσεων ίσως βρίσκεται η «μαγιά» για τον εκσυγχρονισμό και την ανανέωση του τομέα. Συγχρόνως, όμως, καραδοκούν πλήθος τα εμπόδια και τα ρίσκα. Όπως προαναφέραμε, είναι συνήθως άνθρωποι ηλικιακά νέοι, μορφωμένοι, που έχουν επιλέξει το αγροτικό επιχειρείν με πολύ ενθουσιασμό, προφανώς τέκνα της οικονομικής κρίσης, που θέλουν να αξιοποιήσουν κάποια οικογενειακή περιουσία σε ελαιώνες ή/και σε λίγα κεφάλαια. Μπορούν, και πως, να τα καταφέρουν;

Κάθε απάντηση πρέπει να ξεπεράσει δύο σκοπέλους: της επιπόλαιης ενθάρρυνσης αλλά και της αναίτιας αποθάρρυνσης. Με κάθε λοιπόν επιφύλαξη διατυπώνουμε κάποιες σκέψεις σχετικά με αυτό το νέο επιχειρείν:

α) Όπως περιγράφηκε στις προηγούμενες σελίδες, το γενικότερο κλίμα στη χώρα μας δυσχεραίνει (έως και απαξιώνει) τις υπάρχουσες επιχειρήσεις (ιδιωτικές και συνεταιριστικές). Πόσο μάλλον τις καινούριες. Ωστόσο, θετικές προοπτικές και δυνατότητες υπάρχουν ώστε να βρεθεί ένα μονοπάτι επιτυχίας. Γι’ αυτό χρειάζεται πολύ προσεκτική ανάγνωση ώστε να διακρίνει κανείς πού υπάρχουν οι ευνοϊκές δυνατότητες και πού οι κίνδυνοι.

β) Η στατιστική λέει ότι οι πιθανότητες (άνω του 65% μέσα στα 2-3 πρώτα χρόνια) είναι σε βάρος των νέων μικρών επιχειρηματιών. Συγχρόνως, όμως, αυτές οι επιχειρήσεις έχουν κατακτήσει όλες μαζί ένα σεβαστό μερίδιο χιλιάδων τόνων εξαγωγής τυποποιημένου, ενώ μπορούν και προσφέρουν έστω και λίγα σεντς πάνω από την τιμή της χύμα πρώτης ύλης.

γ) Ήδη υπάρχει μια γενιά πρωτοπόρων που μισοαπέτυχαν στην πρώτη τους δοκιμή, αλλά αυτή η αποτυχία δεν τους εξαφάνισε, γι’ αυτό και συνεχίζουν με τροποποιημένα τα αρχικά τους σχέδια. Η εμπειρία αυτών των ανθρώπων είναι πολύτιμη.

δ) Το ελαιόλαδο είναι ο «υγρός χρυσός», αλλά «ό,τι λάμπει δεν είναι χρυσός». Το ελαιόλαδο είναι ένα αρχαίο αγροτικό προϊόν και έχει τις δικές του αξίες και κανόνες.

Δεν είναι κολόνια. Τα marketing, branding, οι εξεζητημένες συσκευασίες, τα ακριβά site, οι διαγωνισμοί με τα εκατοντάδες βραβεία μπορεί να είναι χρήσιμα για την είσοδο στις αγορές, αλλά δεν εγγυώνται ούτε την κερδοφορία ούτε τη βιωσιμότητα της επιχείρησης.

ε) Οι συνεργασίες είναι απαραίτητες και κανείς δεν μπορεί να είναι μόνος του «άνθρωπος ορχήστρα». Όμως στην αγορά υπάρχουν πλήθος καλοθελητές και χρειάζεται έλεγχος για το ιστορικό, τις προθέσεις και τις πραγματικές δυνατότητές τους.

στ) Η πραγματικά υψηλή ποιότητα και η διαφοροποίηση του προϊόντος αποτελούν τις αναγκαίες αν και όχι ικανές συνθήκες επιτυχίας. Με τη σειρά τους προϋποθέτουν γνώσεις και υλικά μέσα, που κοστίζουν σε χρήμα.

ζ) Βασική απόφαση αποτελεί αν η επιχείρηση μπορεί και θέλει την καθετοποίηση:

ελαιώνας → ελαιοτριβείο → τυποποίηση → εξαγωγή. Κάθε επιλογή έχει τα δικά της συν και πλην.

η) Οι επιδοτήσεις και τα χρηματοδοτούμενα προγράμματα είναι χρήσιμα, αρκεί να

μην τα χρειάζεται κανείς, να μην εξαρτά από αυτά την πορεία και το μέλλον της επιχείρησής του.

θ) Η πολιτεία πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι τα 5€ από ένα μπουκαλάκι λάδι αξίζουν πολύ περισσότερο από τα 5€ μιας ξαπλώστρας σε παραλία.

ι) Χρειάζεται και η καλή τύχη!