Διαπιστώσεις και προτάσεις Ελαϊκής Πολιτικής – Μέρος Δεύτερο

0
220

Ι. Καλλιέργεια – Πρωτογενής παραγωγή

I.α. Ποικιλίες ελαιοδένδρων και φυτωριακό υλικό

Από τα πιο αγνοημένα αλλά και συγχρόνως σημαντικά στάδια όλης της παραγωγικής αλυσίδας αποτελούν οι κανόνες διαχείρισης του φυτωριακού υλικού και η επιλογή των σωστών ποικιλιών, τα θεμέλια δηλαδή του οικοδομήματος μιας ολοκληρωμένης ελαϊκής πολιτικής. Σημεία κλειδιά αποτελούν:

α) Η καλή γνώση των ελληνικών ποικιλιών και η χαρτογράφησή τους.

β) Οι αναγκαίες ανανεώσεις, όπως και η επέκταση με νέες φυτεύσεις (σε ποσοστό τουλάχιστον 3,5% του υπάρχοντος φυτικού κεφαλαίου) θα πρέπει να συνδυάζονται (να υπακούν) τουλάχιστον με τις εδαφοκλιματικές συνθήκες της κάθε συγκεκριμένης περιοχής, αλλά και με μία γενικότερη πολιτική η οποία να λαμβάνει υπόψη της τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των παραγόμενων ελαιόλαδων στο πλαίσιο του διεθνούς εμπορικού ανταγωνισμού (βλ. στο τέλος του Κεφ. σελ. 677 την 2η προτεραιότητα και τους χάρτες 1 και 2, Πίν. 1, στο Κεφ. 35 Στατιστικά).

γ) Η θέσπιση και τήρηση κανόνων (οικονομικής διαχείρισης και φυτοϋγειονομικής προστασίας) στη λειτουργία των φυτωρίων, ιδίως αν ευσταθούν και απειλούνται κίνδυνοι όπως η Χylella fastidiosa.

δ) Το ευρύτερο πλαίσιο συνεργασιών και αρμοδιοτήτων μεταξύ ιδιωτικών φυτωρίων, ΚΕΠΠΥΕΛ, ΑΕΙ/ΤΕΙ, ΕΛΓΟ Δήμητρα, ΥΠΑΑΤ.

I.β. Μηχανική συγκομιδή

Η συγκομιδή αποτελεί τον κύριο παράγοντα κόστους της ελαιοκαλλιέργειας, που μπορεί να υπερβαίνει ακόμη και το 50%. Άρα θα πρέπει να υποστηριχθεί η έρευνα και η τεχνολογική εφαρμογή για βιομηχανική παραγωγή ελαφρών ευέλικτων μικρών δονητικών μηχανημάτων, τα οποία θα μπορούν να προσαρμοστούν στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των ελληνικών ελαιώνων και ποικιλιών.

Εδώ θα πρέπει να διευκρινισθεί ότι τα συστήματα των υπέρπυκνων φυτεύσεων (200 ελαιόδενδρα το στρέμμα) συγκεκριμένων εισαγόμενων ποικιλιών και η «βιομηχανοποιημένη» συγκομιδή από «δονητές μαμούθ» (όπως συμβαίνει σε άλλες ελαιοπαραγωγικές χώρες) δεν μπορούν στην Ελλάδα παρά να έχουν περιορισμένη διάδοση, ενώ κρύβουν παγίδες και γι’ αυτό θα πρέπει να εξετάζονται πολύ προσεκτικά πριν από την αρχική επένδυση της κάθε ελαιοκομικής εκμετάλλευσης (βλέπε κεφάλαιο 4).

I.γ. Δακοκονία και, γενικότερα, φυτοπροστασία

Ο δάκος αποτελεί τον κυριότερο εχθρό της ελιάς, γιατί οι προσβολές του καρπού έχουν ως αποτέλεσμα και την απώλεια σε ποσότητα, κυρίως όμως την υποβάθμιση της ποιότητας. Κρύβει, επίσης, σοβαρούς κινδύνους σε βάρος της υγείας των καταναλωτών από την υπερβολική ή λαθεμένη χρήση ακατάλληλων φυτοφαρμάκων. Τα υπολείμματα των φυτοφαρμάκων και η ανίχνευσή τους μπορεί να ακυρώσει αξιόλογες κατά τα άλλα εμπορικές προσπάθειες προώθησης του ελαιολάδου.

Παρά το γεγονός ότι υπάρχει υψηλού επιπέδου συσσωρευμένη επιστημονική γνώση (βλ. Κεφάλαια 9 και 10), ωστόσο η ελληνική ελαιοκομία πληρώνει βαρύ τίμημα, κυρίως λόγω οργανωτικών αδυναμιών. Όλοι σχεδόν συμφωνούν ότι το σύστημα που εφαρμόζεται είναι αναποτελεσματικό και συγχρόνως πολυέξοδο, παρά το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια η σχετική δαπάνη μειώθηκε περίπου στο ήμισυ.

Προτείνονται τρεις λύσεις, φαινομενικά σωστές θεωρητικά, αλλά με πολλές δυσκολίες για διαφορετικούς η κάθε μία λόγους στο επίπεδο της πρακτικής τους εφαρμογής:

1) Παραμένει στο Υπουργείο, αλλά το σύστημα «εξυγιαίνεται» και ορθολογικοποιείται.

2) Το έργο αναλαμβάνουν οι συλλογικές οργανώσεις (συνεταιρισμοί) των ελαιοπαραγωγών, ή/και υπό προϋποθέσεις οι Οργανώσεις Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

3) Ο κάθε παραγωγός ατομικά φροντίζει τους ελαιώνες του.

Σε ό,τι αφορά γενικότερα τη φυτοπροστασία, εδώ ανοίγει ένα πολύ μεγάλο κεφάλαιο, που σχετίζεται με:

α) Την παροχή συμβουλών στους ελαιοπαραγωγούς (βλ. παρακάτω Ιε. Γεωργικές Εφαρμογές),

β) Τις απαιτήσεις των εφαρμοζόμενων συστημάτων καλλιέργειας, όπως η βιολογική, η συμβατική, η γεωργία ακριβείας και η ολοκληρωμένη διαχείριση,

γ) Τις εγκρίσεις των φυτοπροστατευτικών ουσιών και

δ) Τον έλεγχο των υπολειμμάτων στο ελαιόλαδο που διατίθεται στην αγορά.

I.δ. Γεωργία Ακριβείας (βλ Κεφάλαιο 15)

Η Γεωργία Ακριβείας (ή Ευφυής Γεωργία) μπορεί να βοηθήσει τους ελαιοπαραγωγούς ώστε με τη χρήση συστημάτων υψηλής τεχνολογίας να βελτιώσουν τις καλλιεργητικές πρακτικές και παράλληλα να μειώσουν τις εισροές και το κόστος.

I.ε. Γεωργικές Εφαρμογές (agricultural extension)

Η γεωπονική επιστήμη αποκτά πρακτική υπόσταση όταν καταλήγει στους ίδιους τους παραγωγούς, και αυτό το καθήκον επωμίζονται οι γεωτεχνικοί των Γεωργικών Εφαρμογών. Στο έργο αυτό, εκτός των ιδιωτών συμβούλων, θα πρέπει να έχει ενεργή συμμετοχή και το Υπουργείο (μαζί με τις ΔΑΟΚ στις Περιφέρειες) δίπλα στους αγρότες/ ελαιοπαραγωγούς για ορισμένα τουλάχιστον θέματα που σχετίζονται με την καλλιέργειά τους. Συνεπώς θα πρέπει και να αναβαθμιστούν και να τους δοθούν τα απαραίτητα μέσα, όπως άλλωστε συμβαίνει σε όλες τις χώρες του κόσμου. (Βλέπε παρακάτω ενότητα XIV για το ΥΠΑΑΤ).

I.στ. Ο μικρός και πολυτεμαχισμένος κλήρος

Χαρακτηριστικό των ελαιώνων είναι η μεγάλη αναλογία μειονεκτικών περιοχών σε επικλινή μη αρδευόμενα εδάφη. Επιπλέον, ο μικρός και πολυτεμαχισμένος κλήρος αποτελεί μία από τις βασικές αιτίες που ανεβάζουν το κόστος της καλλιέργειας. Προφανώς, ο αναδασμός δεν αποτελεί εύκολη υπόθεση, μπορεί όμως να αποτελέσει μια μακροπρόθεσμη πολιτική στόχευση ώστε είτε με αλλαγές του κληρονομικού δικαίου –ακολουθώντας πρότυπα άλλων χωρών όπως η Πορτογαλία, η Ιρλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο– είτε/και με κίνητρα/αντικίνητρα μέσω των επιδοτήσεων, τουλάχιστον να μη συνεχιστεί η περαιτέρω κατάτμηση του κλήρου θέτοντας κάποιο ελάχιστο όριο στην έκταση των εκμεταλλεύσεων.

Ι.ζ. Το εργασιακό καθεστώς των αγρεργατών

Επί πολλά χρόνια η ελληνική ελαιοκομία εξαρτάται από αλλοδαπούς που απασχολούνται είτε προσωρινά, ιδίως στη συγκομιδή, είτε μόνιμα. Η υπέρμετρη αύξηση της φορολογίας και των ασφαλιστικών εισφορών οδηγεί σε φαινόμενα μαύρης εργασίας και παραοικονομίας, τα οποία όχι μόνο μειώνουν αντί να αυξάνουν τα δημόσια έσοδα, αλλά αποδιαρθρώνουν τις νόμιμες εργασιακές σχέσεις.


Το παραπάνω άρθρο αποτελεί το δεύτερο μέρος από τα πέντε, που θα αναρτηθούν μέχρι και την Παρασκευή 14/06, του 38ου Κεφαλαίου της «Εγκυκλοπαίδειας Ελαιοκομίας: το ελαιόλαδο».


Η διάθεση του βιβλίου «Εγκυκλοπαίδεια Ελαιοκομίας: Το ελαιόλαδο», γίνεται από την GAIA ΕΠΙΧΕΙΡΕΙΝ,την Άξιον Εκδοτική και από τα παρακάτω επιλεγμένα βιβλιοπωλεία:

www.public.gr
www.politeianet.gr
www.embryopub.gr

Για πληροφορίες, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνούν με το τμήμα μάρκετινγκ της GAIA ΕΠΙΧΕΙΡΕΙΝ στο τηλ. 213 0187300 και το email: [email protected],
καθώς και με την Άξιον Εκδοτική στο τηλ. 210-3210621 και το email: [email protected]