Διαπιστώσεις και προτάσεις Ελαϊκής Πολιτικής – Μέρος Πρώτο

2233
Ένας παππούς αναμετρά τη φτωχική σοδειά του (ΦΩΤΟ: Βασίλης Ζαμπούνης)

Περίληψη του 38ου κεφαλαίου της «Εγκυκλοπαίδειας Ελαιοκομίας: το ελαιόλαδο»

Διεθνώς το ελαιόλαδο προοδεύει και αναπτύσσεται, με την παραγωγή να αυξάνει προκειμένου να ανταποκριθεί στη συνεχώς αυξάνουσα κατανάλωση διατηρώντας τις τιμές σε υψηλά επίπεδα. Αντιθέτως στην Ελλάδα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι εκπέμποντας SOS.

Στο παρόν κεφάλαιο έχουν επιλεγεί 16 θεματικές ενότητες για τις οποίες γίνεται μια συνοπτική καταγραφή της υπάρχουσας κατάστασης και των αντίστοιχων προτάσεων, οι οποίες αξιολογούνται και καταλήγουν σε τέσσερις προτεραιότητες.

Εισαγωγή

Για να διευκολύνουμε τη συζήτηση, ας ορίσουμε ως «ελαϊκή πολιτική» όλα όσα πράττουν ή παραλείπουν να πράξουν, είτε βάσει κάποιου σχεδίου και σκοπού είτε χωρίς, όλοι όσοι έχουν μια άμεση ή ακόμη και έμμεση σχέση με τον τομέα του ελαιολάδου, επηρεάζοντας είτε ηθελημένα είτε άθελά τους την πορεία του. Το ενδιαφέρον προσανατολίζεται στα όσα τον αφορούν, ειδικά στην Ελλάδα, έχοντας εξαιρέσει την επιτραπέζια ελιά, η οποία θεωρείται ένα προϊόν που λειτουργεί σε μια διαφορετική αγορά και το μόνο που τη συνδέει με το ελαιόλαδο είναι το μητρικό δένδρο από το οποίο προέρχονται Olea europaea L.

Διεθνώς το ελαιόλαδο προοδεύει και αναπτύσσεται, με την παραγωγή να αυξάνει προκειμένου να ανταποκριθεί στη συνεχώς αυξάνουσα κατανάλωση διατηρώντας τις τιμές σε υψηλά επίπεδα. Αντιθέτως στην Ελλάδα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι εκπέμποντας SOS. Οι δείκτες ανταγωνιστικότητας δηλώνουν υποχώρηση και απαξίωση:

– οι εξαγωγές στη διεθνή αγορά, εκτός του χύμα στην Ιταλία, κατέχουν μερίδια περί το 3%,

– η χαμηλή αναλογία επώνυμου τυποποιημένου προϊόντος, άρα και η απώλεια προστιθέμενης αξίας,

– οι τιμές παραγωγού έχουν υποχωρήσει κάτω και του τυνησιακού,

– σημαντικό τμήμα του ελληνικού ελαιώνα βιώνει συνθήκες ημι-εγκατάλειψης.

Όλα αυτά συμβαίνουν παρά το άκρως ευνοϊκό πλαίσιο:

– άριστες εδαφοκλιματικές συνθήκες,

– μακραίωνη παραδοσιακή εμπειρία,

– φυτικό κεφάλαιο,

– πακτωλός κοινοτικών ενισχύσεων άνω των 30 δις €.

– Είναι πάρα πολύ δύσκολο να μιλήσει κανείς με σιγουριά για μια ελπιδοφόρα εξέλιξη που έχει αρχίσει να παίρνει ευρύτερες διαστάσεις τα τελευταία χρόνια. Πληθαίνουν οι νέοι και νέες εξωστρεφείς, μορφωμένοι, με επιχειρηματικότητα, που δεν ξέρουν από «πανωγραψίματα», πολλοί αδιαφορούν ακόμη και για τις υπάρχουσες χρηματοδοτήσεις. Πώς θα μπορέσουν να αντεπεξέλθουν μέσα από χίλιες μύριες δυσκολίες και ρίσκα που τους περιτριγυρίζουν; (Βλέπε στο τέλος του Κεφαλαίου – πέμπτο μέρος αναρτήσεων).

Τίθεται το ερώτημα, αν η χώρα μας έχει ή όχι ελαϊκή πολιτική. Η μεγάλη πλειοψηφία των ασχολουμένων με το ελαιόλαδο συχνά ισχυρίζεται ότι δεν διαθέτουμε, θέτοντας μάλιστα ως πρωταρχικό αίτημα ότι πρέπει να αποκτήσουμε. Αντιθέτως, η άποψη που υιοθετείται στο παρόν Κεφάλαιο είναι ότι διαθέτουμε ελαϊκή πολιτική, η οποία στην πράξη εφαρμόζεται και αποτελείται από 2 συνιστώσες:

α) Τις εύκολες ενισχύσεις (επιδοτήσεις) της ΕΕ, οι οποίες συχνά εμπεριέχουν μη πειστικές ποσότητες. Το φαινόμενο αυτό στην κοινή γνώμη έχει αποτυπωθεί σαν «πανωγράψιμο». Είτε πρόκειται για το «ποσοτικό», που αναφέρεται σε χιλιάδες τόνους, οι οποίοι μάλιστα παρετάθησαν κατά την αναθεώρηση της ΚΑΠ του 2004, μέσω της πλήρους αποσύνδεσης 100%. Είτε το «ποιοτικό» μέσω χρηματοδοτούμενων προγραμμάτων.

β) Την εύκολη και χωρίς ιδιαίτερα επιχειρηματικά ρίσκα λύση του χύμα, είτε στην εσωτερική αγορά με τον γνωστό «16κιλο τενεκέ» είτε στις εξαγωγές (δηλαδή στο ενδοκοινοτικό εμπόριο), με την υποσημείωση, όμως, ότι ευτυχώς που υπάρχουν αυτές οι εξαγωγές, διαφορετικά τα πλεονάσματα θα πίεζαν ακόμη περισσότερο τις τιμές του Έλληνα παραγωγού.

Άρα, κοινή συνισταμένη των παραπάνω είναι ότι αποτελούν τις εύκολες και χωρίς ιδιαίτερο ρίσκο πηγές ατομικού εισοδήματος που δεν διαχέονται αναλογικά σε όλο τον τομέα. Μακροπρόθεσμα καταλήγουν να «πουλάμε τα πρωτοτόκια αντί «πινακίου φακής» και να υπονομεύουν την πορεία του ελαιολάδου που παραμένει ένας «τεράστιος αναξιοποίητος εθνικός πλούτος», με άγνωστο μάλιστα μέλλον στο βαθμό που οι άλλες ανταγωνίστριες χώρες προοδεύουν και μάλιστα με βήματα γοργά και αποτελεσματικά. Συνεπώς, το ζήτημα δεν είναι να ανακαλύψουμε μια ελαϊκή πολιτική, αλλά κατ’ αρχήν να αλλάξουμε αυτήν που εφαρμόζουμε και απλά δεν θέλουμε ρητά να την παραδεχθούμε.

Το παρόν Κεφάλαιο πρέπει να θεωρείται ως συνέχεια και είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τα όσα συμβαίνουν στην Κοινή Αγροτική Πολιτική (βλέπε Κεφάλαιο 33), με τα στατιστικά στοιχεία που αποτυπώνουν την ψυχρή, αντικειμενική πραγματικότητα (βλέπε Κεφάλαιο 35), καθώς επίσης –ως μέτρο σύγκρισης– με την ελαϊκή πολιτική άλλων χωρών της Μεσογείου (βλ. Κεφάλαιο 36).

Έχουν επιλεγεί 16 θεματικές ενότητες για τις οποίες γίνεται μια συνοπτική καταγραφή της υπάρχουσας κατάστασης και των αντίστοιχων προτάσεων, οι οποίες αξιολογούνται και καταλήγουν σε τέσσερις προτεραιότητες.


Το παραπάνω άρθρο αποτελεί το πρώτο μέρος από τα πέντε, που θα αναρτηθούν μέχρι και την Παρασκευή 14/06, του 38ου Κεφαλαίου της «Εγκυκλοπαίδειας Ελαιοκομίας: το ελαιόλαδο».


Η διάθεση του βιβλίου «Εγκυκλοπαίδεια Ελαιοκομίας: Το ελαιόλαδο», γίνεται από την GAIA ΕΠΙΧΕΙΡΕΙΝ,την Άξιον Εκδοτική και από τα παρακάτω επιλεγμένα βιβλιοπωλεία:

www.public.gr
www.politeianet.gr
www.embryopub.gr

Για πληροφορίες, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνούν με το τμήμα μάρκετινγκ της GAIA ΕΠΙΧΕΙΡΕΙΝ στο τηλ. 213 0187300 και το email: [email protected],
καθώς και με την Άξιον Εκδοτική στο τηλ. 210-3210621 και το email: [email protected]

1 ΣΧΟΛΙΟ

  1. Από την εξαιρετική έκδοση ξεχωρίζει το κεφάλαιο αυτό όπου με τον πιο γλαφυρό τρόπο παρουσιάζει την πραγματικότητα για όσους πονούν από τα τεκτενόμενα στον κλάδο (παραγωγοί, ελαιοτριβείς, τυποποιητές, έμποροι κλπ) και τον ασταμάτητο κατηφόρο που διανύουμε…..
    Δεν θα συμφωνήσω απόλυτα με την θέση για τον «16κιλο τενεκέ» στην εσωτερική κατανάλωση, όπου πιστεύω μακροχρόνοι εθιμικοί λόγοι δεν θα μπορούσαν να σταματήσουν στο εγγύς μέλλον.
    Σε ότι όμως αφορά τις εξαγωγές μας αναμφίβολα συντελείται έγκλημα ή αυτοχειρία με τις αθρόες σε βυτία πωλήσεις «έναντι πινακίου φακής» όπως ορθά αναφέρουν οι συγγραφείς. Από εκεί θα πρέπει να εκκινήσει η διαδικασία αναβάθμισης του εξαιρετικού προϊόντος μας, κατα την αποψη μου, και να επεκταθεί στην εσωτερική κατανάλωση.