Αειφορική ελαιοκομία – φιλική στο περιβάλλον και τον άνθρωπο

475

Από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζει το περιβάλλον και ο πλανήτης μας σήμερα είναι η αύξηση των αερίων του θερμοκηπίου με συνέπεια την επίδραση στο κλίμα, η ρύπανση του εδάφους και των υπόγειων νερών από τα χρησιμοποιούμενα φυτοφάρμακα και ανόργανα λιπάσματα στη γεωργία, η υποβάθμιση των εδαφών και η ερημοποίηση.

Υπολογίζεται ότι ο γεωργικός τομέας συνέβαλλε κατά 20-25% στην αύξηση των αερίων του θερμοκηπίου, κύρια με την αύξηση του διοξειδίου του άνθρακα στον αέρα. Η ελαιοκαλλιέργεια στην Ελλάδα καλύπτει το 20% περίπου των καλλιεργούμενων εκτάσεων και συμβάλλει ανάλογα στην αύξηση αυτή.

Οι καλλιεργητικές πρακτικές της συμβατικής και εντατικής ελαιοκαλλιέργειας όπως η χρήση ανόργανων χημικών λιπασμάτων,  φυτοφαρμάκων και ζιζανιοκτόνων, η κατεργασία του εδάφους, το κάψιμο των κλαδεμάτων, η κακή διαχείριση των αποβλήτων των ελαιουργείων κ.ά.  συμβάλλουν κατά μεγάλο ποσοστό στις εκπομπές CO2.

Έχει εκτιμηθεί ότι με την συμβατική καλλιέργεια ελευθερώνονται στο περιβάλλον 10 kg CO2/kg παραγόμενου. Αντίθετα, το αειφορικό σύστημα καλλιέργειας επέτρεψε την απορρόφηση από την ατμόσφαιρα 11,3 kg CO2/kg παραγόμενου ελαιολάδου. Αυτό επιτυγχάνεται με την ενσωμάτωσή του υπό μορφή οργανικής ουσίας στο έδαφος με την εφαρμογή τεχνικών όπως: Αποφυγή καψίματος των υπολειμμάτων κλαδέματος γιατί χάνεται οργανική ουσία και θρεπτικά στοιχεία από τον ελαιώνα, ρυπαίνεται το περιβάλλον και τα προϊόντα με υδρογονάνθρακες και διοξίνες και συμβάλλει στην κλιματική αλλαγή. Τεμαχισμός και φυσική εναπόθεσή των κλαδεμάτων στο έδαφος ή παραγωγή βιομάζας (π.χ. πέλετς), μείωση. Μη εφαρμογή κατεργασίας του εδάφους, κομποστοποίηση των υπολειμμάτων κλαδέματος με κατσίγαρο, φύλλα δένδρων και άλλα υλικά και εφαρμογή στο έδαφος. Χρήση των αποβλήτων ελαιουργείων μετά από ειδική επεξεργασία και εφαρμογή στο έδαφος. Αύξηση της χρήσης οργανικών λιπασμάτων και μείωση των ανόργανων.

Εφαρμογή εναλλακτικών μεθόδων αντί της κατεργασίας του εδάφους όπως: Χλωρή λίπανση ή κάλυψη του εδάφους με χλοοτάπητα, αποφυγή χρήσης ζιζανιοκτόνων, κοπή των ζιζανίων και εναπόθεση ή ενσωμάτωση στο έδαφος.

H αειφορική καλλιέργεια στοχεύει στη βελτίωση της γονιμότητας του εδάφους, την αύξηση της βιοποικιλότητας, τη μείωση των εισροών και την παραγωγή ποιοτικών προϊόντων σήμερα αλλά και για πάντα. Για την επιτυχία της αειφορίας θα πρέπει να εφαρμοστούν πιστά οι πιο πάνω καλλιεργητικές πρακτικές.

Πρόσθετα χρειάζεται η εφαρμογή ορθολογικής λίπανσης με τη χρήση της φυλλοδιαγνωστικής, η ορθολογική άρδευση και η ολοκληρωμένη φυτοπροστασία. Η σωστή λίπανση συμβάλλει στην άριστη ανάπτυξη των δένδρων, την αντοχή σε αντίξοες συνθήκες (έλλειψη νερού, χαμηλές θερμοκρασίες) και ασθένειες, στην αριστοποίηση της παραγωγής και ποιότητας των προϊόντων και στη μείωση της παρενιαυτοφορίας.

Η στροφή των ελαιοκαλλιεργητών στις πρακτικές της αειφορικής καλλιέργειας θα συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου και της ρύπανσης του περιβάλλοντος, στη βελτίωση της γονιμότητας του εδάφους και στην παραγωγή ποιοτικών προιόντων. Παράλληλα θα εξασφαλίσει και την αειφορία στην παραγωγή για τις επόμενες γενιές.