ελληνικά english 16 Φεβ 2019

Επιστήμη - Τεχνολογία | Αναλυτική Χημεία | Η Olitecn αναλύει

Οι τοκοφερόλες στο ελαιολάδο

Παναγιώτης Κωνσταντίνου
Όταν μιλάμε για τις τοκοφερόλες (=γενώ και φέρω)σε ένα ελαιόλαδο, ουσιαστικά μιλάμε για την α-τοκοφερόλη ή όπως ειναι ευρύτερα γνωστή, βιταμίνη-Ε.

image

Αυτό ίσως το οποίο δεν είναι τόσο γνωστό είναι ότι στην πραγματικότητα το κλάσμα των τοκοφερολών του ελαιολάδου αποτελείται από τέσσερις (4) τοκοφερόλες , οι οποίες είναι οι :
¤ α-τοκοφερόλη (τριμέθυλοτοκόλη),
¤ β-τοκοφερόλη 
¤ γ-τοκοφερόλη (διμέθυλοτοκόλες) και
¤ δ-τοκοφερόλη (μονομέθυλοτοκόλη). 

Οι τοκοφερόλες υπάρχουν στο ελαιόλαδο από την φύση και έχουν τόσο αντιοξειδωτική όσο και βιταμινική αξία:
√ Λειτουργούν αντιοξειδωτικά και να προστατεύουν το ελαιόλαδο από το τάγγισμα, όταν αυτό δέχεται την καταστροφική επίθεση του οξυγόνου του ατμοσφαιρικού αέρα και της ηλιακήςακτινοβολίας.
√ Έχουν υψηλή βιταμινική αξία διότι το μεγαλύτερο μέρος τους είναι η α-τοκοφερόλη (βιταμίνη-Ε).

Ένα ελαιόλαδο με υψηλή περιεκτικότητα σε τοκοφερόλες έχει υψηλό βαθμό προστασίας και άρα αντοχής στον χρόνο, ενώ ταυτόχρονα η κατανάλωσή του προστατεύει  τα ανθρώπινα κύτταρα από το οξειδωτικό stress.


Τι είναι όμως οι τοκοφερόλες του ελαιολάδου και τί πρέπει να γνωρίζουμε γι'αυτές ;

#1: Η α-τοκοφερόλη είναι η κύρια τοκοφερόλη του ελαιολάδου και συγκεντρώνει από διαιτολογικής πλευράς το περισσότερο ενδιαφέρον επειδή έχει την μεγαλύτερη βιολογική αξία.

image#2: Οι τοκοφερόλες του ελαιολάδου είναι κατά 90-95% μορφής (α) που είναι η περισσότερο δραστική στην πρόληψη της αυτοοξείδωσης.

#3: Το ελαιόλαδο παρότι είναι μικρής σχετικά περιεκτικότητας σε τοκοφερόλες σε σχέση με άλλα τρόφιμα ή με τα σπορέλαια, έχει ικανοποιητική βιταμινική αξία επειδή οι τελευταίες είναι μορφής (α) σε αντίθεση με τα σπορέλαια των οποίων οι τοκοφερόλες είναι κυρίως μορφής (β) και (γ).

#4: Το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο περιέχει 130-300 ppm (mg/Kg) όταν είναι φρέσκο και καλής ποιότητας. Με την αποθήκευση του ελαιολάδου, ιδιαίτερα υπό δυσμενείς συνθήκες, η περιεκτικότητα του ελαιολάδου μειώνεται, ενώ στα ραφιναρισμένα και μειονεκτικά ελαιόλαδα σχεδόν μηδενίζεται.

#5: Τόσο η βιταμινική αξία των τοκοφερολών, όσο και η αντιοξειδωτική τους ενέργεια, μειώνεται από την (α) μορφή προς την (δ) μορφή.

================================================================

Βιολογική δράση της α-τοκοφερόλης

Από τα παραπάνω εύκολα συμπεραίνουμε ότι όταν μιλάμε για τις τοκοφερόλες σε ένα ελαιόλαδο, ουσιαστικά μιλάμε για την α-τοκοφερόλη. Σε αυτή θα εστιάσουμε πλέον ώστε να δούμε την πολύπλευρη βιολογική της δράση και να διαπιστώσουμε πόσο πραγματικά ιδιαίτερο γίνεται ένα ελαιόλαδο με υψηλή περιεκτικότητα σε αυτή.

Η βιολογική δράση της α-τοκοφερόλης και οι συνέπειες από την έλλειψη της παραθέτονται συνοπτικά στα ακόλουθα:

• Η α-τοκοφερόλη, ανήκει στις λιποδιαλυτές βιταμίνες και έχει έντονη αντιοξειδωτική δράση στα ανθρώπινα κύτταρα και στα τρόφιμα, κατά το τηγάνισμα ή την κατάψυξη, καθώς προστατεύει τις κυτταρικές μεμβράνες από το τάγγισμα.

• Ένα μόριο α-τοκοφερόλης προστατεύει από το τάγγισμα 20.000 μόρια ακόρεστων λιπαρών οξέων.

• Δεσμεύει τις ελεύθερες ρίζες που σχηματίζονται κατά την πορεία του μεταβολισμού και που είναι υπεύθυνες, μερικώς τουλάχιστον, για την γήρανση των κυττάρων.

image• Είναι απαραίτητη για τη δημιουργία ερυθρών αιμοσφαιρίων και μυϊκών κυττάρων.

• Συμβάλει στην αντοχή του σώματος και την αφομοίωση του οξυγόνου από τα κύτταρα.

• Χρησιμοποιείται κυρίως από τον εγκέφαλο, το νευρικό σύστημα και τους πνεύμονες δηλαδή όπου υπάρχει υψηλή συγκέντρωση σε πολυακόρεστα λιπαρά οξέα (PUFAs), εμποδίζοντας τις αντιδράσεις των χημικών ενώσεων που οξειδώνουν τα λιπαρά οξέα και σταματούν τη φυσιολογική λειτουργία των κυττάρων, επιταχύνοντας τη γήρανση των ιστών.

• Με την παρέμβαση της α-τοκοφερόλης δεν σχηματίζονται υπεροξείδια και υδροϋπεροξείδια, ιδιαίτερα η επόξυ-α-5,6-χοληστερίνη που είναι καρκινογόνο παράγωγο.

• Μελέτες έχουν δείξει ότι άτομα με χαμηλά επίπεδα βιταμίνης Ε στο αίμα τους, είναι κατά 50% πιο επιρρεπή στην ανάπτυξη όλων των μορφών καρκίνου.

• Προστατεύει τις ίνες κολλαγόνου από την καταστροφική δράση των ελευθέρων ριζών που οδηγούν στις ρυτίδες.

• Ενυδατώνει το δέρμα και ενισχύει την αντοχή των μαλλιών και των νυχιών.

• Βοηθά στην παραγωγή σεξουαλικών ορμονών.

• Προστατεύει από την ζημιά που προκαλεί η UV ακτινοβολία, περιορίζοντας τη δυνατότητα για ηλιακά εγκαύματα.

• Ρυθμίζει τη βιοσύνθεση του DNA.

• Επιπλέον η επάρκεια της:
√ Βελτιώνει το ανοσοποιητικό σύστημα: Η χορήγηση α-τοκοφερόλης υπό μορφή συμπληρωμάτων σε δόσεις των 400 ή 800 IU ημερησίως, σε άτομα ηλικίας άνω των εξήντα ετών βελτίωσε κατά πολύ το ανοσοποιητικό τους σύστημα.
√ Μειώνει κατά 50% τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου στην ουροδόχο κύστη.
√ Μειώνει κατά 67% τον κίνδυνο για αλτσχάιμερ.
√ Στεφανιαία νόσος: Η χορήγηση α-τοκοφερόλης υπό μορφή συμπληρωμάτων σε δόσεις των 400 ή 800 IU ημερησίως μπορεί να μειώσει τα μη θανατηφόρα καρδιακά επεισόδια αποτρέποντας την οξείδωση των λιπιδίων, μεταβάλλοντας έτσι το μέγεθος της στεφανιαίας αθηρωματικής πλάκας.
√ Νόσος του Πάρκινσον: Η λήψη υψηλών δόσεων βιταμίνης Ε μπορεί να επιβραδύνει την εξέλιξη της νόσου του Πάρκινσον και να μειώσουν τη σοβαρότητα άλλων νευρολογικών διαταραχών.


Η ανεπάρκεια σε βιταμίνη Ε στον άνθρωπο είναι σπάνια και συμβαίνει σε:
- Άτομα που έχουν πρόβλημα με την απορρόφηση των λιπών πχ άτομα με παγκρεατίτιδα, στεατόρροια (αποβολή λίπους από τα κόπρανα).
- Εκτεταμένη εντεροκτοµή.
- Άτομα σε κατάσταση ασιτίας.
- Πρόωρα μωρά.
- Παιδιά µε kwashiorkor.
- Χρόνια ανεπάρκεια της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος.
- Χρόνια ηπατοχολική νόσο.

• Όταν υπάρχει έλλειψη α-τοκοφερόλης συσσωρεύονται τα υπεροξείδια που ζημειώνουν την ακεραιότητα των μεμβρανών, αυξάνουν την διαβατότητά τους, έτσι ώστε να διαρρέουν λυσοσώματα που αποδεσμεύουν στην συνέχεια καταστροφικά ένζυμα. Τα τελευταία καταλύουν καταστροφικές για την ομαλή λειτουργία των ιστών αντιδράσεις. Επιπλέον η συσσώρευση υπεροξειδίων είναι δυνατόν να πυροδοτήσει υπό ορισμένες τουλάχιστο συνθήκες το σχηματισμό όγκων.


Παναγιώτης Κωνσταντίνου

image

Χημικές Αναλύσεις, Εργαστηριακές Έρευνες,
Τεχνικές Συμβουλές,
Εργαστηριακός Εξοπλισμός & Αναλώσιμα
www.olitecn.gr


================================================================
Για να δείτε την παρουσίαση σε μορφή pdf πατήστε εδώ.
================================================================
 

Σχόλια επισκεπτών

Αυτό το άρθρο δεν έχει σχολιαστεί ακόμα

Νέο σχόλιο



Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικά.
Κάθε μήνυμα δημοσιεύεται
αφού το εγκρίνει ο διαχειριστής του ιστότοπου.

Χρήσιμα Links Βίντεο εκδηλώσεων